Το έργο, η ζωή και η πολιτική διαδρομή του Γρηγόρη Λαμπράκη (1912 – 1963)γίνονται ταινία από το συμπολίτη μας Στέλιο Χαραλαμπόπουλο, έναν σκηνοθέτη με πλούσια φιλμογραφία και βραβεύσεις («Ημερολόγια Καταστρώματος -Γιώργος Σεφέρης», «Ι. Μόραλης», «Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσόα συνάντησε τον Κων/νο Καβάφη», «Υπογραφή»). Η ταινία βρίσκεται, όπως δήλωσε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ ο σκηνοθέτης, στο στάδιο του μοντάζ και θα έχει ολοκληρωθεί στο τέλος του 2012.
Ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος, εξήγησε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, τι κρατά σαν γνώση και τι απορρίπτει σαν μυθολογία στο ντοκιμαντέρ: «Πάλεψα με τις αντιστάσεις και τις εκπλήξεις του ίδιου του κινηματογραφικού υλικού, οι οποίες γίνονται αντιληπτές στην διαδικασία του μοντάζ».
Ο σκηνοθέτης, με το ντοκιμαντέρ αυτό, προσεγγίζει τις λιγότερο γνωστές πλευρές της προσωπικότητας και της δράσης του, αλλά και της «υπόθεσης Γρηγόρη Λαμπράκη»: Του Βαλκανιονίκη στο άλμα εις μήκος, του γιατρού υφηγητή μαιευτικής -γυναικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ενδοκρινολόγου, του βουλευτή της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), του Μαραθωνοδρόμου της Ειρήνης και της δολοφονίας του από τις δυνάμεις του παρακράτους της εποχής, το βράδυ της 22ας Μαΐου 1963 (στην Θεσσαλονίκη στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Ερμού έξω από τα γραφεία του Δημοκρατικού Συνδικαλιστικού Κινήματος), η οποία συγκλόνισε το πανελλήνιο και σήμανε την απαρχή πολιτικών εξελίξεων στη χώρα μας, προκαλώντας διεθνές ενδιαφέρον.
Αν ζούσε ο Γρηγόρης Λαμπράκης σήμερα, θα ήταν 100 χρόνων. Ο ενθουσιασμός του για τη ζωή, ο αγώνας και οι αγωνίες του για τα ιδανικά της ειρήνης και της δημοκρατίας, ανακόπηκαν βάναυσα στα 51 του χρόνια με την δολοφονία του, από το παρακράτος εκείνης της εποχής. Αλλά, πώς βλέπει ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος την Ιστορία και την Πολιτική σε μια ταινία τεκμηρίωσης με την ποιητική, εικαστική και σκηνοθετική ματιά που τον χαρακτηρίζει; Δίνει τη δική του ερμηνεία; Εμπλέκει και μυθιστορηματικά στοιχεία;
«Δεν το κρύβω αυτό στις ταινίες μου», λέει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ και συνεχίζει: «Σκεφτόμαστε τα πράγματα μέσα από ένα συγκεκριμένο πρίσμα που αντανακλά την βιωματική, γνωστική και ψυχολογική σκευή που κουβαλάμε. Στην ταινία μου για τον Καβάφη και τον Πεσόα, έφτασα λίγο στα άκρα, τη μίξη της μυθοπλασίας και του ντοκιμαντέρ, γιατί πιστεύω ότι δεν υπάρχει μια πραγματικότητα αυτή καθεαυτή. Διαφωνώ με τους κάθετους διαχωρισμούς ντοκιμαντέρ, μυθοπλασία κλπ. επειδή πιστεύω ότι κάθε δημιούργημα εμπεριέχει κάποια μυθοπλασία. Φυσικά δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε με τα γυαλιά του σήμερα την Ιστορία, αλλά σαφέστατα την ερμηνεύουμε με τις γνώσεις μας και τις δεσμεύσεις μας στα πράγματα».
Πώς χαρακτηρίζει όμως, ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος, τον Γρηγόρη Λαμπράκη; «Με τα σημερινά κριτήρια θα έλεγα ότι ήταν ένας κοινωνικός ακτιβιστής, ο οποίος σιγά-σιγά, όσο προχωρεί εμποτίζεται από τις ιδέες της Αριστεράς και προσαρμόζει την πολιτική του και την τακτική του, σε αυτό το πλαίσιο», μας λέει και συνεχίζει: «Ήταν ένας άνθρωπος ευαισθητοποιημένος κοινωνικά, που καταγόταν από την Κερασίτσα Αρκαδίας, από μια οικογένεια με 18 παιδιά. Γνώριζε τον πόνο και την φτώχεια των ανθρώπων, κι αυτό τον οδήγησε να βρίσκεται στο πλευρό των αδυνάμων. Υπήρξε πολύ καλός αθλητής στίβου με ρεκόρ 7,37 μέτρα στο άλμα εις μήκος, που το κατέκτησε το 1938 και καταρρίφθηκε 21 χρόνια αργότερα. Στην Κατοχή, μέσα από τις γραμμές του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ), οργάνωνε συσσίτια για τους αθλητές. Χειρούργησε τραυματισμένους ΕΛΑΣίτες από τη μάχη της Αθήνας και τον λοιδόρησαν σαν «σφαγέα» του ελληνικού λαού. Έγινε υφηγητής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, ενώ το δίτομο έργο του για την ενδοκρινολογία, ήταν το μοναδικό, σχετικό ελληνικό σύγγραμμα, της δεκαετίας ‘50 και ‘60. Εκλέχτηκε βουλευτής το 1961, συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ. Δεν είχε μαρξιστική κατάρτιση, αλλά ενεργοποιήθηκε σε πολλά θέματα που αγγίζουν την ατζέντα της Αριστεράς. Απλά ξέφυγε λίγο από τα καθιερωμένα της Αριστεράς. Ήταν πληθωρικός και ορμητικός. Είχε ένα στοιχείο παλικαριάς, λεβεντιάς, που τους συγκίνησε όλους. Και φυσικά ενέπνευσε τη νεολαία».
Δύο χρόνια έρευνας
Όπως μας είπε ο σκηνοθέτης, πραγματοποίησε ενδελεχή έρευνα επί δύο χρόνια και άντλησε υλικό από τα «Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας», από το «Επιμορφωτικό Κέντρο Χαρίλαος Φλωράκης» και διάφορους άλλους φορείς.
Στο ντοκιμαντέρ του, χρησιμοποιεί προσωπικές μαρτυρίες, φωτογραφικά και σπάνια κινηματογραφικά ντοκουμέντα από τα, «έτσι κι αλλιώς, λίγα κινηματογραφημένα στιγμιότυπα που αφορούν τον Λαμπράκη» όπως μας είπε.
Στη διάρκεια της έρευνάς του, κι εντελώς τυχαία, ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος βρήκε ανέκδοτο φιλμ από την Α’ Μαραθώνια πορεία, στις 22 Απριλίου 1963, το οποίο είχε τραβήξει με ερασιτεχνική κάμερα ο συναγωνιστής του Γιώργος Γέρου Λαμπράκη, που δείχνει τον Γρηγόρη Λαμπράκη να περπατά ξεδιπλώνοντας το πανό με την επιγραφή ΕΛΛΑΣ και το σήμα αφοπλισμού δεξιά και αριστερά. Πλάνο, από το οποίο απομονώθηκε και η γνωστή φωτογραφία να κατεβαίνει από τον Τύμβο με το πανό «σαν Εσταυρωμένος» ενώ, όπως είπε στον Στ. Χαραλαμπόπουλο η παλιά του συναγωνίστρια του Γιούλη Λιναρδάτου, «ο Λαμπράκης δεν περπατούσε κάλπαζε. Ήταν 51 ετών αλλά όλοι είχαμε την αίσθηση ότι ήταν νέος».
Να αναφέρουμε σ’ αυτό το σημείο, ότι η πορεία είχε απαγορευτεί από την τότε κυβέρνηση, έγιναν εκατοντάδες συλλήψεις αλλά ο Γρ. Λαμπράκης ξέφυγε από τον κλοιό της αστυνομίας, λόγω της βουλευτικής του ασυλίας, και βάδισε παρά τις απειλές μέχρι τον Τύμβο.
