Όλοι έχουν μέσα τους ένα μυθιστόρημα, μια νουβέλα που, ουσιαστικά, είναι η ιστορία της ζωής τους.
Ελάχιστοι συγγραφείς έχουν ταυτιστεί με την πόλη τους τόσο πολύ, όσο ο Χάρης Μαυρομάτης, με την Άρτα. Δεν είναι μόνο θέμα εντοπιότητας, είναι πολύ περισσότερο, θέμα της έντονης σχέσης που έχει αναπτύξει με την πόλη του, την ιστορία της και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.
Ο συμπατριώτης μας Χάρης Μαυρομάτης με αυτή την νουβέλα, επιστρέφει στην καταγραφή της παραδοσιακής, προφορικής τοπικής ιστορίας και διήγησης .
Ζει με τη μνήμη. Θεωρεί ότι είναι πολύ ουσιαστικό να θυμόμαστε. Και η μνήμη είναι αυτό που τον βοηθάει στη συγγραφή αυτής της νουβέλας.
Η νουβέλα αυτή δεν διηγείται τα πάντα, απλώς ξυπνάει μνήμες.
Κρατάει στη μνήμη του, ο Χάρης Μαυρομάτης, τις ιερές αναμνήσεις των σεβαστών γονιών του, της γιαγιάς του, των συγγενών του, των συμπατριωτών του.
Η μνήμη ανακαλεί θύμησες που παραπέμπουν με τη σειρά τους σε άλλες…
Η λησμονημένη και ταπεινωμένη ύλη που μας περιβάλλει φέρνει τη μνήμη, τον αναστοχασμό, τη συνείδηση. Με τη συνείδηση έρχεται και η περηφάνια της επάρκειας: να ξέρεις ποιος είσαι, ποιες φωνές αντηχείς, φωνές κεκοιμημένων, ηρώων, αισθητών, ταπεινών βροτών, να ξέρεις πόσο είσαι, περατός και συνεχόμενος….
Μνήμες καλά φυλαγμένες, μνήμες ακριβές, μνήμες φορτωμένες από τη χαρμολύπη των ημερών που τις γέννησαν και έρχονται στο παρόν. Μνήμες του γενέθλιου χώρου και χρόνου. Μνήμες από τη φθορά του σώματος και της ψυχής κι από την άγρια μοναξιά του κόσμου.
Ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει τις δικές του αγαπημένες μνήμες, οι οποίες έμειναν αναλλοίωτες στο πέρασμα του χρόνου και συνιστούν μέρος της ύπαρξής του.
Το βιβλίο του Χάρη Μαυρομάτη είναι ένα βιβλίο περιπλάνησης και διαλόγου με το χρόνο, την ιστορία και τον ίδιο μας τον εαυτό.
Η ιστορία του βιβλίου αποπνέει αμεσότητα, τρυφερότητα και μελαγχολία, λες και την διηγείται κάποιος παραμυθάς (story teller) μπροστά στη φωτιά, που καίει στο τζάκι του σπιτιού μας…
Ένα από τα θέματα του βιβλίου είναι τα σύνορα και πώς ο άνθρωπος θέλει πάντα να τα προσπερνάει. Σύνορα όχι εθνικά, αλλά γλωσσικά, πολιτισμικά, θρησκευτικά, ερωτικά, ψυχολογικά, κοινωνικά: μέσα σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, σαν την Άρτα, υπάρχουν αόρατα σύνορα τα οποία δεν βλέπουμε ποτέ. Υπάρχουν επίσης σύνορα εντός μας. Ανάμεσα στα διαφορετικά τμήματα της προσωπικότητάς μας, που συχνά το ένα δεν θέλει να ξέρει για το άλλο.
Ένα άλλο από τα θέματα του βιβλίου δεν είναι το σεξ, αλλά η απουσία του σεξ. Και οι ελλείψεις είναι πάντα σημαντικές, είναι το συστατικό που εντέλει φτιάχνει λογοτεχνικούς ήρωες. Χωρίς συμπλέγματα ή ψεύτικες ντροπές ο Χάρης Μαυρομάτης δεν περιγράφει κάτι περιθωριακό, κάτι βρόμικο. Σοκαριστικό, βλάσφημο και ερεθιστικό ναι, βρόμικο όχι.
Άλλο θέμα είναι οι εξορίες μας. Εξορίες πνεύματος, ψυχής και σώματος.
Επίσης, ο συγγραφέας ασχολείται με τη φωνή. Η φωνή είναι ζωή, η σιωπή είναι ο θάνατος. Μεγάλη σημασία έχουν οι φωνές που «κάποτε μες στη σκέψη τις ακούει το μυαλό», οι φωνές που ακούνε οι αλαφροΐσκιωτοι, οι φωνές που συνέλεξες στη ζωή σου, οι φωνές της μνήμης, της νοσταλγίας, οι φωνές άλλων ανθρώπων, που μετατρέπονται σε στίχους, που μετατρέπονται σε ιστορίες, που μπορούν να ακούσουν έτσι κι άλλοι, όσοι δεν έτυχε να ακούσουν αυτές τις φωνές…
Άλλο επίσης θέμα του βιβλίου είναι η μοναξιά. Οι διαπροσωπικές (άρα και οι ερωτικές)μας σχέσεις είναι ταυτόχρονα η κόλαση και ο παράδεισος, και η ανθρώπινη επαφή, ακόμα κι όταν φαντάζει επώδυνη, μοιάζει η μοναδική λύση.
Κεντρική θέση στο βιβλίο έχει και η θρησκευτική πίστη. Ο συγγραφέας διαπραγματεύεται το θέμα των τριών μεγάλων μονοθεϊστικών θρησκειών. Μας προτρέπει να μάθουμε ν’ αγαπούμε την αλήθεια της διδασκαλίας όλων των θρησκειών.
Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, ο Αρτινός ιεροκήρυκας Σέργιος Σκανδάλης, πιστεύει στον παράδεισο των ουρανών, γι’ αυτό και ζει την κόλασή της εδώ, στη γη…
Ο προσεκτικός αναγνώστηςτου βιβλίου, θα προσπαθήσει να απαντήσει στα πιο κάτω ερωτήματα:
Είναι δυνατόν κάποιος όταν ταξιδεύει να είναι εξόριστος και όταν μένει στον τόπο του, στην Άρτα, εξόριστος να παραμένει;
Είναι δυνατόν ένας ιεροκήρυκας να κλαίει τις ώρες που σκέφτεται τον Θεό, αυτόν που δεν πιστεύει, και τις άλλες ώρες, να αναρωτιέται αν θα έπρεπε να πιστεύει;
Ποια είναι η βλάσφημη σκέψη του αφηγητή;
Ποιο ήταν το παιχνίδι της πλαστοπροσωπίας;
Από ποιους ζητάει συγγνώμη ο παλιός Δεσπότης Άρτας, Σεραφείμ, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος;
Ποιο ήταν το καλό που έκανε στην Άρτα ο Δεσπότης Σεραφείμ και ποια ενέργειά του ήταν το μεγαλύτερο έγκλημά του, που κλόνισε όλες τις ισορροπίες της μετεμφυλιακής Άρτας;
Γιατί οι άνθρωποι στη μικρή, κλειστή κοινωνία της Άρτας πιστεύουν ότι οι τραγωδίες και οι θάνατοι πρέπει να πλήττουν ισχυρά και αμετάκλητα τους απομένοντας;
Τα κυκλάμινα τρυπάνε και αναδύονται μέσα από το χιόνι κάτω από τις πορτοκαλιές του κάμπου της Άρτας ή απλά το χιόνι λιώνει και κατακάθεται, βγάζοντας στην επιφάνεια όσα κρύβει;
Είναι δυνατόν το χιόνι να ενώνει τις βουνοκορφές με τον Ουρανό;
Είναι δυνατόν τα αποξηραμένα φύλλα του καλαμποκιού μέσα στο τζάκι να παράγουν θορύβους, για να συντροφεύουν τη μεγάλη και αβάσταχτη μοναξιά των ανθρώπων;
Υπάρχουν άνθρωποι που συνομιλούν με τις φλόγες, που βγαίνουν από το τζάκι και κυνηγάνε τις σκιές και τα φαντάσματα που πετάνε γύρω τους;
Όταν είμαστε μόνοι, και θέλουμε να συνομιλούμε με τον εαυτό μας το κάνουμε με σκέψεις, χωρίς να χαραμίζουμε ηχοποιημένο λόγο;
Είναι δυνατόν κάποιος να έχει από καιρό κηδέψει τον εαυτό του;
