Γράφει ο Νίκος Γ. Μοσχονάς
Ιστορικός, ομότ. διευθυντής Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
Έντεκα αφηγήματα που αναφέρονται σε περιπτώσεις αντλημένες από το ιστορικό παρελθόν. Ο συγγραφέας προσεγγίζει το θέμα ως σύγχρονος των ιστορούμενων αφηγητής, περιγράφοντας καταστάσεις και αναλύοντας ψυχικές διαθέσεις προσώπων που αποτελούν κρίσιμα δομικά στοιχεία της ιστορίας.
Η αφήγηση δεν είναι γραμμική αλλά σύνθετη, με χρονικές και τοπικές παρεκβάσεις που οδηγούν εξελικτικά τον αναγνώστη στην αντίληψη μιας ιστορικής πραγματικότητας που συντίθεται από παράλληλα ή διαδοχικά στιγμιότυπα.
Ο αφηγητής δεν περιορίζεται σε μια εποχή και σε έναν τόπο. Ανιχνεύει τη σύνθετη κατάσταση της μετακολομβιανής νότιας Αμερικής, τη δραστηριότητα και τις τύχες Άγγλου πειρατή, ή αναλύει την ευρωπαϊκή ηγεμονική συγγένεια στις παραμονές του Μεγάλου Πολέμου, προσεγγίζει την περίπτωση των Σαββατιανών Εβραίων της Θεσσαλονίκης και την περίπλοκη σχέση της αντήχησης της μουσικής στο Άουσβιτς και στο σταλινικό κλίμα της Ρωσίας, προβάλλει την ελληνο-ιταλική κρίση του 1923 μέσα από την οικογενειακή ηρωοποίηση του αφανούς θύματος της επίθεσης κατά του Τελλίνι, περιγράφει την αρχαιοκαπηλική εκμετάλλευση της αθηναϊκής γης στα προεπαναστατικά χρόνια, μεταφέρεται στην Παλαιστίνη και στο εκεί πασχαλινό επεισόδιο, αναλύει την πλαστότητα στην τέχνη, μεταφέρει μια ιστορία θρίλερ στη Γένοβα όπου συμμετέχει ο Νίτσε, και κλείνει την περιδιάβασή του επιστρέφοντας στη Νέα Ισπανία, όπου δρα ο ιεροεξεταστής έχοντας απέναντί του θύμα έναν περιπλανώμενο Έλληνα.
Δεν είναι το πρώτο βιβλίο του Κωνσταντίνου Μπίρμπα. Έχουν προηγηθεί το έξοχο μυθιστόρημα «Μελάμπους» (Γαβριηλίδης 2015) και τα πεζογραφήματα «Μυθολογία της άλλης μου ζωής» (Γαβριηλίδης 2018). Ο συγγραφέας περιπλανιέται ασφαλής με τόλμη και με γνώση στους διαδρόμους του κόσμου και της ιστορίας. Αναπλάθει την ιστορία και χειρίζεται τον λόγο με χειρουργική ακρίβεια, αντλώντας από κάθε λέξη την ουσία που πρέπει. Όχι σπάνια η σύνταξη της φράσης προσλαμβάνει αρμονικό ρυθμό ποιητικού στίχου ταιριαστού στην ψυχολογική κατάσταση του υποκειμένου. Τα αφηγήματα ελκύουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, τόσο από το περιεχόμενο που μαγνητίζει ως μύθος, όσο και από τον έντεχνα λαξευμένο ρευστό λόγο. Ο αναγνώστης χαίρεται την αφήγηση και ταυτόχρονα απολαμβάνει το πολύπλευρο πρίσμα του γνωστικού εύρους που μαρτυρούν τα κείμενα του συγγραφέα.
Σημαντικό είναι ότι τα αφηγήματά του συνοδεύονται από επεξηγηματικές σημειώσεις που διευκολύνουν τον αναγνώστη να προσεγγίσει πρόσωπα και καταστάσεις που περιέχονται σε αυτά. Και επιπρόσθετα παρέχονται βιβλιογραφικές υποδείξεις για όποιον θα ενδιαφερόταν να περιπλανηθεί σε ευρύτερο πεδίο.
Καθηγητής Χειρουργικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Κωνσταντίνος Μπίρμπας ασκεί τη χειρουργική στο Ογκολογικό Νοσοκομείο «Οι Άγιοι Ανάργυροι» (Κηφισιά). Τα βιβλία του τον εντάσσουν στη χορεία των λογίων ιατρών που έχουν κατακτήσει επάξια επιφανή θέση στο λογοτεχνικό στερέωμα.
Το βιβλίο αυτό είναι μια ακόμη κομψή δημιουργία των Εκδόσεων Κάμινος με εξώφυλλο που το κοσμεί λεπτομέρεια από τον χειρόγραφο ναυτικό χάρτη του William Hacke (1690) της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου (Η.Π.Α.).
Αφηγήματα, Εκδόσεις Κάμινος, 2026
