«Έγκλημα και τιμωρία», του Φ. Ντοστογιέφσκι…
Κινητήριος μοχλός του μυθιστορήματος του Ντοστογιέφσκι είναι ο φόνος της γριάς τοκογλύφου σε ένα κτίριο της Αγίας Πετρούπολης, από το φοιτητή Ρασκόλνικοβ. Οι σκέψεις του ήρωα γύρω από το κίνητρο του εγκλήματος, η επίδραση της Σόνιας ή μια μυστηριώδης εσωτερική δύναμη τον ωθούν να παραδοθεί και υποστεί οικειοθελώς την τιμωρία. Στη διάρκεια των χρόνων που περνά στα κάτεργα του αποκαλύπτονται τόσο ο έρωτας του για τη Σόνια , όσο και ο δρόμος που οδηγεί στη λύτρωση.
Το κίνητρο του φόνου δεν ήταν μόνο η κλοπή. Ο Ρασκόλνικοβ θεωρεί την τοκογλύφο βλαβερό ζωύφιο, που κλέβει τα λεφτά των δυστυχισμένων κι έτσι η εξόντωσή της δεν αποτελεί παρά μια πράξη δικαιοσύνης. Διαπράττοντας ο Ρασκόλνικοβ αυτό το εγχείρημα, επιβεβαιώνει το γεγονός ότι ανήκει στη χορεία των ανώτερων πνευμάτων, τα οποία βρίσκονται «πέραν του καλού και του κακού». Το έγκλημα είναι γι’ αυτόν η υπέρτατη παραβίαση του ηθικού και κοινωνικού νόμου και αποδεικνύει την ανεξαρτησία και την ελευθερία του…
«Τη στιγμή ακριβώς που ο Ρασούλ υψώνει το τσεκούρι για να κατεβάσει στο κεφάλι της γριάς, του έρχεται στο μυαλό το “ Έγκλημα και τιμωρία“. Μένει κεραυνοβολημένος. Τα μπράτσα του τρέμουν, οι γάμπες του κλονίζονται και το τσεκούρι ξεγλιστρά από τα χέρια του, σκίζει το κρανίο της γυναίκας και μπήγεται μέσα του. Η γριά σωριάζεται στο κοκκινόμαυρο χαλί, χωρίς να βγάλει άχνα…. Τρέμει σύγκορμος, το πατού του πέφτει από τους τετράγωνους ώμους του. Το τρομαγμένο βλέμμα του βυθίζεται στο αίμα που κυλάει από το κεφάλι της γριάς και μπερδεύεται με το κόκκινο του χαλιού, καλύπτοντας τα μαύρα σχέδιά του, κι ύστερα ρέει αργά προς το παχουλό χέρι της που κρατά σφιχτά ένα μάτσο χαρτονομίσματα. Τα χρήματα θα λερωθούν από το αίμα…».
Ο νεαρός Αφγανός Ρασούλ σκοτώνει τη γριά Νάνα Αλία ,την εποχή της διακυβέρνησης του Αφγανιστάν, από τους Ταλιμπάν. Την ίδια ώρα, που κάνει το έγκλημα, σκέφτεται το «Έγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι. Σκέφτεται τον Ρασκόλνικοβ και τη μοίρα του. Τώρα αναλογίζεται την πράξη του. Μήπως τον προέτρεψε στο έγκλημα αυτή ακριβώς η ιστορία, που ήταν θαμμένη στα τρίσβαθα της ψυχής του; Να έφταιγε στ’ αλήθεια ο Ντοστογιέφσκι, που τον κεραυνοβόλησε με το «Έγκλημα και τιμωρία» και τον έκανε να παραλύσει και δεν πήρε τα χρήματα και τα κοσμήματα της γριάς, που θα του θύμιζαν το έγκλημά του, να πέσει θύμα των τύψεων του, να βυθιστεί στην άβυσσο της ενοχής και να καταλήξει στα κάτεργα;
Ανάθεμά σε, Ντοστογιέφσκι!
Ο Ρασούλ έκανε αυτό το έγκλημα για να γλιτώσει την αρραβωνιαστικιά του, Σιούφια, από τα χέρια μιας γριάς- μαστροπό και να σώσει με τα χρήματα της, τις δυο οικογένειές του,της Σιούφια και της δικής του. Τώρα μετανιώνει για τα χρήματα και τα κοσμήματα της γριάς που δεν πήρε, αλλά τον βασανίζουν οι τύψεις.
Ο Ρασούλ επιστρέφει στο σπίτι του μετά το φόνο, αλλά εκεί ακούει απελπισμένα ουρλιαχτά μιας γυναίκας από το δρόμο. Νιώθει το κρύο να έρχεται από έξω, χωρίς να κάνει κρύο. Πρόκειται για μια παράξενη ψύχρα που βγαίνει από μέσα του…
Φοβάται μέσα στο σπίτι του. Φοβάται τους εφιάλτες του. Το δωμάτιό του έχει καταληφθεί από τα φαντάσματα ,που ξεπήδησαν από τους εφιάλτες του: τη γυναίκα με το γαλάζιο τσαντόρ, που είδε στον δρόμο, τον νοικάρη του, τον Γιαρμοχάμαντ οπλισμένο με μαχαίρι, τον ξαδελφό του τον Ραζμοντίν με τα κηρύγματά του, μέχρι και τον Ντοστογιέφσκι με το «Έγκλημα και τιμωρία» του…
Αυτοί οι δαίμονες του σπιτιού, αυτές οι σκιές της νύχτας του έκλεψαν τη φωνή του, τον άφησαν άλαλο και τον τρελαίνουν… Είναι πλέον καταδικασμένος στην σιωπή. Δεν μπορεί πια ούτε μια φωνή να βγάλει για την απόγνωση, το μίσος, την οργή που νιώθει…
Ξέρει ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Αφγανιστάν. Ξέρει ότι ζει σε μια χώρα εγκλωβισμένη στο χάος και στη δυστυχία. Ζει σε μια κοινωνία όπου η ζωή ταυτίζεται με τη δυστυχία και η κοινωνία με την κόλαση. Ζει σε μια χώρα όπου είναι ευκολότερο το έγκλημα και δυσκολότερη η τιμωρία. Ο φόνος δεν σχετίζεται με τη συνείδηση και το έγκλημα με την τιμωρία. Μικρή σημασία έχει αν κανείς σκοτώσει, κλέψει, βιάσει… Η προδοσία είναι πολύ χειρότερη από το έγκλημα. Εκείνο που έχει σημασία στο σημερινό Αφγανιστάν είναι να μην προδώσεις. Να μην προδώσεις τον Αλλάχ, τη φυλή σου, την οικογένειά σου, την πατρίδα ή το φίλο σου.
