Γράφει o Στυλιανός Γιασσάς
Παθολόγος – Ογκολόγος
Διευθυντής Β’ Ογκολογικής κλινικής ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΙΑΣΩ
Τηλ. 210 6185215, 210 6184485
Εmail: sgiassas@yahoo.com
www.ogologos-giassas.com
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να αρχίσει αθόρυβα, πριν γίνει αντιληπτός. Η σύγχρονη ιατρική μάς δίνει τη δυνατότητα να τον αναζητούμε σε αυτή την πρώιμη φάση, όταν η θεραπεία έχει συχνά μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.
Η πρόληψη αρχίζει με όσα μπορούμε να επηρεάσουμε: Τακτική σωματική δραστηριότητα, διατήρηση υγιούς βάρους, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, και μείωση ή αποφυγή του αλκοόλ. Ο θηλασμός προσφέρει επίσης προστατευτικό όφελος. Αυτές οι επιλογές μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου, χωρίς να την εξαλείφουν. Καμία γυναίκα δεν ευθύνεται επειδή νόσησε.
Έγκαιρη διάγνωση
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί τον δεύτερο, εξίσου σημαντικό πυλώνα. Η μαστογραφία μπορεί να αναδείξει αλλοιώσεις πριν ψηλαφηθούν και έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τους θανάτους από καρκίνο του μαστού. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος αφορά γυναίκες χωρίς ενοχλήματα. Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα καθορίζονται σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και τον προσωπικό κίνδυνο, σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Η σύγχρονη προσέγγιση γίνεται περισσότερο εξατομικευμένη. Το οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενα ευρήματα και η πυκνότητα των μαστών συνυπολογίζονται στον σχεδιασμό. Το υπερηχογράφημα μπορεί να προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες, αλλά δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία. Γυναίκες με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο μπορεί να χρειάζονται μαγνητική τομογραφία και νωρίτερη παρακολούθηση. Όταν υπάρχουν ενδείξεις κληρονομικής προδιάθεσης, η γενετική συμβουλευτική επιτρέπει στοχευμένο έλεγχο και συζήτηση ειδικών προληπτικών επιλογών.
Κάθε γυναίκα χρειάζεται να γνωρίζει τη συνήθη εικόνα των μαστών της. Ένα νέο ογκίδιο, αλλαγή στο δέρμα, εισολκή της θηλής, αυτόματη αιματηρή έκκριση ή διόγκωση στη μασχάλη, απαιτούν αξιολόγηση χωρίς αναβολή. Μια πρόσφατη φυσιολογική μαστογραφία δεν ακυρώνει ένα νέο σύμπτωμα. Η αυτοεξέταση δεν υποκαθιστά τον απεικονιστικό έλεγχο, ενώ η απουσία οικογενειακού ιστορικού δεν αποκλείει τη νόσο.
Σύγχρονες θεραπείες
Παράλληλα, οι θεραπείες εξελίσσονται εντυπωσιακά. Η βιολογική ταυτότητα κάθε όγκου καθοδηγεί τις επιλογές. Σε επιλεγμένες ασθενείς, γονιδιακές υπογραφές βοηθούν να αποφεύγεται περιττή χημειοθεραπεία. Στον πρώιμο ορμονοευαίσθητο καρκίνο, οι αναστολείς CDK4/6 μειώνουν τις υποτροπές όταν προστίθενται στην ορμονοθεραπεία με τις κατάλληλες ενδείξεις. Στον πρώιμο, τριπλά αρνητικό, καρκίνο υψηλού κινδύνου, η ανοσοθεραπεία στο κατάλληλο σχήμα έχει βελτιώσει την επιβίωση. Οι θεραπείες κατά της HER2 έχουν μεταμορφώσει την πρόγνωση αυτού του υποτύπου.
Νεότερα συζευγμένα αντισώματα μεταφέρουν ισχυρές αντικαρκινικές ουσίες στα κύτταρα του όγκου, διευρύνοντας τις επιλογές σε πρώιμη και μεταστατική νόσο. Αν και συνήθως δεν είναι ιάσιμη, σε αρκετές ασθενείς μπορεί να ελέγχεται για μεγάλα διαστήματα. Οι μοριακές εξετάσεις μπορούν επίσης να αποκαλύψουν θεραπευτικούς στόχους. Η μεταστατική νόσος συνήθως δεν είναι ιάσιμη, αλλά σε αρκετές ασθενείς μπορεί να ελέγχεται για μεγάλα διαστήματα.
Η εξατομίκευση σημαίνει επίσης αποφυγή περιττής θεραπείας. Σε κατάλληλες περιπτώσεις, γονιδιακές υπογραφές βοηθούν να εκτιμηθεί εάν η χημειοθεραπεία προσφέρει ουσιαστικό όφελος. Λιγότερο εκτεταμένα χειρουργεία και συντομότερα σχήματα ακτινοθεραπείας μπορούν, όταν ενδείκνυνται, να διατηρούν την αποτελεσματικότητα περιορίζοντας την επιβάρυνση. Η φροντίδα περιλαμβάνει τη γονιμότητα, τη σεξουαλική υγεία, την ψυχική υποστήριξη και την επιστροφή στην καθημερινότητα.
Το μέλλον διαγράφεται περισσότερο εξατομικευμένο: ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνου, καλύτερη ανίχνευση και θεραπείες προσαρμοσμένες στη βιολογία της νόσου. Στόχος είναι περισσότερες ιάσεις, λιγότερη επιβάρυνση και ουσιαστικός χρόνος ζωής. Η ελπίδα στηρίζεται ήδη σε αποτελέσματα. Η επόμενη πρόκληση είναι να γίνουν προσβάσιμα σε κάθε γυναίκα, με σεβασμό στις ανάγκες και στις προτεραιότητές της.
