Γράφει ο Χρήστος Στρυφτός
Ιστορικός
Η Φιλική Εταιρεία είναι μια από τις γενέτειρες αρχές της Ελληνικής Επανάστασης. Επρόκειτο για μια μυστική οργάνωση που είχε ως στόχο την οργάνωση της Εθνεγερσίας. Η Φιλική Εταιρεία στην αρχή όταν δημιουργήθηκε το 1814 στην Οδησσό της Ρωσίας ήταν ανοργάνωτη και ολιγομελής. Το 1818 η έδρα αυτής της μυστικής οργάνωσης μεταφέρθηκε από την Οδησσό στην Κωνσταντινούπολη, ώστε να μη γίνουν αντιληπτές οι πληροφορίες της οργάνωσης από τις μυστικές υπηρεσίες του τσάρου. Οι οθωμανικές μυστικές υπηρεσίες ήταν λιγότερο οργανωμένες και έτσι τα μέλη της οργάνωσης περνούσαν απαρατήρητα. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Φιλικής Εταιρείας ήταν το καταστατικό της (ιεραρχία, μέλη), η επικοινωνία των μελών μεταξύ τους (συνωμοτισμός, κωδικοποιημένη γλώσσα – αλφαβητάρι της Φιλικής Εταιρείας), μυήσεις μελών (ειδικές τελετουργίες για την είσοδο των μελών).
Αρχικά η πιο χαμηλή κλίμακα στην ιεραρχία της ήταν οι «αδελφοποιητοί». Στην κλίμακα των αδελφοποιητών τα μέλη μεταξύ δείχνουν πόσο στενός είναι ο δεσμός τους σμίγοντας το αίμα ώστε δυο αδελφοποιητοί θα αποδείκνυαν ότι είναι πραγματικά αδέλφια και ότι μπορεί ο ένας να εμπιστευτεί τον άλλον. Η πιο συνηθισμένη κλίμακα της ιεραρχίας της Φιλικής Εταιρείας ήταν οι συστημένοι, οι οποίοι άνηκαν στους «συνωμότες». Άλλη κλίμακα ήταν οι ιερείς εκείνοι οι οποίοι είχαν την αρμοδιότητα να τελούν τις μυήσεις των μελών, γνώριζαν καλά τα σημάδια αναγνώρισης της Φιλικής Εταιρείας και τον κώδικα επικοινωνίας. Πάνω από την κλίμακα των ιερέων ήταν οι ποιημένες και ανώτερα από αυτούς ήταν οι αφιερωμένοι οι οποίοι ήταν κυρίως στρατιωτικοί στην ειδικότητα τους. Ανώτερη κλίμακα της Φιλικής Εταιρείας ήταν οι αρχιποιημένες.
Στις τελετουργίες οι οποίες κρατούσαν μέρες, υπήρχαν επάλληλοι όρκοι. Χαρακτηριστικά αυτών των όρκων ήταν ότι τα «υποψήφια» μέλη, ορκίζονταν να συνεργάζονται και να βοηθάει ο ένας τον άλλον ακόμα και με την προώθηση περιουσιακών στοιχείων. Στους όρκους τα μέλη αποδέχονται να θυσιάσουν πράγματα που είναι σημαντικά για αυτούς και καταστάσεις που ίσως τους φέρουν προβλήματα, καθώς επίσης υπήρχε και έντονη η παρουσία του ορθόδοξου δόγματος. Ένα απλό μέλος της οργάνωσης δεν μπορούσε να ξέρει όλα τα σχέδια και τα μυστικά. Υπήρχε μια συγκεκριμένη επικοινωνία μεταξύ των μελών ακόμη και στην ιεραρχία που ήταν ειδικά διαμορφωμένη. Όταν οι αρχηγοί της Φιλικής Εταιρίας αποφάσισαν να τη διευρύνουν βρήκαν μεγάλη ανταπόκριση. Από την οργάνωση στέλνονταν συγκεκριμένα άτομα για να μυήσουν καινούργια μέλη. Αυτά τα άτομα ονομάζονταν απόστολοι . Οι απόστολοι εξέδιδαν ιδέες του πατριωτισμού στους εκάστοτε εμπόρους, κοτζαμπάσηδες και καραβοκυραίους τους οποίους ήθελαν να μυήσουν. Η Φιλική Εταιρεία προωθούσε μια σύγχρονη πολιτική ιδεολογία και οδηγούσε τους ανθρώπους να δράσουν σε σχέση με τις παραδοσιακές ιδεολογίες του παρελθόντος. Η ιδεολογία της Φιλικής Εταιρείας προήγαγε όλα τα στοιχεία του ρομαντικού ιδεαλισμού, καθώς και συγγένευε με τις ιδεολογικές νόρμες της γαλλικής επανάστασης και του Διαφωτισμού. Η Φιλική Εταιρεία δημιουργήθηκε και επέζησε μέσα στο αυταρχικό πολιτειακό σύστημα της Ιεράς Συμμαχίας. Η ιδεολογία της Φιλικής Εταιρείας είναι λοιπόν εκείνη η οποία καταγγέλλει το τυραννικό αυτό καθεστώς της εποχής, ήταν δηλαδή εναντίον της δεσποτείας και της απολυταρχίας του κατεστημένου της εποχής κι αυτό γιατί είχε ως κύριο στόχο των ξεσηκωμό των Ελλήνων πατριωτών εναντίον της οθωμανικής αυτοκρατορίας όπου και το πέτυχε.
Πηγές:
-Εμμανουήλ Ξάνθος, «Απομνημονεύματα περί της Φιλικής Εταιρείας», Αθήνα, 1845, εκδ. ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ Α. ΓΚΑΡΠΟΛΑ, σελ 7-160
-Ιωάννης Φιλήμων, «Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας», Ναύπλιο, 1834, σελ 127-200
