Γράφει ο Γιώργος Στιβαχτής
Αν. γραμματέας Τομέα Εργασίας ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΗMΑ ΑΛΛΑΓΗΣ
Οι τελευταίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα δεν είναι ένα περιφερειακό επεισόδιο σε µια µακρινή ήπειρο. Είναι ένας καθρέφτης της νέας διεθνούς πραγµατικότητας. Και, κυρίως, είναι ένα µήνυµα µε αποδέκτη τον Βλαντιµίρ Πούτιν και όλους όσοι παρακολουθούν προσεκτικά πώς ασκείται πλέον η ισχύς στον κόσµο.
Για χρόνια, η ∆ύση καταδίκαζε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ως κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου. Ορθώς. Όµως, όταν οι ίδιες οι Ηνωµένες Πολιτείες επιλέγουν τη στρατιωτική παρέµβαση και την επιβολή τετελεσµένων σε ένα κυρίαρχο κράτος, το µήνυµα που εκπέµπεται είναι σαφές, οι κανόνες ισχύουν επιλεκτικά.
Με απλά λόγια, οι Αµερικανοί έδειξαν στον Πούτιν «πώς γίνεται η δουλειά».
Όχι σε επίπεδο ρητορικής, εκεί οι διαφορές παραµένουν. Αλλά σε επίπεδο πρακτικής. Όταν η ισχύς υπερισχύει των θεσµών, όταν η στρατιωτική λύση προηγείται της διπλωµατίας, τότε το επιχείρηµα περί «ηθικής ανωτερότητας» αποδυναµώνεται. Και µαζί του αποδυναµώνεται ολόκληρη η αρχιτεκτονική της µεταπολεµικής διεθνούς τάξης.
Η Ουκρανία αποτέλεσε το πεδίο όπου φάνηκε καθαρά ότι ο κόσµος δεν λειτουργεί πλέον µε ενιαίους κανόνες.
Η Βενεζουέλα έρχεται να το επιβεβαιώσει. ∆εν πρόκειται για σύγκριση καθεστώτων, πρόκειται για σύγκριση µεθόδων. Και οι µέθοδοι έχουν σηµασία, γιατί δηµιουργούν προηγούµενα.
Σε έναν κόσµο όπου οι µεγάλες δυνάµεις δρουν µονοµερώς, η έννοια της εθνικής κυριαρχίας γίνεται σχετική. Όχι για όλους. Κυρίως για τους µικρούς, τους αδύναµους και τους «γεωπολιτικά αναλώσιµους». Αυτό είναι το πραγµατικό δίδαγµα τόσο της Ουκρανίας όσο και της Βενεζουέλας.
Η νέα πραγµατικότητα δεν είναι ένας κόσµος αξιών, αλλά ένας κόσµος σφαιρών επιρροής. Ένας κόσµος όπου η ισχύς νοµιµοποιεί την πράξη εκ των υστέρων και όπου το διεθνές δίκαιο χρησιµοποιείται περισσότερο ως εργαλείο αφήγησης παρά ως δεσµευτικός κανόνας. Ο κόσµος, µε άλλα λόγια, ξαναµοιράζεται.
Και αυτό δεν είναι απλώς ένα γεωπολιτικό ζήτηµα. Είναι ένα βαθιά πολιτικό και επικοινωνιακό πρόβληµα. Γιατί όταν οι πολίτες βλέπουν δύο µέτρα και δύο σταθµά, η έννοια της «σωστής πλευράς της Ιστορίας» χάνει το νόηµά της. Και τότε, ο κυνισµός αντικαθιστά την εµπιστοσύνη.
Το ερώτηµα, λοιπόν, δεν είναι αν η Ρωσία ή οι ΗΠΑ έχουν δίκιο σε κάθε επιµέρους περίπτωση. Το ερώτηµα είναι αν θέλουµε έναν κόσµο κανόνων ή έναν κόσµο ισχύος. Γιατί αν τελικά επικρατήσει το δεύτερο, τότε κανείς δεν µπορεί να παριστάνει τον έκπληκτο όταν οι κανόνες θα παραβιάζονται, από οποιονδήποτε.
Και σε έναν τέτοιο κόσµο, το µόνο βέβαιο είναι ότι η αστάθεια δεν θα είναι η εξαίρεση. Θα είναι ο κανόνας.
