Του Σεραφείμ Κερασιώτη
Μαθηματικού – π. διευθυντή 2ου ΕΠΑ.Λ. Γαλατσίου
Επίτιμου προέδρου Ο.Λ.Τ.Ε.Ε.
Οι σχολικές στέγες μπορούν να γίνουν πηγή ενέργειας και ανάπτυξης
Η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυνατότητες της χώρας μας για την προστασία του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση φυσικών πόρων και την ενίσχυση της εθνικής οικονομίας.
Σε μια εποχή κατά την οποία η κλιματική αλλαγή, το ενεργειακό κόστος και η ανάγκη για βιώσιμες λύσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, η αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών και ιδιαίτερα των μεγάλων σχολικών στεγών μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα προς ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο.
Με αυτή τη σκέψη προτείνω τη δημιουργία ενός πρότυπου «Ηλιακού Πάρκου Ηλεκτρικής Ενέργειας Γκράβας», με την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις ταράτσες όλων των σχολικών κτιρίων του μεγάλου σχολικού συγκροτήματος της Γκράβας. Πρόκειται για μια παρέμβαση με περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική και εκπαιδευτική αξία, η οποία θα μπορούσε να αναδείξει την περιοχή σε παράδειγμα σύγχρονης και υπεύθυνης αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας.
Από τις σχολικές ταράτσες στην παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας
Η πρόταση προβλέπει την εγκατάσταση κατάλληλων φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες των σχολικών κτιρίων του συγκροτήματος. Τα συστήματα θα σχεδιαστούν ως ένα ενιαία συντονισμένο ενεργειακό έργο, με τις αναγκαίες ηλεκτρολογικές και τεχνικές υποδομές, σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές ασφάλειας και τις απαιτήσεις σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο.
Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα αξιοποιείται μέσω του κατάλληλου θεσμικού και τεχνικού σχήματος σύνδεσης με το δίκτυο, με στόχο τη μεγιστοποίηση του δημόσιου οφέλους. Η δυνατότητα σύνδεσης με τον υφιστάμενο υποσταθμό μέσης τάσης και το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να εξεταστεί από τους αρμόδιους φορείς στο πλαίσιο ειδικής τεχνικής μελέτης.
Με τον τρόπο αυτό, οι σχολικές ταράτσες, οι οποίες σήμερα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες ως προς την παραγωγή ενέργειας, μπορούν να μετατραπούν σε υποδομές παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας. Ο ήλιος, ένα από τα σημαντικότερα φυσικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, μπορεί να προσφέρει απτό οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος στην κοινωνία.
Ένα έργο με οικονομικό όφελος και περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Η δημιουργία του Ηλιακού Πάρκου Γκράβας μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, στον περιορισμό της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και στην ενίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Παράλληλα, η οικονομική διάσταση του έργου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η αξιοποίηση των σχολικών στεγών μπορεί να δημιουργήσει μακροχρόνια έσοδα ή εξοικονομήσεις, ανάλογα με το μοντέλο λειτουργίας και διάθεσης της παραγόμενης ενέργειας. Τα οφέλη θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην κάλυψη ενεργειακών αναγκών δημόσιων υποδομών, στη βελτίωση των σχολικών εγκαταστάσεων και στην υποστήριξη άλλων κοινωνικών και περιβαλλοντικών δράσεων.
Η περίοδος απόσβεσης της αρχικής επένδυσης θα πρέπει να προσδιοριστεί με ειδικοοικονομική μελέτη, η οποία θα συνεκτιμά το κόστος εγκατάστασης και συντήρησης, την αναμενόμενη παραγωγή, τις δυνατότητες σύνδεσης, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις τιμές αποζημίωσης ή εξοικονόμησης ηλεκτρικής ενέργειας. Η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη ώστε το έργο να είναι βιώσιμο, αποδοτικό και επωφελές για την κοινωνία σε βάθος χρόνου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίδρασή του στο αστικό περιβάλλον. Η παραγωγή καθαρής ενέργειας από υφιστάμενες υποδομές αποτελεί μια ουσιαστική παρέμβαση για μια πιο βιώσιμη πόλη, χωρίς να απαιτείται η δέσμευση νέων εκτάσεων γης για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων.
Η Ελλάδα και οι διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα
Η πρόταση αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη εφαρμογής των διεθνών και ευρωπαϊκών δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το Πρωτόκολλο του Κιότο, που υιοθετήθηκε το 1997 στο πλαίσιο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή, αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στη διεθνή προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ακολούθησε η Συμφωνία των Παρισίων το 2015, η οποία έθεσε ως κεντρικό στόχο τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας και την ενίσχυση των δράσεων για το κλίμα.
Σημαντικό βήμα αποτέλεσε επίσης η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2020 για ενίσχυση του στόχου μείωσης των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Η ευρωπαϊκή πολιτική αποσκοπεί, παράλληλα, στην επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Οι δεσμεύσεις αυτές δεν μπορούν να παραμείνουν μόνο σε επίπεδο διακηρύξεων και διεθνών συμφωνιών. Χρειάζονται συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, έργα και παρεμβάσεις με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αξιοποίηση των σχολικών στεγών για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας είναι μια τέτοια δυνατότητα, η οποία μπορεί να μετατρέψει τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης σε καθημερινή πράξη.
Η Γκράβα μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για όλη τη χώρα
Το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, λόγω της συγκέντρωσης πολλών σχολικών μονάδων και της δυνατότητας αξιοποίησης εκτεταμένων στεγών, προσφέρεται για τη διερεύνηση ενός οργανωμένου και ολοκληρωμένου ενεργειακού σχεδίου.
Η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για δήμους σε ολόκληρη την Ελλάδα. Σχολεία, σχολικά συγκροτήματα, δημοτικά κτίρια και άλλες δημόσιες υποδομές διαθέτουν συχνά επιφάνειες που θα μπορούσαν, εφόσον πληρούν τις απαραίτητες τεχνικές προϋποθέσεις, να αξιοποιηθούν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, σε συνεργασία με το κράτος, τις αρμόδιες ενεργειακές αρχές και τους διαχειριστές του ηλεκτρικού δικτύου. Με σωστό σχεδιασμό, χρηματοδότηση και διαφανείς διαδικασίες, οι σχολικές εγκαταστάσεις μπορούν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο δίκτυο δημόσιων υποδομών που παράγουν καθαρή ενέργεια και ενισχύουν την κοινωνική ευημερία.
Το σχολείο ως ζωντανό παράδειγμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης
Το Ηλιακό Πάρκο Γκράβας δεν θα είναι μόνο ένα ενεργειακό έργο. Θα μπορεί να αποτελέσει και ένα ζωντανό εργαστήριο περιβαλλοντικής και τεχνολογικής εκπαίδευσης για τους μαθητές.
Οι νέοι θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν στην πράξη τη λειτουργία των φωτοβολταϊκών συστημάτων, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις σύγχρονες τεχνολογίες. Ιδιαίτερα για τους μαθητές της επαγγελματικής εκπαίδευσης, το έργο θα μπορούσε να συνδεθεί με εκπαιδευτικές δράσεις και εφαρμογές που σχετίζονται με την ηλεκτρολογία, τους αυτοματισμούς, την πληροφορική και τις πράσινες τεχνολογίες.
Με αυτόν τον τρόπο, το σχολείο δεν θα μεταδίδει μόνο γνώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά θα αποδεικνύει έμπρακτα ότι η γνώση μπορεί να οδηγεί σε λύσεις για πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.
Έκκληση για συνεργασία και υλοποίηση
Για όλους αυτούς τους λόγους, καλώ τον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη να εξετάσει με ενδιαφέρον την πρόταση για τη δημιουργία του «Ηλιακού Πάρκου Ηλεκτρικής Ενέργειας Γκράβας» και να αναλάβει πρωτοβουλία για την προώθησή της, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία, ιδίως τα υπουργεία Παιδείας και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και με τους Δήμους Αθηναίων και Γαλατσίου.
Το πρώτο αναγκαίο βήμα είναι η εκπόνηση ολοκληρωμένης τεχνικής, ενεργειακής, οικονομικής και θεσμικής μελέτης, ώστε να αποτυπωθούν οι δυνατότητες των σχολικών στεγών, το κόστος και η χρηματοδότηση του έργου, οι όροι σύνδεσης με το δίκτυο και το κατάλληλο μοντέλο αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας. Στη συνέχεια, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων, μπορεί να διαμορφωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Η Γκράβα μπορεί να γίνει το σημείο εκκίνησης μιας ευρύτερης εθνικής προσπάθειας για την αξιοποίηση των δημόσιων κτιρίων στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Ένα έργο που θα συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος, την οικονομική αποδοτικότητα, την εκπαιδευτική καινοτομία και την κοινωνική ευθύνη.
Μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές
Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι υπόθεση μόνο των κυβερνήσεων, των διεθνών οργανισμών ή των ειδικών. Είναι ευθύνη όλων μας και, κυρίως, υποχρέωση απέναντι στα παιδιά και στα εγγόνια μας.
Η δημιουργία του Ηλιακού Πάρκου Γκράβας θα μπορούσε να αποτελέσει μια έμπρακτη απόδειξη ότι η Πολιτεία, η Τοπική Αυτοδιοίκηση και η εκπαιδευτική κοινότητα μπορούν να συνεργάζονται για ένα καλύτερο μέλλον. Ένα έργο που θα αξιοποιεί τον ήλιο, θα παράγει καθαρή ενέργεια, θα ενισχύει την οικονομία και θα καλλιεργεί στους νέους την περιβαλλοντική συνείδηση.
Ας μετατρέψουμε τις σχολικές ταράτσες σε πηγές καθαρής ενέργειας και τα σχολεία μας σε πρότυπα βιώσιμης ανάπτυξης. Ας παραδώσουμε στις επόμενες γενιές ένα περιβάλλον καλύτερο από εκείνο που παραλάβαμε.
