Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Οικονοµολόγος – Συγγραφέας της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας και Κοιµήθηκε στη Θήβα της Βοιωτίας (Ελλάδα). Είναι ελληνικής καταγωγής Χριστιανός του 1ου µ.Χ. αιώνα στον οποίο αποδίδεται παραδοσιακά η Συγγραφή του 3ου Ευαγγελίου «Κατά Λουκάν» και των «Πράξεων των Αποστόλων», βιβλία που περιλαµβάνονται στην Αγία Γραφή και συγκεκριµένα στην Καινή ∆ιαθήκη. Είναι ένας από τους 4 Ευαγγελιστές της Καινής ∆ιαθήκης, που σύµφωνα µε τις παραδόσεις κήρυξε στη Νότια Ευρώπη και µαρτύρησε στην Ελλάδα.
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς ήταν γιατρός ελληνικής καταγωγής. Έγινε Χριστιανός, υπήρξε στενός συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου τον οποίο συνόδεψε σε πολλές περιοδείες του και κατηχήθηκε από αυτόν. Από το βιβλίο των «Πράξεων των Αποστόλων», συµπεραίνεται ότι συνόδεψε τον Απόστολο Παύλο στην Τρωάδα, πήγε µαζί του στην Μακεδονία και έπειτα µέχρι τους Φιλίππους, και όταν εκείνος πήγε από τους Φιλίππους στην Ιερουσαλήµ, ο Άγιος Λουκάς τον ακολούθησε και πάλι, καθώς και στη Ρώµη. Ήταν µε τον Απόστολο Παύλο συνεπιβάτης στο πλοίο που ναυάγησε και έφτασε µαζί του στις Συρακούσες και τους Ποτιόλους. Μάλιστα όταν ο Απόστολος Παύλος ήταν φυλακισµένος στη Ρώµη, ο Άγιος Λουκάς ήταν µαζί του.
Τα γεγονότα της ζωής του Ευαγγελιστή Λουκά, µετά το µαρτύριο του Αποστόλου Παύλου, δεν είναι γνωστά. Είναι πιθανό να εγκατέλειψε τη Ρώµη λόγω των διωγµών των Χριστιανών. Για τη ζωή και για το τέλος του έχουν διατυπωθεί διαφορετικές απόψεις.
Σύµφωνα µε τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό ο Ευαγγελιστής Λουκάς συµπεριλαµβάνεται µεταξύ των πρώτων µαρτύρων της Εκκλησίας. Κατά τον Νικηφόρο Κάλλιστο υπέστη µαρτυρικό θάνατο αφού τον έγδαραν ζωντανό και µετά τον κρέµασαν σε µια ελιά στην Έφεσο, σε ηλικία 80 ετών. Όµως σύµφωνα µε τον Ιερώνυµο, «εκοιµήθη ειρηνικώς, γύρω στο 80 µ.Χ. στη Θήβα της Βοιωτίας, σε ηλικία 84 ετών όπου και ετάφη…» Εκεί βρίσκεται σήµερα µεγαλοπρεπής Ναός του.
Από τα κείµενα του Συµεών του Μεταφραστή, του Ισιδώρου Σεβίλλης, και του Ιερωνύµου, το 357 µ.Χ τα λείψανα του Ευαγγελιστή Λουκά µετακοµίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη στον Ναό των Αγίων Αποστόλων.
Στη συνέχεια το 1204 µ.Χ µεταφέρθηκαν από εκεί στους Ρωγούς της Ηπείρου, και το 1453 µ.Χ µεταφέρθηκαν στο Σµεντέρεβο της Σερβίας και στη συνέχεια πουλήθηκαν στη Βενετία και σήµερα βρίσκονται στην Πάδοβα.
Ένα τµήµα (πλευρό) από το Άγιο σώµα του Ευαγγελιστή Λουκά, δόθηκε από τον Επίσκοπο της Πάδοβα στη Μητρόπολη της Θήβας, µετά από θερµό αίτηµα του τότε Μητροπολίτη Ιερωνύµου.
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς, ο ζωγράφος των πρώτων εικόνων της Παναγίας!
Ο Άγιος Λουκάς ήταν άριστος και στη ζωγραφική τέχνη. Μάλιστα σ΄αυτόν αποδίδονται οι πρώτες εικόνες της Θεοτόκου µε τον Ιησού Χριστό βρέφος στην αγκαλιά της (µία υπάρχει µέχρι σήµερα στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου), καθώς και οι εικόνες των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Την παράδοση αυτή υιοθετεί η Ορθόδοξη Υµνολογία κατά τον Μικρό Παρακλητικό Κανόνα προς την Θεοτόκο:
«Άλαλα τα χείλη των ασεβών των µη προσκυνούντων την εικόνα σου την σεπτήν, την ιστορηθείσα υπό του Αποστόλου Λουκά ιερωτάτου, την οδηγήτριαν».
∆ιαβάζουµε ότι, πρώτος ο Ευαγγελιστής Λουκάς σχεδίασε µε κερί και µαστίχα την εικόνα της Αγίας Θεοτόκου µε τον Χριστό στην αγκαλιά της, και έπειτα -αφού σχεδίασε άλλες δύο- τις µετέφερε στα Ιεροσόλυµα, για να τις δείξει στην ίδια την Παναγία και να την ρωτήσει αν της αρέσουν, λέγοντας Της:
«Ει αρετόν αυτή εστίν». Εκείνη τις δέχτηκε τότε και είπε:
«Η χάρις του υπ’ εµού τεχθέντος, είη δι’ εµού µετ’ αυτών».
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς ζωγράφισε και τις εικόνες και άλλων Αποστόλων. Έκτοτε, η υπέροχη αυτή Τέχνη της Αγιογραφίας διαδόθηκε σε όλη την Οικουµένη. Στον Άγιο Λουκά αποδίδεται η εικόνα της «Αθηναίας» Παναγίας, η εικόνα της Παναγίας στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου, η Εικόνα της Παναγίας Σουµελά, καθώς επίσης και η εικόνα που βρίσκεται στη Θήβα – στην Εκκλησία του Αγίου ∆ηµητρίου – η οποία είναι γνωστή ως η εικόνα της «Μεγάλης Παναγίας» ή ως « Μεγάλη Παναγία».
Ο Άγιος Λουκάς ονοµάζεται και «Ευαγγελιστής της Παναγίας», γιατί περισσότερο από τους άλλους Ευαγγελιστές, περιγράφει λεπτοµέρειες και παρέχει πολύτιµες πληροφορίες για την Υπεραγία Θεοτόκο στην αρχή του Ευαγγελίου του. Συγκεκριµένα, τον Ευαγγελισµό της Θεοτόκου, την Επίσκεψη της Παναγίας στην Ελισάβετ, µητέρα του Προδρόµου, και πολλά άλλα περιστατικά από την παιδική ηλικία του Ιησού και της Μητέρας Του, τα οποία γνωρίζουµε µόνο από τον Ευαγγελιστή Λουκά.
Στο 5ο ιστορικό Βιβλίο της Καινής ∆ιαθήκης, στις «Πράξεις των Αποστόλων», ο Ευαγγελιστής Λουκάς διηγείται τη δράση των Αποστόλων για τη διάδοση του Χριστιανισµού στους διωγµούς που υπέστησαν, καθώς και γεγονότα που διαδραµατίστηκαν στην Αρχαία Ελλάδα.
Σύµφωνα µε τον Μ. Μαλαξό, τόπος συγγραφής του «Κατά Λουκάν Ευαγγελίου» είναι το σπήλαιο της Ιεράς Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, όπου σώζεται ως σήµερα η κόγχη (Αγία Τράπεζα), όπου ιερουργούσε ο Άγιος, ενώ σύµφωνα µε τη γνώµη άλλων ιστορικών ο τόπος συγγραφής του «Κατά Λουκάν Ευαγγελίου» είναι η Αλεξάνδρεια.
Σε όλη του τη ζωή ο Ευαγγελιστής Λουκάς ήταν ένας απλός και ταπεινός Χριστιανός που αφιέρωσε τη ζωή του στους φτωχούς, τους καταφρονεµένους, τους αδύναµους και τους αµαρτωλούς.
Θεωρείται ΑΓΙΟΣ και από την Καθολική Εκκλησία, τη Λουθηρανική, την Αγγλικανική, και άλλες Προτεσταντικές Εκκλησίες.
Η Μνήµη του τιµάται στις 18 Οκτωβρίου.
