Γράφει ο Δημήτριος Γ. Σουλιώτης.
Στις 26 του περασμένου μήνα έλαβε χώρα στο «Ινστιτούτο Γκαίτε» εκδήλωση με τον τίτλο «Μένουμε Ευρώπη; Υποκλοπές, Δικαιώματα και Κράτος Δικαίου».
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τη Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου και δύο φορείς της κοινωνίας των πολιτών και οι ομιλητές ήταν πανεπιστημιακοί καθηγητές του νομικού κλάδου, μεταξύ των οποίων ο Ευάγγελος Βενιζέλος και ο Νίκος Αλιβιζάτος. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της εκδήλωσης «άρχισαν τα όργανα»… Κάποιους (Διαμαντοπούλου, Φλωρίδης, κ.ά) τους εκνεύρισε το ερωτηματικό του τίτλου, γιατί τους έφερε στο νου μνήμες του Καλοκαιριού του 2015 και του ίδιου συνθήματος – χωρίς το ερωτηματικό – που χρησιμοποίησαν οι υποστηρικτές του «ναι» – μεταξύ των οποίων και ο υπογράφων – στο δημοψήφισμα. Αυτή όμως η ταραχή δεν δικαιολογείται, γιατί μετά τη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ, την αποχώριση μεγάλου τμήματος των βουλευτών του και την εφαρμοσθείσα πολιτική της περιόδου 2015 – 2019 (3ο Μνημόνιο, εφαρμογή του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου, τεράστιο πρωτογενές πλεόνασμα, κ.τ.λ.) το «Μένουμε Ευρώπη» δεν αμφισβητείται ούτε από τις κυρίαρχες πολιτικές παρατάξεις, ούτε από τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών. Όμως το «Μένουμε Ευρώπη» δεν περιλαμβάνει μόνο τη συμβατότητα με κάποιους οικονομικούς δείκτες, αλλά και το εάν είμαστε ως κράτος, ως κοινωνία και ως έννομη τάξη αναπόσπαστο τμήμα του ευρωπαϊκού νομικού και πολιτικού πολιτισμού και κεκτημένου. Και εκεί ακριβώς μπαίνει το ερωτηματικό…
Υπήρξαν όμως και πιο έντονες αντιδράσεις για τον τίτλο και την εκδήλωση με χαρακτηριστικότερη εκείνη της Βάσως Κιντή, καθηγήτριας της φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ. Σε σχετικό άρθρο της με τον τίτλο «Σε ποιους ανήκει το «Μένουμε Ευρώπη»; (Καθημερινή 29/1/2023) υποστηρίζει ουσιαστικά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει το δικαίωμα δια να ομιλεί… Αφού πρώτα «βγάζει λάδι» την Κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι οι υποκλοπές είναι κάτι απλό και συμβαίνει σε όλες τις δημοκρατίες, επιτίθεται μετά μανίας στον ΣΥΡΙΖΑ. Αναφέρει συγκεκριμένα «…Είμαστε πολύ έμπειροι για να πειθόμαστε από υποκριτικές και προσχηματικές ομολογίες πίστεως στη δημοκρατία, στο Σύνταγμα και στην Ευρώπη… Το Σύνταγμα, τα δικαιώματα, η δημοκρατία και η Ευρώπη δεν είναι γι’ αυτούς παρά εργαλεία πολιτικής. Κανένας σεβασμός, μόνο εργαλειοποίηση… Όσο και να προσπαθούν να αναχθούν στη Νεφελοκοκκυγία αφηρημένων αρχών και δικαιωμάτων, ξέρουν πως αυτό δεν είναι παρά προπέτασμα καπνού. Πίσω κρύβεται η απλή δίψα για την εξουσία, που υπόσχεται έλεγχο όλων των αρμών της και άλλον γεωπολιτικό προσανατολισμό…». Αν το άρθρο δεν εντάσσεται σε διατεταγμένη υπηρεσία, θεωρώ ότι γράφτηκε υπό την έντονη πίεση του συναισθήματος του φόβου. Μου θύμισε τα πρώτα χρόνια του ΠΑΣΟΚ και την άποψη ότι αυτό θα έπαιρνε την κατσίκα της γριάς στο χωριό και το δυάρι του μικροαστού στην πόλη… Και όλα αυτά από μια καθηγήτρια φιλοσοφίας… Σύμφωνα με τον συγκεκριμένο τρόπο σκέψης – προσδιοριζόμενης από το συναίσθημα του φόβου – αρκεί να συζητήσει κάποιος «φιλο-ευρωπαϊστής» με ψηφοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ για να κολλήσει το ιό του λαϊκισμού ή το λιγότερο να συμφιλιωθεί με το τέρας. Ο φόβος νεκρώνει την κριτική σκέψη…
Παρακολούθησα τη συζήτηση η οποία τόσο από πλευράς των ομιλητών, όσο και από πλευράς τοποθετήσεων – ερωτήσεων του ακροατηρίου ήταν σε πολύ υψηλό επίπεδο, χωρίς φανατισμούς και μονοσήμαντες αλήθειες. Διάβασα επίσης και τα σχετικά κείμενα που ανταλλάχτηκαν μεταξύ του Βενιζέλου και των επικριτών του. Και μετά όλα αυτά με κατέλαβε πάλι εκείνη η ακατανόητη θλίψη που την αποδίδω στη σκέψη ότι αυτός ο άνθρωπος δεν έγινε πρωθυπουργός της χώρας… Θυμήθηκα τη μεγάλη αλήθεια που είχε πει όταν σε μια συζήτηση τον ρώτησαν ποιο είναι το μεγάλο επίτευγμα του ΠΑΣΟΚ. Η απάντησή του ήταν: έφερε στο φως την κρυμμένη πλευρά της σελήνης… Ο Ευάγγελος Βενιζέλος με τη συμμετοχή του στην εκδήλωση και με το λόγο του ανέδειξε κάποιες μεγάλες αλήθειες που αν θέλουμε να «Μένουμε Ευρώπη» πρέπει όχι μόνο να τις αποδεχτούμε αλλά και να τις εφαρμόσουμε στο πεδίο της Πολιτικής, αλλά και της ζωής. Συγκεκριμένα στην ομιλία του και στα σχόλιά του για την εκδήλωση ανέφερε και τα ακόλουθα: «Μένουμε Ευρώπη, χωρίς προφανώς ερωτηματικό. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι παύει να ασκείται και για την Ελλάδα, όπως για κάθε κράτος μέλος της ΕΕ συνεχής και αυστηρός έλεγχος συμμόρφωσης στις αξίες της ΕΕ και πρωτίστως στις εγγυήσεις του κράτους δικαίου… Μένουμε Ευρώπη, αλλά δεν ανεχόμαστε προσβολές των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των εγγυήσεων του κράτους δικαίου, για να μην επωφεληθούν πολιτικά οι αντίπαλοι του «Μένουμε Ευρώπη»… Ως καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου δεν συζητώ μόνο με όσους συμφωνούν πολιτικά μαζί μου, ούτε μετέχω μόνο σε εκδηλώσεις οι οργανωτές των οποίων συμφωνούν πολιτικά μαζί μου… Η αρνητική εμπειρία του παρελθόντος δεν λειτουργεί ως λόγος έκπτωσης των απαιτήσεών μας από την εμπειρία του παρόντος και κυρίως ως λόγος να γινόμαστε επικίνδυνα ολιγαρκείς, «για να μην έρθουν οι άλλοι», με αποτέλεσμα οι «άλλοι» (βλ. ΝΔ) να θεωρούν ότι εξαλείφεται η σημασία των Συντάγματος και των εγγυήσεων του κράτους δικαίου…
Μια άλλη μεγάλη αλήθεια που ανέδειξε ο Βενιζέλος με το λόγο του στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εκδήλωσης είναι ότι δεν μπορούμε να «Μένουμε Ευρώπη» με τέτοιας έντασης τοξικότητα στο πολιτικό πεδίο. Σε συνομιλητή του που τον κατηγόρησε για «πολιτική απιστία» απάντησε ότι «αν το αποτέλεσμα ήταν να με ακούσουν, τότε ναι άξιζε». Και συνέχισε εξηγώντας «πως είτε θα φερθούμε στον ΣΥΡΙΖΑ όπως στον Κασιδιάρη και θα πούμε ότι αποτελεί κίνδυνο για τη Δημοκρατία (βλ. Βάσω Κιντή), είτε θα αποφασίσουμε να σπάσουμε την τεχνητή έλλειψη συναίνεσης». Και αυτό ακριβώς έκανε με την πρότασή του στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας να επέμβει στην προεκλογική περίοδο για να μειωθεί η τοξικότητα, για την οποία είναι βεβαίως συνυπεύθυνοι τόσο η ΝΔ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί εκτός από τον σεβασμό των θεσμών, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των εγγυήσεων του κράτους δικαίου, «Μένουμε Ευρώπη» σημαίνει μετριοπάθεια, ηπιότητα, ανοχή στη διαφορετικότητα, διάλογο, αναστοχασμό, κριτική σκέψη, δηλαδή όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις ώριμες κοινωνίες.
Το 2016 το 47% των Ρεπουμπλικάνων δήλωνε ότι όσοι ψηφίζουν Δημοκρατικούς είναι ανήθικοι και ανέντιμοι. Το 2022 το ποσοστό αυτό εκτινάχτηκε στο 72%… Αν ακολουθήσουμε το παράδειγμα κοινωνικο-πολιτικής παρακμής των Αμερικανών, δηλαδή οι μισοί Έλληνες να θεωρούν τους άλλους μισούς και αντίστροφα ανήθικους, ανέντιμους, καθυστερημένους κ.τ.λ. τότε το «Μένουμε Ευρώπη» είτε με ερωτηματικό, είτε με τελεία δεν θα έχει καμιά σημασία.
