Γράφει η Πέγκη Φαράντου
ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ – ΖΩΓΡΑΦΟΣ
www.pegifarandos.gr
Tα ειδησεογραφικά μέσα μετέδιδαν την είδηση για ημέρες. Η τηλεόραση έδειχνε τον τόπο της τραγωδίας, με εικόνες από το σημείο, το σπίτι, τη γειτονιά. Στην οθόνη, οι παρουσιαστές διαφόρων εκπομπών, μετέδιδαν την είδηση με εντυπωσιακά εφέ, εντάσσοντας τον παρουσιαστή στο περιβάλλον της είδησης. Μετά την είδηση, ακολούθησαν αναλύσεις από διάφορες πλευρές.
Δύο νέα κορίτσια. Ανέβηκαν στον τελευταίο όροφο μιας πολυκατοικίας, πιάστηκαν χέρι χέρι και έπεσαν στο κενό. Το ένα κορίτσι έφυγε από τη ζωή άμεσα. Το δεύτερο, έδωσε σε όλους, μια ελπίδα ζωής, στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν. Σύντομα όμως, ακολούθησε τη φίλη της.
Την είδηση διαδέχθηκε πλήθος αναλύσεων, πολλών αναλύσεων. Μίλησαν παρουσιαστές εκπομπών, ηθοποιοί, τραγουδιστές, επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων. Ο θεματικός πυρήνας επικεντρωνόταν στις αιτίες, που μπορούν να οδηγήσουν νέους ανθρώπους στην αυτοχειρία. Στη θεωρητική προσέγγιση των πιθανών αιτιών, έγινε λόγος, για τον φόβο αποτυχίας στις εισαγωγικές εξετάσεις στην ανώτατη εκπαίδευση. Έγινε λόγος για ψυχολογικές διαταραχές, για ψυχοτρόπες ουσίες, για αλκοόλ, για θέματα κοινωνικής αποδοχής στο σχολείο, την οικογένεια, την ομάδα.
Δύο νέοι άνθρωποι έπεσαν στο κενό, κόβοντας το νήμα της ζωής. Μια τραγωδία που προκαλεί λύπη, πόνο αλλά και θυμό. Γιατί; Ποιος φταίει; Πώς θα μπορούσε να αποφευχθεί ένα τέτοιο γεγονός; Οι αναλύσεις είναι πολλές και από πολλούς ανθρώπους και χώρους, όμως παραμένουν θεωρητικές, ίσως πολλές φορές και επιφανειακές, ακόμη και από τον χώρο της επιστήμης. Οι αναλύσεις δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν κάτι που έγινε και πιθανόν να αλλάξουν κάτι που θα γίνει.
Αυτό γίνεται γιατί πρέπει να σκάψουμε βαθιά για να βρούμε τις απαντήσεις στα ερωτήματα που θα μπορέσουν να αποτελέσουν βάση για αλλαγή. Όποιος ξέρει από σκάψιμο, γνωρίζει ότι, πολλές φορές, κατά τη διάρκεια, τα χέρια ματώνουν. Έτσι είναι και στην επιστημονική ανάλυση, όχι σε αυτή που θεωρεί αλλά σε αυτή που παράγει νέα γνώση. Η επιστημονική ανάλυση, χρειάζεται σκάψιμο για να φτάσει στην ουσία, το αποτέλεσμα και αυτό, πολλές φορές, γίνεται με πόνο.
Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε ένα «γιατί» που ζητά απάντηση· γιατί δύο νέοι άνθρωποι να προσχεδιάσουν και να ολοκληρώσουν την αφαίρεση της ζωής. Διάφορες αναλύσεις, αναφέρουν ως αιτίες, τις εκάστοτε συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε μια τέτοια πράξη. Συνθήκες και δυσκολίες στο οικογενειακό περιβάλλον, στο σχολικό, στο κοινωνικό. Οι συνθήκες ωστόσο από μόνες τους, δεν αποτελούν την αιτία για να προβεί ένας άνθρωπος σε μια πράξη που θα βλάψει τη ζωή του ή θα την αφαιρέσει. Χωρίς αυτό να αποτελεί έναν αδύναμο άξονα στην προσέγγιση τέτοιων θεμάτων.
Η ζωή, από την πρώτη στιγμή, είναι ένας αγώνας, στον οποίο ο άνθρωπος μαθαίνει να ανταπεξέρχεται. Στον αγώνα αυτόν υπάρχουν πτώσεις αλλά και νέες εκκινήσεις. Ο άνθρωπος από μικρός δοκιμάζεται, μαθαίνει να χάνει και να κερδίζει. Ο άνθρωπος μεγαλώνοντας έρχεται σε σχέση με το περιβάλλον του, φυσικό και κοινωνικό. Ένα παιδί παρατηρεί τα ζώα, τα φυτά και μαθαίνει ότι δεν είναι όλα εύκολα ούτε δεδομένα. Ακολουθεί η μάθηση στο σχολείο. Η βασική εκπαίδευση δεν έχει σκοπό οι μικροί μαθητές να γίνουν σπουδαίοι επιστήμονες αλλά να ενταχθούν αρμονικά στο κοινωνικό σύνολο, να δημιουργήσουν κοινωνικές σχέσεις φιλίας και συνεργασίας. Να μάθουν να στηρίζονται στον εαυτό τους. Δυστυχώς στην Ελλάδα, σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι δάσκαλοι υπερτιμούν τη μαθητική απόδοση, σε σχέση με τις παραπάνω δεξιότητες, που θεωρούν αυτονόητες. Σημαντικό εδώ είναι και το παιχνίδι, τόσο παιδαγωγικά όσο και ως μέσο κοινωνικοποίησης αλλά και αποφόρτισης. Προέκταση του παιχνιδιού, θα γίνει στην εφηβεία ο αθλητισμός, με σημαντικά οφέλη.
Ο σύγχρονος προσανατολισμός ωστόσο έχει αλλάξει. Από τη μικρή ηλικία του ανθρώπου, το βάρος πέφτει στον τομέα της τεχνικής και της τεχνολογίας. Κάτι αντιστρόφως ανάλογο με το βάρος στις τέχνες, τη λογοτεχνία τη μουσική, την επαφή με το ζωικό και φυσικό περιβάλλον. Αυτή η αλλαγή έχει επιπτώσεις. Από πολύ μικρή ηλικία ο άνθρωπος αρχίζει να εμφανίζει προβλήματα κοινωνικοποίησης, λεκτικής και συναισθηματικής έκφρασης. Από πολύ μικρή ηλικία εμφανίζονται ψυχολογικές διαταραχές. Τα παιδιά εμφανίζουν άγχος, θλίψη, πολλές φορές και κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές κ.ά. Ο άνθρωπος απομακρύνεται από τον ίδιο του τον εαυτό αλλά και το περιβάλλον, κοινωνικό και φυσικό.
Η τεχνολογία από την άλλη, οι χιλιάδες πληροφορίες που κατακλύζουν τη σκέψη και το συναίσθημα, δεν αποκλείουν τη δημιουργία εσφαλμένων προτύπων για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος ζει, ένα μέρος της ζωής του, μέρος που συνεχώς μεγαλώνει, σε έναν ψηφιακό κόσμο. Αυτό δημιουργεί ασάφεια στα όρια πραγματικότητας και μη πραγματικότητας και έχει ως επακόλουθο δυσκολίες στην αντιμετώπιση των εκάστοτε θεμάτων που ανακύπτουν στην πραγματική ζωή. Η τεχνολογία, με τη μορφή χρωματιστών εικόνων και μουσικής, προβάλλει πρότυπα, που συχνά εξυπηρετούν συμφέροντα. Αυτό συμβαίνει χωρίς να το ξέρει ο θεατής. Πολλές είναι οι φορές που πίσω από όμορφα κορίτσια κι’ αγόρια προωθούνται πρότυπα ζωής και συμφέροντα. Η όμορφη κοπέλα, με τους χιλιάδες ακόλουθους στα κοινωνικά δίκτια, δείχνει ευτυχισμένη και επιτυχημένη. Ζει σε ένα μεγάλο σπίτι με πισίνα, πηγαίνει διακοπές σε εξωτικά μέρη, φορά λαμπερά και ακριβά ρούχα, αλλάζει κατά βούληση το σώμα της, με επεμβάσεις. Ο όμορφος νέος άντρας, προβεβλημένος στον ίδιο ψηφιακό κόσμο, ζει πλούσια, ταξιδεύει, έχει ακριβό αμάξι και σπίτι, αμείβεται με μεγάλα χρηματικά ποσά.
Πίσω από χιλιάδες εικόνες που μεταδίδονται στον άνθρωπο και κατ’ επέκταση στους νέους, δημιουργούνται συνειρμοί, χωρίς να γίνονται συνειδητοί. Η μια εικόνα συνδέεται με την άλλη. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται χρόνια από τη διαφήμιση για να οδηγήσει στην κατανάλωση. Χιλιάδες είναι οι συνειρμοί αυτοί, οι οποίοι οδηγούν τον σύγχρονο άνθρωπο σε λάθος δρόμους.
Κατά την αναζήτηση λοιπόν των αιτιών που οδήγησαν δύο νέους ανθρώπους στο κενό, θα ήταν καλό να αποδεχθεί ο καθένας το μερίδιο της ευθύνης του. Γιατί όλη η κοινωνία είναι ένοχη. Ένοχη για την ανοχή. Ένοχη για την εξαφάνιση της παιδικής ηλικίας. Ένοχη για την αδικία. Ένοχη για τον υπερκαταναλωτισμό. Ένοχη για την υπεραλίευση. Ένοχη για την ασταμάτητη δόμηση. Ένοχη για την καταστροφή του περιβάλλοντος. Ένοχη για την αντιμετώπιση της Ελλάδας ως τουριστικό κατάλυμα. Ένοχη για την υποβάθμιση της παράδοσης. Ένοχη για το ψέμα. Ένοχη για την κακία. Ένοχη για την απληστία. Ένοχη για την αδιαφορία.
Γιατί μια ολόκληρη κοινωνία είναι ένοχη, για δύο κορίτσια που πίστεψαν ότι είναι πουλιά και πέταξαν…
