Μετρό Αθήνας: Από τους 20 στους 100 σταθμούς

Οι διαγωνιστικές διαδικασίες  για το Μετρό της Αθήνας ξεκίνησαν το 1987. Είκοσι χρόνια αργότερα, έχουν κατασκευασθεί 2 γραμμές συνολικού μήκους περίπου 20 χλμ. και 20 σταθμοί. Κατασκευάζεται δηλαδή 1 χλμ. και 1 σταθμός κάθε χρόνο, όμως η Αθήνα έχει ανάγκη από ένα δίκτυο Μετρό πολύ μεγαλύτερο των 100 σταθμών και 100 χλμ. Σήμερα, εκτελούνται ταυτόχρονα τέσσερα έργα-επεκτάσεις του Μετρό -προς Αιγάλεω, Χαϊδάρι/Αγ. Βαρβάρα, προς το Περιστέρι (2 σταθμοί), κατά μήκος της Λεωφ. Βουλιαγμένης (Ηλιούπολη – Άλιμος – Αργυρούπολη – Ελληνικό), καθώς επίσης και οι σταθμοί Χολαργού, Νομισματοκοπείου και Αγ. Παρασκευής, που δεν είχαν ολοκληρωθεί το 2004. Έχει επίσης εξασφαλισθεί η χρηματοδότηση της επέκτασης (γραμμή 3) προς Πειραιά, που συνδέει το αεροδρόμιο των Σπάτων με το λιμάνι του Πειραιά και βρίσκεται σε φάση προμελέτης η μεγάλη ημικυκλική γραμμή που συνδέει το Γαλάτσι με το κέντρο της Αθήνας και το Μαρούσι (γραμμή 4).

Η γραμμή 4 του ΜΕΤΡΟ είναι σήμερα σε φάση προμελέτης. Σχεδιάζεται να έχει μήκος 20 χιλιομέτρων και θα περιλαμβάνει 20 σταθμούς (Άλσος Βεΐκου, Γαλάτσι, Κυψέλη, Δικαστήρια, Λεωφ. Αλεξάνδρας, Εξάρχεια, Πανεπιστήμιο, Κολωνάκι, Ευαγγελισμός, Παγκράτι/Καισαριανή, Άνω Ιλίσια, Ζωγράφου, Γουδί, Κατεχάκη, Νέο Ψυχικό, Φιλοθέη, Σίδερα Χαλανδρίου, Ολυμπιακό Στάδιο, Παράδεισος, Μαρούσι). Ο προϋπολογισμός κατασκευής του έργου ανέρχεται σε 2 δισ. ευρώ και ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την ολοκλήρωσή του εκτιμάται στα 10 χρόνια.

Η γραμμή 4 προέρχεται από τη συνένωση των αρχικά προβλεπόμενων κλάδων της γραμμής 3 (Πανόρμου – Μαρούσι) και της γραμμής 2 (Πανεπιστήμιο – Γαλάτσι). Η συνένωση των δύο αυτών κλάδων επιτυγχάνεται μέσω μιας κεντρικής συνδετήριας γραμμής (Πανεπιστήμιο – Κολωνάκι – Ευαγγελισμός – Παγκράτι/Καισαριανή – Άνω Ιλίσια – Ζωγράφου – Γουδί – Κατεχάκη) και θα εξυπηρετεί πυκνοκατοικημένες περιοχές στο κέντρο των Αθηνών. Εκτιμάται ότι θα εξυπηρετεί σχεδόν μισό εκατομμύριο επιβάτες ημερησίως, λίγο λιγότερους από όσους εξυπηρετούν σήμερα οι γραμμές 2 και 3. Θα συνδέεται με τις υπάρχουσες γραμμές του Μετρό στους σταθμούς: Πανεπιστήμιο (γραμμή 2), Κατεχάκη και Ευαγγελισμός (γραμμή 3), εξασφαλίζοντας εύκολες μετεπιβιβάσεις στο δίκτυο, ενώ συγχρόνως θα ελαφρύνει σημαντικά τους κεντρικούς σταθμούς, όπως ο σταθμός στο Σύνταγμα όπου ήδη παρουσιάζονται φαινόμενα κορεσμού. Με τη λειτουργία της γραμμής 4 αναμένονται δραστικές αλλαγές στον συγκοινωνιακό χάρτη της Αθήνας και μεγάλες ανακατατάξεις στις λεωφορειακές γραμμές και στα υπόλοιπα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ). Η γραμμή 4 μελετάται να εφοδιαστεί με σύγχρονη τεχνολογία, όπως τρένα χωρίς οδηγό και αυτόματα πετάσματα-θύρες επί των αποβαθρών. Η διάταξη της γραμμής θα επιτρέπει χρονοαπόσταση λειτουργίας με κάτω όριο τα 2 λεπτά.
Το έργο βρίσκεται σήμερα στο στάδιο προετοιμασίας. Έχουν ολοκληρωθεί οι τοπογραφικές εργασίες και οι γεωλογικές έρευνες, ενώ προχωρούν οι προμελέτες και οι περιβαλλοντικές μελέτες των δύο αρχικών κλάδων «Πανόρμου – Μαρούσι» και «Πανεπιστήμιο – Άλσος Βεΐκου». Έχουν επίσης δημοπρατηθεί οι τοπογραφικές έρευνες και οι γεωλογικές έρευνες για ενδιάμεσο τμήμα της σύνδεσης. Το έργο προβλέπεται να δημοπρατηθεί με οριστική μελέτη που θα εκπονήσει η ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. με τη βοήθεια συμβούλων μελετητών.
Πρέπει να γίνει κοινή πεποίθηση ότι το Μετρό είναι ο μοναδικός τρόπος για να κυκλοφορούμε στο Λεκανοπέδιο της Αθήνας. Το Μετρό προσφέρει γρήγορες, ασφαλείς και οικονομικές μετακινήσεις στους Αθηναίους. Αν δεν προχωρήσουμε με δημόσιους πόρους και γρήγορους ρυθμούς τις επεκτάσεις του Μετρό, τότε σύντομα θα παρατηρήσουμε φαινόμενα κυκλοφοριακής ασφυξίας στην Αθήνα. Το Μετρό πρέπει σύντομα –σε ορίζοντα 15ετίας– να ξεπεράσει τους 100 σταθμούς. Οι επεκτάσεις που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η ταυτόχρονη λειτουργία Μετρό/Προαστιακού προς τα Μεσόγεια και κυρίως η τεχνική αναβάθμιση της γραμμής των ΗΣΑΠ (Κηφισιά – Πειραιάς) και η λειτουργική συγχώνευση ΑΜΕΛ – ΗΣΑΠ είναι βήματα προς την κατεύθυνση αυτή.
Παράλληλα με την κατασκευή των επεκτάσεων των γραμμών του Μετρό πρέπει να βελτιωθεί η προσβασιμότητα των επιβατών προς τους σταθμούς. Αυτό θα επιτευχθεί με την κατασκευή σταθμών μετεπιβίβασης, με συνεχείς αναδιαρθρώσεις των λεωφορειακών γραμμών (ΟΑΣΑ και Δημοτικών), καθώς και με τη δημιουργία μεγάλων χώρων στάθμευσης, ιδιαίτερα στους τερματικούς σταθμούς. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι η λειτουργία των σταθμών στο Μαρούσι και στην Κηφισιά ως τερματικών σταθμών των αντίστοιχων γραμμών 4 (Μετρό) και 1 (ΗΣΑΠ) δημιουργεί σημαντικά κυκλοφοριακά και πολεοδομικά προβλήματα στις δύο αυτές περιοχές. Η ΗΣΑΠ Α.Ε. ήδη προσανατολίζεται για επέκταση της γραμμής από την Κηφισιά στην Βαρυμπόμπη (Ε.Ο. Αθηνών – Λαμίας), μια περιοχή όπου υπάρχουν ελεύθεροι χώροι για τη δημιουργία τερματικού σταθμού με μεγάλους χώρους στάθμευσης και μετεπιβίβασης. Το εμπορικό κέντρο στο Μαρούσι δεν είναι σε θέση να λειτουργήσει ως τερματικός σταθμός λόγω κυκλοφοριακών προβλημάτων και έλλειψης ελεύθερων χώρων. Για το λόγο αυτό η ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. πρέπει να διερευνήσει τη δυνατότητα επέκτασης της γραμμής 4 προς Πεύκη (και ακόμα μακρύτερα) ή τη μετατροπή της ημικυκλικής γραμμής σε μεγαλύτερη κυκλική γραμμή με νέους σταθμούς μετεπιβίβασης σε ΗΣΑΠ και Προαστιακό.

Αθανάσιος Κουλουμπής
τ. γενικός γραμματέας Συγχρηματοδοτούμενων Δημοσίων Έργων ΥΠΕΧΩΔΕ
και υποψήφιος βουλευτής Ν.Δ. Β’ Αθηνών