Στην Τράπεζα της Ελλάδος έχει διαμορφωθεί διαχρονικά μια ομόθυμη συλλογική συνείδηση και ταυτόχρονα μια αρρωστημένη φοβία απέναντι σε κάθε είδους εσωτερική σύγκρουση. Αυτό που έχει καταξιωθεί στον υπέρτατο βαθμό είναι η συναίνεση στο εσωτερικό της, ανεξάρτητα από το κόστος. Το αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν απουσιάζει κάθε εσωτερική «ιδεολογική» αντιπαράθεση. Η αριστερή κριτική είναι γενική και αόριστη και εξίσου ιδιοτελής και σε καμιά περίπτωση δεν θίγει τα «κακώς κείμενα». Έτσι κάθε κριτική που έχει χαρακτήρα ρήξης με την εσωτερική συναίνεση και τα «κακώς κείμενα» της Τράπεζας, θεωρείται αμέσως και τελείως λογικά, ως επίθεση εναντίον της ίδιας της Τράπεζας και εναντίον των συμφερόντων των υπαλλήλων της. Ο ασκών την κριτική αντιμετωπίζεται είτε σαν εχθρός, είτε αγνοείται τελείως όταν διαπιστωθεί ότι οι θέσεις του έχουν περιορισμένη απήχηση. Μέσα σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον είναι φυσικό η αντιπαράθεση ιδεών στο πεδίο της διαλεκτικής μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Τράπεζας, να έχει αντικατασταθεί από τη σύγκρουση προσωπικών ναρκισσισμών στο πεδίο της ψυχολογίας.
Η θεοποιημένη εσωτερική συναίνεση και η ακινησία, που έχει μετατραπεί σε στρατηγική και πολιτική όλων των συνιστωσών της Τράπεζας, αποτελούν το μυστικό της πέτρινης ακαμψίας του «τραπεζο-ελλαδικού, αυτό-ερμηνευόμενου συστήματος.
● Η Τράπεζα της Ελλάδος ως γραφειοκρατικός οργανισμός
Η Τράπεζα της Ελλάδος, έχοντας στην ουσία εξουσίες κρατικής οντότητας, έχει μετατραπεί σταδιακά σ’ ένα γραφειοκρατικό οργανισμό. Στους γραφειοκρατικούς οργανισμούς είναι κυρίαρχη η νομικιστική σκέψη, σύμφωνα με την οποία η αξία των πραγμάτων προσδιορίζεται από τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο κατέχων την εξουσία για τον ορισμό τους, σε αντίθεση με την πραγματιστική σκέψη κατά την οποία η αξία τους προσδιορίζεται από τις επιπτώσεις, που αυτά προκαλούν στους εμπλεκόμενους.
Η νομικιστική σκέψη οδηγεί στην υπερνομοθέτηση και πιο αναλυτικά σ’ ένα δυσανάλογα μεγάλο, πολύπλοκο, βαρύ, ασαφές, δυσκίνητο και νεφελώδες θεσμικό πλαίσιο, που είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοσθεί και αδύνατο να ελεγχθεί η εφαρμογή του. Ο τύπος του γραφειοκράτη υπαλλήλου με νομικιστική σκέψη συναντάται περισσότερο στις υπηρεσίες επεξεργασίας και έκδοσης κανόνων του θεσμικού πλαισίου, αρμοδιότητας της Τράπεζας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι από σχετικές έρευνες που έχουν διενεργηθεί στις ΗΠΑ αποδείχτηκε ότι το 40% των εκδιδόμενων νομοθετικών πράξεων είναι άχρηστες (Μίμης Ανδρουλάκης «Ζητούνται Αλχημιστές»).
● Ο ΣΥΤΕ ως κέντρο εξουσίας της Τράπεζας της Ελλάδος
Ο Σύλλογος Υπαλλήλων Τράπεζας της Ελλάδος είναι ένα από τα πλέον ιστορικά και πρωτοπόρα πρωτοβάθμια σωματεία. Τα επιτεύγματά του στο πεδίο των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων είναι πολλά και σημαντικά. Η επιτυχία των στόχων του οφειλόταν στο «sui generis» καθεστώς της Τράπεζας, στις σχέσεις (θεσμικές και προσωπικές) της ηγεσίας της διαχρονικά με τα κυρίαρχα κέντρα εξουσίας της χώρας, στην γνώση και την αγωνιστική διάθεση των υπαλλήλων, προϊόν και του υψηλού μορφωτικού επιπέδου τους, αλλά και στην ισχυρή προσωπικότητα των ατόμων που χρημάτισαν πρόεδροι του Συλλόγου, όπως ο αείμνηστος πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Ιωάννης Αλευράς.
Ας εξετάσουμε λεπτομερέστερα τον τρόπο δράσης και συμπεριφοράς του ΣΥΤΕ. Και αυτός ο τρόπος δράσης και συμπεριφοράς δεν αφορά μόνο τις μεγάλες παρατάξεις του Συλλόγου, αλλά και τις μικρότερες αριστερές δυνάμεις.
Σ’ ένα πρώτο επίπεδο ο ΣΥΤΕ προασπίζει σθεναρά τα στενά συντεχνιακά συμφέροντα της Τράπεζας και των εργαζομένων της. Θα ισχυριστεί βέβαια κάποιος ότι αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός, αλλά και ο λόγος ύπαρξης των πρωτοβάθμιων συνδικαλιστικών σωματείων, με τν διαφορά όμως ότι αυτός ο σκοπός δεν λειτουργεί στο κενό, αλλά λαμβάνοντας υπόψη το ευρύτερο κοινωνικο – οικονομικό περιβάλλον.
Σ’ ένα δεύτερο… προσωπικό επίπεδο, λόγω ακριβώς της μετατροπής του ΣΥΤΕ σε κέντρο εξουσίας εντός του συστήματος της Τράπεζας, ο τρόπος δράσης και συμπεριφοράς των συμβούλων του ΣΥΤΕ παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με εκείνη των κομματαρχών και κομματαρχίσκων των πολιτικών κομμάτων. Στο σημείο αυτό αναρωτιέμαι πώς ακριβώς αισθάνεται ένας αριστερός κομματαρχίσκος στην Τράπεζα της Ελλάδος. Πώς ισορροπεί ανάμεσα στη λογική των πελατειακών – ναρκισσιστικών σχέσεων εντός της Τράπεζας και στην αριστερή λογική της δικαιοσύνης και της ισότητας εκτός αυτής; Ίσως το ψυχιατρικό σύνδρομο της «σχάσης προσωπικότητας» να δίδει μια απάντηση…
Όσον αφορά το δεύτερο πρωτοβάθμιο συνδικαλιστικό όργανο του χώρου, τον Σύλλογο Επιστημονικού Προσωπικού της Τράπεζας, η περιορισμένη δύναμή του, το συντεχνιακό του πνεύμα και η παλινδρόμηση της δράσης του ανάμεσα στην προσπάθεια αποκατάστασης της ισότητας, έναντι της υπερβάλλουσας ισχύος του ΣΥΤΕ και της εξυπηρέτησης των ατομικών συμφερόντων των μελών του μέσω σχέσεων αλληλεξάρτησης, δεν του επιτρέπουν να λειτουργήσει ως… αντικαθεστωτικός παράγοντας.
Και μετά την προηγηθείσα ανάλυση του συστήματος «Τράπεζα της Ελλάδος» και εφόσον αποδεχτούμε τις παραπάνω υποθέσεις – προκλήσεις, ανακύπτουν βασανιστικά ερωτήματα σε ειδικό (Τράπεζα), αλλά και σε γενικότερο επίπεδο: Μπορεί ένα συντηρητικό – καθυστερημένο σύστημα να υπερβεί τον εαυτό του και να αλλάξει; Υπάρχει εντός του συστήματος το «επαναστατικό» υποκείμενο, για να αναλάβει δράση; Υπάρχει εκτός του συστήματος το «επαναστατικό» υποκείμενο, για να αναλάβει δράση; Και αν υπάρχει έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει τη βούλησή του; Επιθυμούν οι συνιστώσες του συστήματος της Τράπεζας αλλαγή προς εκσυγχρονιστική – ορθολογική κατεύθυνση; Ο χαρακτήρας, η δράση, η συμπεριφορά των ατόμων εντός ενός συντηρητικού – καθυστερημένου συστήματος, είναι κατ’ ανάγκη συντηρητικής μορφής; κ.τ.λ.
Τελικά πως ψήφισαν οι συνάδελφοι στις εκλογές του ΣΥΤΕ της 24.2.2011; πάσα τεκμηριωμένη απάντηση δεκτή, η αλήθεια -για όσους έχουν τη δύναμη να την αναζητούν- έχει πολλές όψεις…
Δημήτριος Σουλιώτης
Αθήνα, 11 Μαρτίου 2011
Υ.Γ.: Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ τον εαυτό μου εκτός του συστήματος της Τράπεζας της Ελλάδος. Δεν έπεσα από τον ουρανό… Απλώς προς το τέλος του εργασιακού μου βίου, έχω την πολυτέλεια να ρίχνω ματιές προς τα έξω, που επηρεάζουν στιγμές του μέσα.
