Είναι γνωστά τα πρόσωπα που έδρασαν και τα γεγονότα που έλαβαν χώρα, ώστε τα πολύπαθα γλυπτά του Παρθενώνα να βρίσκονται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο. Με δόλιο τρόπο είχαν κλαπεί από την Ακρόπολη των Αθηνών από τον Λόρδο Έλγιν και συγκεκριμένα:
Ο Λόρδος Έλγιν, ήταν Πρέσβης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (1799 – 1803) και μετά την κλοπή των μαρμάρων τα μετέφερε στη Βρετανία, εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική ηγεμονία στην Ελληνική Επικράτεια, κατάφερε να αποκτήσει φιρμάνι από τον Οθωμανό Σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον Παρθενώνα, δήθεν με σκοπό τη μέτρησή τους και την αποτύπωσή τους σε σχέδια και στη συνέχεια προχώρησε ύπουλα στη φυγάδευσή τους. Διαβάζουμε ότι τα γλυπτά έφτασαν και αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816. Όμως, το Οθωμανικό φιρμάνι που κατέχει το Βρετανικό Μουσείο, «δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του Σουλτάνου, ή τη συνήθη επίκληση στο Θεό και χωρίς αυτά ο Έλγιν και συνεπώς το Βρετανικό Μουσείο, δεν έχουν καμία Νομική Απόδειξη της κυριότητας των Γλυπτών του Παρθενώνα…», σύμφωνα με Έκθεση Ειδικών και με άλλες διαδικασίες που ακολούθησαν για το πολύπλοκο αυτό θέμα.
Το 1936 τοποθετήθηκαν στην Έκθεση Duveen, που δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό. Από το 1983, με πρωτοβουλία της Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη, η Ελλάδα καταβάλλει προσπάθειες να φέρει τα γλυπτά πίσω στην Αθήνα.
Πολλές σελίδες έχουν ποτιστεί με το μαύρο μελάνι της αγανάκτησης των Ελλήνων για την αποτρόπαια και εξοργιστική πράξη της λεηλασίας της χώρας μας –των απείρου κάλλους γλυπτών- από τον Βρετανό Διπλωμάτη Λόρδο Έλγιν, όπως είδαμε παραπάνω. Και δεν είναι μόνο τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, είναι ακόμα και άλλα πολλά γλυπτά ανεκτίμητης αξίας και θάμβους της αρχαίας ελληνικής τέχνης, για τα οποία οι επίμονες απαιτήσεις της Αθήνας για την επιστροφή τους στην πατρίδα μας, δυστυχώς, έχουν πέσει στο κενό. Είναι αξιοσημείωτο, ότι και σε σχετική δημοσκόπηση που διενεργήθηκε για λογαριασμό της εφημερίδας The Times, μόλις το 26% των Βρετανών, θεωρεί ότι δικαιολογημένα παραμένουν στο Βρετανικό Μουσείο τα «Ελγίνεια Μάρμαρα» -όπως κακώς τα αποκαλούν- και που στην αρχαιότητα ήταν αληθινά κοσμήματα του Παρθενώνα και βίαια αποσπάστηκαν, κομματιάστηκαν και κρυφά φυγαδεύτηκαν από το Λόρδο Έλγιν στη Βρετανία, μετά από επικίνδυνα, περιπετειώδη και ανέντιμα ταξίδια για τη μεταφορά τους, που είχαν ως αποτέλεσμα να προκληθούν σ΄ αυτά σοβαρές ζημιές και απώλειες. Είναι πολλές οι πληροφορίες που βρίσκουμε, συχνά συγκρουόμενες, διαφορετικές και ασαφείς, για το θλιβερό αυτό γεγονός.
Στις ατελείωτες προσπάθειες της Αθήνας προς το Βρετανικό Μουσείο για να επιστραφούν τα γλυπτά, υπήρχε η σκληρή απάντηση «περί των αμετακίνητων γλυπτών» όπως τα χαρακτήρισαν, με το επιχείρημα της έλλειψης αναλόγου και καταλλήλου χώρου στην Αθήνα και τον φόβο ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση (νέφος) και η έκθεσή τους σε χώρους ακατάλληλους θα τα κατέστρεφε …και άλλα πολλά σχετικά προσχήματα.
Μετά όμως την κατασκευή και τη λειτουργία του σύγχρονου Μουσείου της Ακρόπολης, τα παραπάνω επιχειρήματα του Βρετανικού Μουσείου καταρρίφθηκαν ολοσχερώς, διότι τώρα υπήρχε ο πιο τέλειος χώρος για την τοποθέτησή τους και ο επαναπατρισμός τους ήταν απολύτως δίκαιος και σ΄ αυτό συμφώνησε σχεδόν το 50% των ερωτηθέντων Βρετανών σε σχετική δημοσκόπηση. Όμως και πάλι το αίτημα των Ελλήνων δεν είχε κανένα αποτέλεσμα και παρέμεινε… «… φωνή βοώντος εν τη ερήμω…».
Συχνά, όλα αυτά τα χρόνια, το Βρετανικό Μουσείο, κάτω από το φως και την αισθητική των γλυπτών, που χαρακτηρίζεται από ανώτερα επίπεδα πολιτισμού μιας ευλογημένης κληρονομιάς, είχε οργανώσει σπουδαίες εκδηλώσεις, διαλέξεις, κλπ, επιτυγχάνοντας μοναδική προβολή και λάμψη …που όμως δεν ήταν δική του. Αλλά αυτό που έκανε να ξεχειλίσει η οργή των Ελλήνων, είναι η πρόσφατη αυθαίρετη ενέργεια του Βρετανικού Μουσείου, στο Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Ήταν το άγαλμα του ποτάμιου Θεού Ιλισσού, μια ξαπλωμένη ακέφαλη ανδρική μορφή, που εκτέθηκε στο Ρωσικό Μουσείο μέχρι 18 Ιανουαρίου, με αφορμή των 250 χρόνων του.
Η αγανάκτηση της χώρας μας μεγάλη. Ο προβληματισμός κάθε σύγχρονου ανθρώπου που διακατέχεται και αναμορφώνεται με νοητικά στοιχεία που προάγουν τις ηθικές και πνευματικές αξίες, μετατράπηκε σε σκοτεινή απεραντοσύνη κατάπτωσης.
Αλλά δυστυχώς! Το Βρετανικό Μουσείο, όχι μόνο δεν επιστρέφει τα γλυπτά στην Ελλάδα …αλλά προχωρά ακόμα πιο πέρα και τα δ α ν ε ί ζ ε ι –σαν να είναι δικά του- και σε άλλες χώρες. Με οργισμένη παρέμβασή του ο Πρωθυπουργός μας, χαρακτήρισε προκλητική την απόφαση αυτή του Βρετανικού Μουσείου και ολοκλήρωσε τις δηλώσεις του, ως εξής» «… Τα Γλυπτά του Παρθενώνα υπήρξαν αντικείμενο λεηλασίας. Η αξία των Γλυπτών είναι ανεκτίμητη. Οι Έλληνες, είμαστε ταυτισμένοι με την Ιστορία και τον Πολιτισμό μας! Τα οποία δεν τεμαχίζονται, δεν δανείζονται και δεν παραχωρούνται.»
Ας ελπίσουμε ότι θα έρθει η πολυπόθητη ημέρα που τα Γλυπτά του Παρθενώνα (και όχι μόνο αυτά), θα επιστρέψουν στη χώρα μας για να συναντήσουν «τα αδέλφια τους», ή το υπόλοιπο σώμα τους, ή τα τεμαχισμένα μέλη τους και επάνω από όλα την καρδιά τους, που τόσα χρόνια χτυπούσε αργά και μονότονα σε ξένο τόπο …μακριά από την Ελλάδα.
Ελένη Κονιαρέλλη-Σιακή
