Γράφει η Μαρία
Μ. Μόσχου Αριστούχος διδάκτωρ Τμήματος Μουσικών Σπουδών Εθνικού
Καποδιστριακού
Πανεπιστημίου Αθηνών,
μουσικοκριτικός
αντιπρόεδρος Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών
και Μουσικών Κριτικών
Την Κυριακή 7.07.2024 στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος και Αγίας Ζώνης στον Σχοινιά στις 8.00 μ.μ. έλαβε χώρα μια άκρως ενδιαφέρουσα ομιλία – αφιέρωμα πάνω στη ζωή, το συγγραφικό έργο και την εν γένει προσωπικότητα της καταξιωμένης και αείμνηστης πλέον συγγραφέως Γαλάτειας Γρηγοριάδου – Σουρέλη, με ομιλητή τον ηγούμενο της Ιεράς Μονής πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη και ιατρό πατέρα Ιωάννη Κοκάκη ο οποίος γνώριζε προσωπικά τη συγγραφέα και έδωσε εναργέστατα το στίγμα των οραματισμών, των προβληματισμών και των κοινωνικών επιδιώξεών της.
Η Γαλάτεια, άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη της στην ελληνική λογοτεχνική ιστορία. Η ίδια, όπως την περιγράφει η εγγονή της Όλγα Δαρκαδάκη, υπήρξε πολυτάλαντη και με φαντασία -εξού και ξεχώρισε ως παραμυθού- έξυπνη, δυναμική, όμορφη, γελαστή, ατρόμητη…, χαρακτηριστικά που, όπως αποδείχθηκε, τη βοήθησαν να ανταπεξέλθει τις κακουχίες, δυσκολίες και αντιξοότητες που συνάντησε τόσο στην παιδική της ηλικία όσο και στη μετέπειτα ενήλικη πορεία της ζωής της.
Αυτό που τη χαρακτήριζε από πολύ μικρή ήταν η αστείρευτη αγάπη της στο διάβασμα και τα βιβλία, δίχως όμως να υπολείπεται σε όλα τα λοιπά καθήκοντα που της αναλογούσαν στο μέλλον ως μητέρας και συζύγου. Η αγάπη της αυτή για τα βιβλία, την οποία διατηρούσε εφ’ όρου ζωής, την οδήγησε να συνεχίσει απτόητη πάνω στον τομέα της συγγραφής, ακόμα και όταν απέτυχε στο μάθημα της Έκθεσης στις εξετάσεις της για το Πανεπιστήμιο! Το γεγονός αυτό αποτελεί υπόδειγμα ευψυχίας, θάρρους, πίστης, σταθερότητας και επιμονής πάνω σε έναν στόχο που κάθε γενιά διαχρονικά θα πρέπει να διέπει, ώστε οι νέοι, ιδίως τώρα, μετά τα αποτελέσματα των Πανελληνίων Εξετάσεων, οι οποίοι δεν πέτυχαν απόλυτα τον στόχο τους, να μην απογοητεύονται αλλά να συνεχίζουν και να μην λησμονούν ότι: «Τα όνειρά τους είναι εκεί, και τα περιμένουν», όπως ακριβώς και η «συγγραφή», περίμενε τη Γαλάτεια!
Με την υπομονή και την επιμονή της άφησε στις επόμενες γενιές πλήθος υπέροχων βιβλίων, (περί τα εξήντα: διηγήματα, μυθιστορήματα, παραμύθια, θεατρικά έργα), πολλά από τα οποία αν και γράφτηκαν δεκαετίες νωρίτερα, ωστόσο, με τη διεισδυτική της ματιά, φέρουν έννοιες που απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία, όπως η πολυπολιτισμικότητα, η οικολογική συνείδηση κ.ά. θέματα άκρως ενδιαφέροντα τόσο από τους σύγχρονους παιδαγωγούς της εποχής όσο και από γονείς και μαθητές (επίσης, υπήρξε μια από τους συγγραφείς του Αναγνωστικού της Δ’ τάξης του Δημοτικού).
Το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης που τη διακατείχε αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι η ίδια, συχνά επισκεπτόταν σχολεία και συμμετείχε σε εθελοντικές οργανώσεις. Επιθυμία της ήταν κάθε της παραμύθι ή διήγημα να έχει ένα ηθικό δίδαγμα και αυτό κρύβει μέσα του σοφία γιατί το παραμύθι, ως το προσφορότερο μέσο επικοινωνίας και μάθησης των μικρών παιδιών, μακροπρόθεσμα μπορεί να διαπλάσει και να διδάξει γενιές ανθρώπων επηρεάζοντας βαθύτατα και ουσιαστικά το κοινωνικό γίγνεσθαι. Αναφέρονται κάποιοι από τους τίτλους των βιβλίων της με την ανεπιφύλακτη προτροπή προς τους γονείς, να παροτρύνουν τα παιδιά τους, ιδίως τώρα που είναι καλοκαίρι, να «βουτήξουν» νοητικά και να δροσιστούν ψυχικά από τις ευφάνταστες διηγήσεις της:
Παιχνίδι χωρίς κανόνες, (εκδ. Πατάκης, 1982), Ο μικρός μπουρλοτιέρης (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1989), Ο Αλέξης με το ξύλινο άλογο (Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1989), Το δαχτυλίδι του αυτοκράτορα (Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1992), Ρήγας Φεραίος (Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1992), Φουρφουρής ο κότσυφας (Εκδόσεις Πατάκη, 1995), Αθάνατη ιδέα (Συλλογικό έργο, Άγκυρα, 1996), Εμένα με νοιάζει (Εκδόσεις Πατάκη, 1996), Ο αγέρας παίζει φλογέρα (Εκδόσεις Πατάκη, 1996), Στο γαλαξία της ενωμένης Ευρώπης (Συλλογικό έργο, Άγκυρα, 1996), Συντροφιά με τον άνεμο (Εκδόσεις Πατάκη, 1996), Χορεύοντας στο δάσος (Εκδόσεις Πατάκη, 1997), Τρελοβάπορο χωρίς τιμόνι (Εκδόσεις Πατάκη, 1998), Καπετάν Κώττας (Ψυχογιός, 1999), Τέλος δεν έχει η αγάπη (Εκδόσεις Πατάκη, 2001), Ο σπουργίτης με το κόκκινο γιλέκο (Ψυχογιός, 2001), Ντο-ρε-μι κι ένα σκυλί (Ψυχογιός, 2001), Αθάνατο Ολυμπιακό Πνεύμα (Συλλογικό έργο, Ψυχογιός, 2003), Στις ρίζες της λευτεριάς (Εκδόσεις Πατάκη, 2004), Μιλήστε μου για τα Χριστούγεννα (Ψυχογιός, 2005), Τα παραμύθια της Γαλάτειας (Ψυχογιός, 2007), Σόλων και Κροίσος (Εκδόσεις Πατάκη, 2007), Δωσ’ μου το χέρι σου (Εκδόσεις Πατάκη, 2010), Μια ευχή στον ουρανό (Ψυχογιός, 2011), Ελάτε να διαβάσουμε παραμύθια (Ψυχογιός, 2012), Αγκαλιά με παραμύθια (Ψυχογιός, 2013), Σήμερα είναι Κυριακή (Ουρανός, 2015) κ.ά. Ειδικά, το βραβευμένο μυθιστόρημά της Εμένα με νοιάζει -από τα πρώτα εκδομένα βιβλία στην Ελλάδα με οικολογικό περιεχόμενο- έχει αναγραφτεί στον τιμητικό πίνακα του Διεθνούς Βραβείου Άντερσεν. «Εμένα με νοιάζει να αγωνιστείς για να φτιάξουμε έναν καλύτερο κόσμο, εμένα με νοιάζει να ξέρεις πως τέλος δεν έχει η αγάπη, να μη χάνεις την ελπίδα και να μην ξεχνάς πως, ναι, υπάρχουν λύκοι, δράκοι, μάγισσες, μα, αν κοπιάσεις, θα βρεις το αθάνατο νερό». Επίσης, βραβεύθηκε από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (το 1964), τρεις φορές από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο της Πάντοβας και το 1980 από την Ακαδημία Αθηνών για το συνολικό έργο της και την προσφορά της στην παιδική και εφηβική λογοτεχνία. Η ίδια, μαχητική και ακατάβλητη προσωπικότητα, εργάστηκε ως πωλήτρια για λογαριασμό της αγγλικής εγκυκλοπαίδειας Claxton και παρότι δεν γνώριζε αγγλικά, κατόρθωσε να την οδηγήσει στην κορυφή των πωλήσεων πανευρωπαϊκά!
Πέραν όμως, του συγγραφικού της έργου η Γαλάτεια διατηρούσε και εβδομαδιαία εκπομπή στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Πειραϊκής Εκκλησίας με τίτλο «Κουβεντούλες με τη Γαλάτεια». Ακούγοντάς την κανείς με τον «ζωντανό» και παραστατικό τόνο της φωνής της, την αμεσότητα και σταθερότητα του ύφους της, τα ποικίλα θέματα που πραγματευόταν, τις πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις που έδινε σε αυτά, διαπίστωνε ευθύς ότι μαζί με το γραπτό διέθετε πλούσιο και το χάρισμα του προφορικού λόγου. Τα λεγόμενά της αποτελούσαν για τους ακροατές (μεταξύ των οποίων και της γράφουσας) μια αισιόδοξη νότα, απαύγασμα των εμπειριών της ζωής της και της θετικής στάσης που τηρούσε σε ότι και αν συνέβαινε. Η θετική αυτή οπτική της εκπήγαζε από τη βαθιά πίστη της στον Θεό, μέσω μιας πορείας όπου ο Θεός στάθηκε βοηθός και συμπαραστάτης της σε όλα τα μικρά και μεγάλα βήματα της ζωής της. Έτσι, η Γαλάτεια, ανταπέδωσε στον Θεό τα τάλαντα που απλόχερα της χάρισε, καλλιεργώντας στο έπακρο την τέχνη του γράφειν και του λέγειν, ώστε τόσο με την «πένα» όσο και την ευφράδεια και την αμεσότητα του λόγου της, γαλούχησε γενιές ολόκληρες. Αυτό, διότι ο αστείρευτος λόγος της είχε την ικανότητα και τον τρόπο να ευαισθητοποιεί, να γίνεται εύληπτος, κατανοητός και να εισδύει στο νου και την καρδιά κάθε αναγνώστη (ή ακροατή) ανεξαρτήτου ηλικιακής ή κοινωνικής τάξης, να κινεί και να συγ-κινεί τις μύχιες χορδές της εκάστοτε ψυχής και ως εκ τούτου, να παρακινεί και να εμπνέει!
Πάνω σε αυτό το στοιχείο της έμπνευσης έγκειται και η προσφορά και η διαχρονικότητα των λόγων (γραπτών και προφορικών) της Γαλάτειας Γρηγοριάδου – Σουρέλη. Τέτοιες πολυδιάστατες και πολυσχιδείς προσωπικότητες σαν της Γαλάτειας, αξίζει να προβάλλονται και να αναλύονται ώστε να αποτελούν πηγή έμπνευσης στους νέους ώστε ένα έθνος και μια κοινωνία (όπως η ελληνική), να κατορθώσει να διατηρήσει απαρασάλευτα τα ιδιαίτερα θρησκευτικά, εθνικά και πολιτισμικά ιδεώδη και χαρακτηριστικά της, κερδίζοντας τη θέση που πραγματικά της αρμόζει, ως η «Ανατολή της Δύσης».
Η εν λόγω εκδήλωση πλαισιώθηκε μουσικά από νοσταλγικά μικρασιάτικα τραγούδια (καθώς η Γαλάτεια είχε μικρασιατική καταγωγή), ερμηνευμένα από τον Δημήτρη Μπόρση (πτυχιούχο Βυζαντινής Μουσικής του Ωδείου Αθηνών, με καθηγητή τον αείμνηστο πρωτοψάλτη Λυκούργο Αγγελόπουλο), τα οποία συνόδευσε άρτια ο ίδιος στην κιθάρα. Η σπουδή της βυζαντινής μουσικής ήταν εμφανής τόσο από τον στιβαρό με ξεκάθαρα ποικίλματα αλλά και ταυτόχρονα τον μελωδικό τρόπο που απέδωσε τα παραδοσιακά τραγούδια (όπως: «Από ξένο τόπο κι απ’ αλαργηνό», «Έχε γειά Παναγιά», «Τζιβαέρι» κ.ά.) καθώς η παραδοσιακή μας μουσική βαίνει παράλληλα με τη βυζαντινή και αντλεί στοιχεία από αυτήν.
Πράγματι, ήταν ένα ευχάριστο μελωδικό σεργιάνι στην παραδοσιακή μας μουσική και επιστέγασμα στην εκδήλωση μνήμης της Γαλάτειας. Θερμές ευχαριστίες στον ηγούμενο της Ιεράς Μονής πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη πατέρα Ιωάννη Κοκάκη για την πρωτοβουλία, τη φιλοξενία και την παραστατική παρουσίαση της ζωής και του έργου της Γαλάτειας, αλλά και στον πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη πατέρα Τιμόθεο Ελευθερίου για την ουσιαστική και αθόρυβη βοήθειά του και την άψογη έκβαση της εκδήλωσης
