Ο περιφερειάρχης Αττικής απαντά στις ερωτήσεις της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ στον απόηχο των προβλημάτων που προκάλεσε η κακοκαιρία, σημειώνοντας τις παθογένειες στο σύστημα Πολιτικής Προστασίας και τον ρόλο που μπορεί να παίξει μια αναβαθμισμένη Αυτοδιοίκηση, δίχως να λείπει και η αυτοκριτική.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΕΘΑΝΗΣ
Mε «φρέσκιες» τις «τραυματικές εμπειρίες» των κατοίκων του λεκανοπεδίου από μια ακόμη επέλαση ενός σφοδρού χιονιά, τη δεύτερη μέσα σε μόλις 11 μήνες και με νωπή την πολιτική κόντρα καταλογισμού ευθυνών για τα προβλήματα που όλοι αντιμετωπίσαμε, η «Α» ζήτησε από τον Γιώργο Πατούλη απαντήσεις για το τι πήγε στραβά.
Όντας ένα από τα κεντρικά πρόσωπα των ημερών και ένας από τους δέκτες των παραπόνων των πολιτών, αλλά και αιχμών από το κεντρικό κράτος, ο περιφερειάρχης παραθέτει τις θέσεις του, υπερασπίζεται την Περιφέρεια και τους Δήμους για το έργο τους, ενώ δεν κρύβεται από τις ευθύνες που του αναλογούν.
Ο Γ. Πατούλης μιλά για τον σχεδιασμό και τις ενέργειες του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας ενόψει και κατά την εμφάνιση της «Ελπίδας», για το τι έφταιξε και δημιουργήθηκε το πολυσυζητημένο χάος στους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας, καταθέτει προτάσεις για αλλαγή προσέγγισης με μια αναβαθμισμένη Αυτοδιοίκηση ως βασικό πυλώνα προετοιμασίας και διαχείρισης των ακραίων φυσικών φαινομένων, ενώ και εκείνος ζητά τη δική του «συγγνώμη» προς τους πολίτες.
Κύριε Πατούλη, βρεθήκατε στο στόχαστρο έντονης κριτικής για το γεγονός ότι κεντρικοί οδικοί άξονες αρμοδιότητας της Περιφέρειας «φράκαραν» όταν ξέσπασε η χιονοθύελλα της Δευτέρας 24 Ιανουαρίου, με χιλιάδες οδηγούς εγκλωβισμένους σε πρωτοφανές μποτιλιάρισμα σε επικίνδυνους λόγω χιονιού δρόμους. Ας τα πάρουμε από την αρχή: Ποιες ήταν οι ενέργειες και ο σχεδιασμός της Περιφέρειας πριν και κατά το ξέσπασμα της κακοκαιρίας;
Η Περιφέρεια ήταν παρούσα από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε η κακοκαιρία, συνδράμοντας Δήμους και πολίτες και πέραν των αρμοδιοτήτων της. Όλες τις ημέρες, σύσσωμος ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας παρέμεινε επί ποδός.
Αφού αξιολογήσαμε την εικόνα που μας έδωσαν οι μετεωρολόγοι, λάβαμε την απόφαση, παρά τις αντιρρήσεις που μας εκφράστηκαν, να μη λειτουργήσουν τα σχολεία από το πρωί της Δευτέρας 24 Ιανουαρίου. Η απόφασή μας αυτή είχε ως συνέπεια, έγκαιρα κι αποτελεσματικά, να προστατέψουμε παιδιά και εκπαιδευτικούς οι οποίοι σε διαφορετική περίπτωση θα είχαν εγκλωβιστεί. Επιπλέον, η Περιφέρεια Αττικής είχε έγκαιρα προμηθευτεί επαρκή ποσότητα αντιπαγετικού άλατος. Για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης κακοκαιρίας χρησιμοποιήθηκε συνολικά ποσότητα 6.379 τόνων αντιπαγετικού άλατος. Παράλληλα, για τη διάνοιξη των κεντρικών οδικών αξόνων αρμοδιότητάς μας, αλλά και τη συνδρομή σε Δήμους για τη διάνοιξη δημοτικών δρόμων και απεγκλωβισμού πολιτών και οχημάτων, επιχειρούσαν όλες τις κρίσιμες μέρες 204 μηχανήματα έργου. Επιπλέον συνολικά διατέθηκαν 50 εκχιονιστικά μηχανήματα σε 21 Δήμους της Αττικής, ενώ διανεμήθηκαν 1.500 τόνοι αντιπαγετικού άλατος σε 27 Δήμους της Αττικής, για την κάλυψη των αναγκών τους. Το αλάτι παρέλαβαν οι Δήμοι με ίδια μέσα από την κεντρική αποθήκη του Καπανδριτίου και από τις θέσεις προσωρινής αποθήκευσης στο Badminton, στο ΟΑΚΑ, στο Σχιστό, στη Νέα Μάκρη και στο ΚΤΕΟ Μάνδρας. Επίσης, τα συνεργεία της Περιφέρειας συνέδραμαν 24 φορείς με αποχιονισμό των εισόδων – εξόδων τους αλλά και των κυριότερων εγκαταστάσεών τους και ειδικότερα 10 Νοσοκομεία, 8 εγκαταστάσεις Στρατού και Σωμάτων Ασφαλείας, 3 Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, 1 Υπουργείο, την ΕΥΔΑΠ και 1 ξενοδοχείο. Όλες τις ημέρες της κακοκαιρίας έγιναν εργώδεις προσπάθειες από την Περιφέρεια σε συνεργασία με την Τροχαία για την απομάκρυνση οχημάτων που είχαν εγκαταλειφθεί από τους οδηγούς τους σε διάφορα σημεία επί της Λεωφόρου Μεσογείων και δυσκόλευαν τις επιχειρήσεις των εκχιονιστικών μηχανημάτων.
Τι ακριβώς πήγε στραβά τότε; Γιατί «πάγωσαν» οι δρόμοι και δημιουργήθηκε το κυκλοφοριακό κομφούζιο;
Tα έντονα προβλήματα προκλήθηκαν εξαιτίας του γεγονότος ότι στην κορύφωση του ακραίου καιρικού φαινομένου, γύρω στις 12 το μεσημέρι, στους δρόμους επικρατούσαν συνθήκες κυκλοφοριακής ασφυξίας. Το πρόβλημα εντάθηκε λόγω και της απόφασης να κλείσουν οι Υπηρεσίες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Από τη στιγμή που τα τοπικά δημοτικά δίκτυα είχαν κλείσει από το χιόνι, ένας τεράστιος αριθμός αυτοκινήτων που δεν διέθετε αλυσίδες, διοχετεύτηκε στους μεγάλους οδικούς άξονες της Αττικής. Η ακινητοποίηση όλων αυτών των οχημάτων στο οδικό δίκτυο είχε ως συνέπεια τα μηχανήματα εκχιονισμού να μη μπορούν να εκτελέσουν το έργο τους. Η προσπάθεια εκχιονισμού έγινε ακόμη πιο δύσκολη τις επόμενες ώρες, όταν οι ιδιοκτήτες των οχημάτων άρχισαν να τα εγκαταλείπουν στους δρόμους.
Πολύς λόγος, ακόμη και ως διαδικτυακό «τρολάρισμα», έγινε για την αρμοδιότητα οδικών αξόνων όπως η Λ. Κατεχάκη. Τελικά σε ποιον ανήκει ο δρόμος και γιατί εξακολουθούν να υπάρχουν τέτοιες «γκρίζες ζώνες» στο λεκανοπέδιο;
Δεν τίθεται κανένα θέμα «γκρίζων ζωνών», οι αρμοδιότητες σ’ αυτό το ζήτημα είναι ξεκάθαρες. Η Περιφέρεια Αττικής έχει την ευθύνη συντήρησης, καθαρισμού και φωτισμού, τόσο της συγκεκριμένης οδού, όσο και αρκετών άλλων κεντρικών οδικών αξόνων της Αττικής. Ωστόσο η απόφαση να κλείσει ένας δρόμος ή όχι δεν είναι αρμοδιότητά μας, αλλά της κεντρικής διοίκησης και συγκεκριμένα της Τροχαίας.
Σε κάθε περίπτωση, το βράδυ της Δευτέρας η «μάχη» του εκχιονισμού έδειχνε να έχει χαθεί. Ως Περιφέρεια ποιες ήταν οι ενέργειές σας τη στιγμή που το λεκανοπέδιο ήδη αντιμετώπιζε τεράστιο πρόβλημα προσπέλασης στους δρόμους του;
Από τη Δευτέρα, πρώτη ημέρα της κακοκαιρίας, όλο το προσωπικό της Πολιτικής Προστασίας μαζί με τα οχήματα έδωσαν μια τιτάνια μάχη και κάτω από δύσκολες συνθήκες κατάφεραν να κρατήσουν ανοιχτό το 90% του οδικού δικτύου ευθύνης της Περιφέρειας Αττικής. Μάλιστα από το πρωί της Τρίτης όλοι σχεδόν οι οδικοί άξονες (περιλαμβανομένου και ενός ρεύματος της Λ. Μεσογείων) ήταν ανοιχτοί για χρήση χωρίς αντιολισθητικές αλυσίδες, αφού η επιχείρηση αποχιονισμού συνεχιζόταν όλο το βράδυ με αμείωτη ένταση. Το μεσημέρι της Τρίτης, αφού απομακρύνθηκαν από την Τροχαία με τη δική μας συνδρομή τα ακινητοποιημένα οχήματα, δόθηκαν στη κυκλοφορία και τα τμήματα της Λεωφόρου Αλίμου – Καρέα – Κατεχάκη και της Λεωφόρου Μαραθώνος.
Για μια ακόμη φορά τα προβλήματα με τις διακοπές ρεύματος ήταν μεγάλα και, αν και λιγότερο εκτεταμένα σε σχέση με τη «Μήδεια», ωστόσο όπου σημειώθηκαν, κράτησαν από ώρες μέχρι πολλές ημέρες. Για ποιο λόγο έγινε αυτό και τι κάνατε για να συνδράμετε στην επιδιόρθωση των βλαβών από τον ΔΕΔΔΗΕ;
Είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση, για την απάντηση της οποίας όμως θα πρέπει να απευθυνθείτε στη διοίκηση του ΔΕΔΔΗΕ. Τόσο η Περιφέρεια Αττικής, όσο και οι Δήμοι, με τα μέσα που διαθέταμε, εστιάσαμε στο να διατηρήσουμε ανοικτό το κεντρικό οδικό δίκτυο και το δημοτικό δίκτυο, προκειμένου τα συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ να έχουν πρόσβαση στις περιοχές που είχαν βλάβες. Ωστόσο, σύμφωνα και με σχετικές καταγγελίες δημάρχων, ακόμα και σε Δήμους που δεν υπήρχαν προβλήματα προσβασιμότητας, οι βλάβες καθυστέρησαν σημαντικά να αποκατασταθούν.
Πάμε και στο καθαρά πολιτικό σκέλος της αντιμετώπισης της κακοκαιρίας. Ο πρωθυπουργός, αλλά και ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας άφησαν σαφείς αιχμές για την Περιφέρεια Αττικής και τη διαχείριση της «Ελπίδας». Με τη σειρά σας, περάσατε στην αντεπίθεση και με επίσημη ανακοίνωση, αλλά και δηλώσεις στα κεντρικά ΜΜΕ, αντιστρέψατε το βέλος των ευθυνών, δείχνοντας ξεκάθαρα προς το αρμόδιο Υπουργείο. Με πιο ξεκάθαρη και ψύχραιμη ματιά, μερικές μέρες μετά κι ενώ το λεκανοπέδιο επανέρχεται σε κανονικούς ρυθμούς, δεν αναγνωρίζετε δικές σας ελλείψεις; Και πού εντοπίζετε τις αντίστοιχες του κεντρικού κράτους;
Όπως έχω ήδη υπογραμμίσει, η Αυτοδιοίκηση δεν αποποιείται τις ευθύνες της, ωστόσο δεν έχει την πρόθεση να φορτωθεί ευθύνες άλλων. Σίγουρα θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε καλύτερα και να απαιτήσουμε τον καλύτερο συντονισμό της «αλυσίδας πολιτικής προστασίας», της οποίας εμείς αποτελούμε έναν από τους πολλούς κρίκους. Γι’ αυτό και στο μερίδιο που μας αναλογεί, ζητούμε κι εμείς μια ειλικρινή συγγνώμη από τους συμπολίτες μας που ταλαιπωρήθηκαν. Όμως, αντί να ψάχνουμε για εξιλαστήρια θύματα, ας επικεντρωθούμε, κράτος και Αυτοδιοίκηση, στο πώς θα διαμορφώσουμε όλοι μαζί ένα καλύτερο και αποτελεσματικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας για την ασφάλεια των πολίτων. Έχει έρθει η ώρα ο θεσμός της Αυτοδιοίκησης να αντιμετωπίζεται με σεβασμό και όχι ως δεκανίκι κατά το δοκούν. Η Αυτοδιοίκηση, με αρωγό το κεντρικό κράτος, μπορεί να γίνει περισσότερο αποτελεσματική. Αυτό όμως προϋποθέτει ένα νέο αποκεντρωμένο μοντέλο, με ξεκάθαρες αρμοδιότητες για κάθε εμπλεκόμενο φορέα και με τη στήριξη της κεντρικής διοίκησης, με παροχή πρόσθετων πόρων, υποδομών, μέσων και προσωπικού στην Αυτοδιοίκηση.
Πολύς λόγος έγινε όμως και για το επίπεδο συντονισμού όλων των εμπλεκόμενων φορέων, Υπουργείου, Περιφέρειας και Δήμων. Είχατε τακτική επικοινωνία μεταξύ σας ή υπήρξε αδράνεια λόγω αλληλοεπικάλυψης αρμοδιοτήτων τις πρώτες κρίσιμες ώρες, οδηγώντας στα τεράστια προβλήματα που όλοι βιώσαμε;
Όπως φάνηκε από το αποτέλεσμα, ο συντονισμός όλων των αρμόδιων φορέων δεν ήταν αυτός που θα έπρεπε να είναι. Σε περιπτώσεις κρίσης, όπως η συγκεκριμένη, δε γίνεται να λειτουργεί ο κάθε φορέας αυτόβουλα και αυτόνομα. Η αποτελεσματική διαχείριση προϋποθέτει συνεργασία, συντονισμό, σωστή εκτίμηση και ανάλυση κινδύνων, επιχειρησιακά σχέδια Πολιτικής Προστασίας και αξιοποίηση των σύγχρονων μέσων και τεχνολογιών, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίνω απαραίτητη τη δημιουργία ενός ενιαίου συντονιστικού κέντρου στο οποίο σε έκτακτες περιπτώσεις θα συμμετέχουν και θα λειτουργούν όλοι οι αρμόδιοι φορείς από κοινού.
Με αφορμή τη διαμάχη που προέκυψε ανάμεσα στην Περιφέρεια και τον Δήμο Χαλανδρίου, αλλά και με βάση την πρότερη εμπειρία σας ως δήμαρχος, γιατί, κατά τη γνώμη σας, αυτή τη φορά έδειξε πλήρως απορυθμισμένος ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας των Δήμων;
Δεν θα δεχθώ τον όρο «πλήρως απορυθμισμένος». Μπορεί σε μεμονωμένες περιπτώσεις να υπήρξαν προβλήματα σε ορισμένους Δήμους, ωστόσο με δεδομένο τον όγκο του χιονιού και τις περιορισμένες δυνατότητες σε μέσα και προσωπικό, οι Δήμοι κατάφεραν να διαχειριστούν με το καλύτερο δυνατό τρόπο τις συνέπειες της κακοκαιρίας. Στη προσπάθεια αυτή συνέβαλε και η Περιφέρεια Αττικής η οποία διάθεσε, όπως ήδη σας έχω αναφέρει, πάνω από 50 οχήματα, αλλά και τόνους αλατιού.
Με αρκετή καθυστέρηση η ΚΕΔΕ, μεμονωμένοι δήμαρχοι αλλά και η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας «θυμήθηκαν» ότι έχουν περιορισμένους πόρους και προσωπικό κι αφού προηγήθηκε η λαϊκή κατακραυγή, αλλά και η περίφημη επιστολή «επίπληξης» του αν. υπουργού Εσωτερικών Στέλιου Πέτσα. Γιατί αυτή η πίεση δεν υπήρξε νωρίτερα και σε εντονότερο βαθμό προς το κεντρικό κράτος, όταν μάλιστα είχε προηγηθεί η τραυματική εμπειρία της «Μήδειας» 11 μήνες πριν; Προτίθεστε, ως αντιπρόεδρος της ΕΝΠΕ να «σπάσετε αυγά», ακόμη και με κομματικό «κόστος», προκειμένου να αναβαθμιστούν ο ρόλος και οι διαθέσιμες υποδομές της Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ Βαθμού για την Πολιτική Προστασία;
Μόνο όσοι δεν παρακολουθούν διαχρονικά τους αγώνες και τις προσπάθειες της Αυτοδιοίκησης και των οργάνων της (ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ) θα μπορούσαν να συμμεριστούν αυτή την άποψη. Οι αγώνες που δίνουμε και τα αιτήματά μας είναι διαχρονικά προς αυτή την κατεύθυνση. Ενίσχυση του ρόλου της Αυτοδιοίκησης, εξασφάλιση, πόρων, προσωπικού και μέσων, για να γίνουμε πιο χρήσιμοι στους πολίτες μας. Θα πρέπει να δοθεί τέλος στο υφιστάμενο μοντέλο και η Αυτοδιοίκηση να αποκτήσει επιτέλους διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.
Ολοκληρώνοντας κύριε Πατούλη και κάνοντας μια τελική αποτίμηση της «Ελπίδας», υπάρχουν τελικά κάποιοι τομείς που παίρνουν θετικό πρόσημο; Και ποιο είναι το μήνυμα που θα στέλνατε στους πολίτες μετά από δύο πολύ δύσκολους χιονιάδες εντός 11 μηνών που προκάλεσαν τεράστιες δυσκολίες σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που θέλει να αποκαλείται «σύγχρονη»;
Για άλλη μια φορά αναδείχθηκε η ανάγκη να υπάρξει ένα άλλο μοντέλο Πολιτικής Προστασίας, με καλύτερο συντονισμό και συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με σαφείς αρμοδιότητες και ευθύνες, αλλά και με τα επαρκή μέσα, προκειμένου η Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί αποτελεσματικότερα υπέρ των πολιτών. Εμείς θα προασπίσουμε το κύρος του θεσμού της Αυτοδιοίκησης και την ιστορία μας και παράλληλα θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε ένα νέο μοντέλο διαμόρφωσης του κράτους, βασισμένο στην ευρωπαϊκή εμπειρία, με αποκέντρωση πόρων και αρμοδιοτήτων προς την Αυτοδιοίκηση. Είναι ξεκάθαρη η βούλησή μας να ενισχύσουμε τη συνεργασία με το κεντρικό κράτος, με στόχο να γίνουμε πιο ωφέλιμοι και πιο αποτελεσματικοί. Σ’ αυτό το πλαίσιο και με δεδομένο ότι η κλιματική κρίση θα μας φέρνει αντιμέτωπους συχνά με τέτοια φαινόμενα, ως Περιφέρεια Αττικής, σε συνεργασία και με τους Δήμους, θα καταθέσουμε συγκεκριμένες προτάσεις. Ήδη ετοιμάζουμε ένα σύγχρονο συντονιστικό κέντρο Πολιτικής Προστασίας, το οποίο θα είναι πρότυπο και θα αξιοποιεί κάθε σύγχρονο μέσο τεχνολογίας.
