Περισσότερη έμφαση και καλύτερες επιδόσεις στα οικονομικά τους, αλλά με τους τομείς κοινωνικής πολιτικής, καθημερινότητας και ασφάλειας να χρειάζονται περισσότερη μέριμνα, φαίνεται να αποδίδουν κατά μέσο όρο οι Δήμοι της χώρας από το 2024 και αθροιστικά έως σήμερα, μετά την δημοσίευση των αποτελεσμάτων του Κόμβου Παρακολούθησης Επιδόσεων ΟΤΑ Α’ Βαθμού των Υπουργείων Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τα οποία είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο https://deiktesota.gov.gr/
Τα στοιχεία αφορούν σε πρώτη φάση το έτος 2024, το οποίο αποτελεί και σημείο αναφοράς για την αθροιστική προσθήκη των δεδομένων ανά έτος, ώστε από τα επόμενα χρόνια να καθίσταται δυνατή η παρακολούθηση της προόδου ή της υστέρησης των Δήμων, αποτελώντας εργαλείο αξιολόγησης τόσο σε επίπεδο διοίκησης όσο και σε επίπεδο πολιτών.
Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίων προς τους Δήμους και μέσω διασύνδεσης με κρατικά μητρώα, όπως το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων.
Κάθε τομέας αναλύεται περαιτέρω σε επιμέρους δείκτες, δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη πανελλαδική βάση δεδομένων που αποτυπώνει, με μετρήσιμους όρους, την πραγματική εικόνα των δημοτικών υπηρεσιών.
Το έργο εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
Οι τομείς αξιολόγησης
Οι γενικοί δείκτες, όπως τους παραθέτει η ΑΜΑΡΥΣΙΑ, καταδεικνύουν ότι τα ζητήματα όπως η προσβασιμότητα, ο πολιτισμός, η διαχείριση απορριμμάτων, η πολιτική προστασία ή η ψηφιακή μετάβαση, βρίσκονται αρκετά πίσω σε σχέση με την οικονομική διαχείριση. Εξαίρεση αποτελούν η Προσχολική Αγωγή (παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί) και η Δημιουργική Απασχόληση (ΚΔΑΠ), δομές οι οποίες έχουν τον δεύτερο καλύτερο δείκτη από τους τομείς που εξετάζει ο Κόμβος και οι οποίοι είναι οι εξής: 1) Οικονομικά Στοιχεία, 2) Επενδύσεις και Αξιοποίηση Ακίνητης Περιουσίας, 3) Ποιότητα Ζωής – Αθλητισμός – Πολιτισμός, 4) Περιβάλλον – Απορρίμματα, 5) Εκπαίδευση και Προσχολική Αγωγή, 6) Άτομα με Αναπηρία – Κοινωνική Προστασία, 7) Πολιτική Προστασία, 8) Διαχείριση αδέσποτων ζώων συντροφιάς, 9) Συντήρηση υποδομών – Ενεργειακή κατανάλωση, 10) Ανθρώπινο Δυναμικό, 11) Έξυπνες Πόλεις, 12) Δημογραφία, βιοτικό επίπεδο, τοπική δραστηριότητα.
Συνολικός και επιμέρους μέσοι όροι
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, ο συνολικός δείκτης των επιδόσεων των Δήμων σε πανελλαδικό επίπεδο δεν είναι ιδιαίτερα θετικός, καθώς έφτασε (με ανώτερη την μονάδα) στο 0,37 (με κατώτερο το 0,09 και ανώτερο το 0,67).
Στους επιμέρους δείκτες, συνολικά ομαδοποιημένους σε 9 τομείς, η συνολική επίδοση των ΟΤΑ διαμορφώθηκε ως εξής:
– Οικονομική Λειτουργία: 0,65
– Προσχολική Αγωγή και ΚΔΑΠ: 0,57
– Κοινωνική Προστασία: 0,35
– Πολιτική Προστασία: 0,34
– Διαχείριση Απορριμμάτων: 0,30
– Πολιτιστικές Υποδομές: 0,27
– Αδέσποτα Ζώα Συντροφιάς: 0,23
– Ψηφιακός Μετασχηματισμός: 0,23
– Βιώσιμη Κινητικότητα: 0,21
«Χωρικές» επιδόσεις
Ως προς την χωρική κατανομή, όπως αυτή διαμορφώνεται από τον Κόμβο, οι γενικοί δείκτες έχουν ως εξής:
– Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων: 0,48
– Μεγάλοι Μητροπολιτικοί Δήμοι και Δήμοι Πρωτεύουσες Νομών: 0,44
– Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι: 0,36
– Μικροί Ηπειρωτικοί και Μικροί Ορεινοί Δήμοι: 0,31
– Μεγάλοι και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι: 0,31
– Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι: 0,22
Όπως φαίνεται από τα αποτελέσματα, όσο μικρότεροι και λιγότερο αστικοί είναι κάποιοι Δήμοι, τόσο μικρότεροι είναι οι δείκτες αποτελεσματικότητάς τους, γεγονός το οποίο ενδεχομένως οφείλεται στις σημαντικές ελλείψεις σε πόρους, υποδομές και προσωπικό, όπως διαχρονικά επισημαίνει και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας.
Οι «πρωταθλητές»
Η πρώτη τριάδα των Δήμων ανά χωρική κατηγορία ως προς τους γενικούς δείκτες έχει ως εξής:
• Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
1) Θεσσαλονίκης: 0,67
2) Αμπελοκήπων-Μενεμένης: 0,59
3) Περιστερίου: 0,58
• Μεγάλοι Μητροπολιτικοί Δήμοι και Δήμοι Πρωτεύουσες Νομών
1) Τρικκαίων: 0,65
2) Βόλου: 0,63
3) Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης: 0,63
• Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
1) Λοκρών: 0,54
2) Διδυμοτείχου: 0,52
3) Ραφήνας – Πικερμίου: 0,51
• Μικροί Ηπειρωτικοί και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
1) Παρανεστίου: 0,49
2) Καλαβρύτων: 0,44
3) Αλιέρτου – Θεσπιέων: 0,44
• Μεγάλοι και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
1) Πάρου: 0,59
2) Δυτικής Σάμου: 0,52
3) Σαλαμίνας: 0,49
• Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
1) Ιητών: 0,39
2) Κέας: 0,39
3) Τήλου: 0,39
Πρωτιά Αμαρουσίου στα βόρεια
Ο Δήμος Αμαρουσίου καταγράφει την μεγαλύτερη συνολική επίδοση ανάμεσα στους Δήμους της βόρειας Αθήνας, ενώ στην «ουρά» της σχετικής λίστας βρίσκεται ο Δήμος Πεντέλης.
Ο συνολικός δείκτης των Δήμων της Βόρειας Αθήνας έχει ως εξής:
– Δήμος Αμαρουσίου: 0,58
– Δήμος Αγίας Παρασκευής: 0,53
– Δήμος Λυκόβρυσης-Πεύκης: 0,53
– Δήμος Μεταμόρφωσης: 0,52
– Δήμος Παπάγου-Χολαργού: 0,52
– Δήμος Φιλοθέης – Ψυχικού: 0,50
– Δήμος Χαλανδρίου: 0,48
– Δήμος Διονύσου: 0,47
– Δήμος Νέας Ιωνίας: 0,47
– Δήμος Κηφισιάς: 0,46
– Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας: 0,44
– Δήμος Ηρακλείου Αττικής: 0,42
– Δήμος Πεντέλης: 0,41
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Οι πολίτες αξιολογούν Δήμους και δημάρχους»
Ο Κόμβος Παρακολούθησης Επιδόσεων των ΟΤΑ και η ψηφιακή πύλη deiktesota.gov.gr, και τα πρώτα του αποτελέσματα παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν επίσης ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης και ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής.
Εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την λειτουργία του Κόμβου, ο πρωθυπουργός τον χαρακτήρισε ως «ένα εργαλείο πολλαπλής χρησιμότητας» καθώς οι πολίτες αποκτούν πλέον πρόσβαση σε αντικειμενικά δεδομένα για να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των δημοτικών Αρχών, ενώ οι ίδιοι οι δήμαρχοι μπορούν να συγκρίνουν τις επιδόσεις τους και να εντοπίζουν αδυναμίες και δυνατότητες βελτίωσης».
«Εργαλείο σε πολλαπλά επίπεδα»
Μάλιστα, ο πρωθυπουργός τόνισε χαρακτηριστικά ότι «μπορώ να πω ότι είμαι πολύ εντυπωσιασμένος από το εργαλείο αυτό και να δώσω πολλά συγχαρητήρια στις υπηρεσίες του Υπουργείου για την επίπονη, φαντάζομαι, συλλογή όλων των σχετικών δεδομένων» και πρόσθεσε: «Θα έλεγα ότι αυτό το εργαλείο είναι χρήσιμο σε πολλαπλά επίπεδα. Καταρχάς, είναι ένα εργαλείο για τους πολίτες, διαφάνειας και λογοδοσίας, να μπορούν να γνωρίζουν τις πραγματικές επιδόσεις του Δήμου τους και να μπορούν, κατά συνέπεια, να κρίνουν την αποτελεσματικότητα των Δημάρχων με βάση αντικειμενικούς δείκτες. Είναι σίγουρα ένα εργαλείο για τους ίδιους τους δημάρχους, ώστε να μπορούν να κάνουν τη δική τους αυτοκριτική και, συγκρινόμενοι πια με άλλους Δήμους, να βλέπουν πού υστερούν και πού πλεονεκτούν. Είναι σίγουρα ένα εργαλείο για το Υπουργείο, έτσι ώστε να μπορεί να χρησιμοποιεί τα εργαλεία χρηματοδότησης για να επιβραβεύει συγκεκριμένες συμπεριφορές, να θέτει στόχους και στη συνέχεια να μετρά την αποτελεσματικότητα των Δήμων, ως προς την υλοποίηση αυτών των στόχων. Και νομίζω ότι είναι γενικά και ένα εργαλείο δημόσιας πολιτικής, διότι φαντάζομαι ότι αν αυτά τα στοιχεία τύχουν επεξεργασίας σε επίπεδο τεχνητής νοημοσύνης, αν τα τροφοδοτούσαμε όλα αυτά δηλαδή, για παράδειγμα, στο ChatGPT, θα μας έβγαζε πολύ χρήσιμα συμπεράσματα τα οποία εμείς ενδεχομένως, διά γυμνού οφθαλμού, να μην μπορούμε να τα βλέπουμε. Αλλά έχουν μεγάλη αξία εδώ οι χρονοσειρές. Ξεκινάμε με ένα έτος βάσης, ώστε να μπορούμε να μετράμε πρόοδο ή ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση».
«Χρήσιμο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές»
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τον Κόμβο με την διαμόρφωση της εικόνας που θα έχουν για τους Δήμους τους οι ψηφοφόροι όταν θα κληθούν να προσέλθουν στις αυτοδιοικητικές κάλπες το 2028.
«Νομίζω ότι όταν θα φτάσουμε πια με το καλό στις Δημοτικές Εκλογές του 2028, θα είναι και ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο τότε για τους πολίτες, για να μπορούν αντικειμενικά να αξιολογούν και να συγκρίνουν την απόδοση των αιρετών τους αρχόντων, αλλά φυσικά και γι’ αυτούς οι οποίοι θα θέλουν να διεκδικήσουν συμμετοχή στα τοπικά κοινά, να καταρτίζουν ένα πρόγραμμα πια, το οποίο και αυτό στη συνέχεια θα μπορεί να αξιολογείται με βάση μετρήσιμους στόχους», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης και κατέληξε: «Οπότε, πραγματικά, πολύ εντυπωσιακή προσπάθεια και, νομίζω, μία ακόμα ένδειξη του πώς τα δεδομένα της Δημόσιας Διοίκησης μπορούν με ανοιχτό και προσβάσιμο τρόπο να είναι χρήσιμα και για τους πολίτες ως εργαλείο λογοδοσίας και ενημέρωσης, αλλά και για τη διοίκηση, ως ένα σημαντικό εργαλείο χάραξης πιο στοχευμένης Δημόσιας Πολιτικής».
