Προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατέθεσε τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2026 ο Δήμος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, από κοινού με τους δήμους Αλίμου, Αμαρουσίου, Κηφισίας και Φιλοθέης – Ψυχικού, ζητώντας την ακύρωση του Προεδρικού Διατάγματος 94/2025 και των συναφών κανονιστικών πράξεων που προβλέπουν την εφαρμογή του λεγόμενου «Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων», κατ’ εφαρμογή του ν. 5197/2025.
Σύμφωνα με τους προσφεύγοντες Δήμους, το επίμαχο θεσμικό πλαίσιο πλήττει τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να προστατεύουν το οικιστικό τους περιβάλλον, τη φυσιογνωμία των πόλεων και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Όπως επισημαίνεται, βασικός στόχος της προσφυγής είναι η ακύρωση ρυθμίσεων που, μεταξύ άλλων:
• επιχειρούν να «διασώσουν» οικοδομικές άδειες εκδοθείσες βάσει πολεοδομικών κινήτρων που κρίθηκαν αντισυνταγματικά,
• παρακάμπτουν ευθέως τις ακυρωτικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης,
• αντικαθιστούν τις έννομες συνέπειες της ακύρωσης παράνομων πράξεων με αόριστα και αποσπασματικά «περιβαλλοντικά ισοδύναμα», άσχετα με τον τόπο και τη βλάβη που έχει προκληθεί.
«Το δημόσιο συμφέρον δεν μπορεί να μετατρέπεται σε αvτικείμενο οικονομικής συναλλαγής»
Οι Δήμοι υπογραμμίζουν ότι, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος και τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, η προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος συνιστά δημόσιο συμφέρον και δεν μπορεί να μετατρέπεται σε αντικείμενο οικονομικής συναλλαγής.
Η προσφυγή αποτελεί «συνέχεια» της περσινής απόφασης του ΣτΕ, με την οποία ακυρώθηκαν τα πολεοδομικά «κίνητρα» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), κρίνοντας ότι παραβίαζαν τη συνταγματική αρχή της ισότητας στους όρους δόμησης. Όπως αναφέρουν, μέσω του μηχανισμού του «Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου» επιχειρείται εκ νέου, με έμμεσο τρόπο, η ανατροπή της συγκεκριμένης δικαστικής κρίσης.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις συνέπειες σε περιοχές ειδικής προστασίας, όπως κηπουπόλεις, παραδοσιακοί οικισμοί και αρχαιολογικοί χώροι, ενώ γίνεται λόγος για δημιουργία όρων δόμησης «δύο ταχυτήτων» και για υποβάθμιση της πλήρους δικαστικής προστασίας των πολιτών.
Σε δήλωσή του μετά την κατάθεση της προσφυγής, ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, τόνισε: «Η προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας δεν είναι μια τυπική νομική ενέργεια. Είναι πράξη ευθύνης και ιερού χρέους απέναντι στις πόλεις μας, στο φυσικό περιβάλλον και στα παιδιά στα οποία οφείλουμε να παραδώσουμε έναν τόπο βιώσιμο, ανθρώπινο και με κανόνες. Η προστασία της φυσιογνωμίας των πόλεων και του οικιστικού περιβάλλοντος δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο οικονομικών ανταλλαγμάτων ούτε να υποκαθίσταται από δήθεν «περιβαλλοντικά ισοδύναμα». Είναι συνταγματική επιταγή και κατάκτηση που η Τοπική Αυτοδιοίκηση υπερασπίστηκε και δικαιώθηκε γι’ αυτήν.
Παράλληλα, σημείωσε ότι τα ζητήματα δόμησης και πολεοδομικού σχεδιασμού αφορούν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες και πρέπει να ρυθμίζονται θεσμικά από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με σεβασμό στο περιβάλλον και ισότητα κανόνων, ξεκαθαρίζοντας ότι οι Δήμοι δεν στρέφονται κατά της ανάπτυξης, αλλά κατά της αυθαιρεσίας. «Δεν θα επιτρέψουμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και οι ενώσεις κατασκευαστών να νομοθετούν μονομερώς, ερήμην των Δήμων και των τοπικών κοινωνιών, εις βάρος του περιβάλλοντος, της φυσιογνωμίας των πόλεων και, τελικά, του μέλλοντος των παιδιών μας. Η Αυτοδιοίκηση θα συνεχίσει να στέκεται στην πρώτη γραμμή, όχι απέναντι στην ανάπτυξη, αλλά απέναντι στην αυθαιρεσία, υπερασπιζόμενη το δημόσιο συμφέρον και το μέλλον των επόμενων γενεών», κατέληξε.
