Εάν ρωτούσε κάποιος 10 αιρετούς ποιά είναι η µεγαλύτερη παθογένεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σήµερα, οι 9 στους 10 θα απαντούσαν «η αλληλοεπικάλυψη αρµοδιοτήτων και το µπαλάκι των ευθυνών που «πετάγεται» κατά το δοκούν ανάµεσα σε περιφερειακές ή τοπικές Yπηρεσίες». Αυτό έρχεται να ξεκαθαρίσει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εδώ και λίγα 24ωρα έχει τεθεί σε δηµόσια διαβούλευση, φιλοδοξώντας να βάλει τέλος σε µια χρόνια διοικητική σύγχυση που ταλαιπωρεί πολίτες, αιρετούς και υπαλλήλους.
Για δεκαετίες, το ελληνικό µοντέλο Aυτοδιοίκησης λειτουργούσε περισσότερο ως ένα πλέγµα παράλληλων αρµοδιοτήτων παρά ως µια ξεκάθαρη διοικητική πυραµίδα. ∆ήµοι, Περιφέρειες, Aποκεντρωµένες ∆ιοικήσεις και Κρατικές Υπηρεσίες συχνά εµπλέκονταν στα ίδια ζητήµατα. Από τα αντιπληµµυρικά έργα και την Πολιτική Προστασία µέχρι τον καθαρισµό φρεατίων ή ρεµάτων, τις αδειοδοτήσεις, την καθαριότητα ή τη συντήρηση υποδοµών…
Το αποτέλεσµα ήταν καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και κυρίως έλλειψη λογοδοσίας. Όταν όλοι είναι «λίγο αρµόδιοι», τελικά κανείς δεν αναλαµβάνει πραγµατικά την ευθύνη- είναι αυτό που λέει ο θυµόσοφος λαός «όπου λαλούν πολλοί κοκόροι αργεί να ξηµερώσει!».
Ο νέος Κώδικας, ενσωµατώνοντας σε ένα ενιαίο κείµενο όλα τα νοµοθετήµατα που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση (ακόµα και διατάξεις της δεκαετίας του ’50 αν είναι σε ισχύ!) επιχειρεί να αντιµετωπίσει αυτή τη στρέβλωση. Κωδικοποιεί τις αρµοδιότητες κάθε βαθµού Αυτοδιοίκησης, επιδιώκοντας να γίνει σαφές ποιος αποφασίζει, ποιος υλοποιεί και ποιος ελέγχει. Παράλληλα, εισάγει διαδικασίες ταχύτερης διοικητικής λειτουργίας, ενισχύει την ψηφιοποίηση υπηρεσιών και περιορίζει τη διάσπαση αρµοδιοτήτων που δηµιουργούσε µέχρι σήµερα ένα µόνιµο διοικητικό αδιέξοδο.
Επίσης, ο νέος Κώδικας παραθέτει αναλυτικά το νέο εκλογικό σύστηµα µε το οποίο θα διεξαχθούν οι δηµοτικές και περιφερειακές εκλογές του Νοεµβρίου του 2028 (η ανάλυση του οποίου απαιτεί ξεχωριστό άρθρο και η στήλη θα επανέλθει) και προβλέπει ότι όλες οι αποφάσεις των ∆ήµων και των Περιφερειών καθώς και τα πρακτικά των Συµβουλίων τους πρέπει να αναρτώνται στις ιστοσελίδες τους, έτσι ώστε οι πολίτες να είναι ενηµερωµένοι όχι µόνο για τις αποφάσεις αλλά και για τις θέσεις της κάθε παράταξης – µια πρακτική που ήδη εφαρµόζεται στον ∆ήµο Βριλησσίων µέσω της πλατφόρµας Opencouncil, η οποία ωστόσο χρειάζεται ταχύτερη ανάρτηση και επικαιροποίηση του υλικού.
Ιδιαίτερη σηµασία στον νέο Κώδικα δίνεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της οικονοµικής και διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, καθώς χωρίς επαρκείς πόρους και προσωπικό, ακόµη και η πιο σωστή κατανοµή αρµοδιοτήτων µένει «κενό γράµµα». Ο Κώδικας ανοίγει επίσης τη συζήτηση για καλύτερο έλεγχο των δηµοτικών και περιφερειακών οικονοµικών, αλλά και για µεγαλύτερη διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων.
Φυσικά, κανένας νόµος από µόνος του δεν µπορεί να αλλάξει µια βαθιά ριζωµένη διοικητική κουλτούρα, που όµως οφείλει να αλλάξει – εξ ου και ο… clickbait τίτλος του εν λόγω άρθρου που παραπέµπει στο κεντρικό προεκλογικό σύνθηµα του Γιώργου Παπανδρέου εν όψει των ευρωεκλογών του 2009, θέτοντας τότε το δίληµµα για την ανάγκη άµεσων διαρθρωτικών αλλαγών στην Ελλάδα.
Η επιτυχία του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση, τη στελέχωση των Υπηρεσιών και την πραγµατική αποκέντρωση εξουσιών από το κεντρικό κράτος προς την Αυτοδιοίκηση.
Αν όµως εφαρµοστεί µε συνέπεια, µπορεί να αποτελέσει µια ουσιαστική τοµή: να µετατρέψει την Τοπική Αυτοδιοίκηση από πεδίο σύγχυσης και µετάθεσης ευθυνών σε έναν αποτελεσµατικό θεσµό κοντά στον πολίτη.
