Σε δηµόσια διαβούλευση βρίσκεται εδώ και λίγα 24ωρα το νοµοσχέδιο του Υπουργείου Κλιµατικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας µε τίτλο «Ενεργή Μάχη».
Πρόκειται για ένα σχέδιο νόµου µε αρκετές καινοτοµίες και το οποίο προβλέπει, µεταξύ άλλων, την υποχρεωτική κατάρτιση Σχεδίων Πρόληψης Πυρκαγιών για όλους τους ∆ήµους και τις Περιφέρειες, τη σύσταση Ειδικής Υποεπιτροπής Εκτίµησης Πληµµυρικού Κινδύνου, την καθιέρωση υποχρέωσης εκπόνησης σχεδίων πληµµυρικού κινδύνου, τη σύσταση Τοπικών Κέντρων ∆ιαχείρισης Κινδύνων στους ∆ήµους, τη θεσµική αναβάθµιση της Πυροσβεστικής Ακαδηµίας, µε ακαδηµαϊκά και ερευνητικά χαρακτηριστικά, µέλη ∆ΕΠ και δυνατότητα εκπόνησης µεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, καθώς και την πιστοποιηµένη εκπαίδευση του πυροσβεστικού προσωπικού σε πρώτες βοήθειες και ιατρική φροντίδα πεδίου.
Η βασική φιλοσοφία του νοµοσχεδίου είναι η µετάβαση από την παθητική αντίδραση στην ενεργή πρόληψη. Και εδώ ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (οφείλει να) είναι κοµβικός. Οι ∆ήµοι δεν πρέπει να είναι απλώς εκτελεστικά όργανα εντολών της κεντρικής διοίκησης, αλλά να αποκτήσουν πλέον ευθύνες, αρµοδιότητες και ρόλο στον σχεδιασµό και την εφαρµογή πολιτικών πρόληψης. Με άλλα λόγια, να µπουν ενεργά στο «παιχνίδι» της Πολιτικής Προστασίας, µε όπλο την εµπειρία αλλά και την τεχνογνωσία όλων – και των αιρετών.
Είναι αλήθεια ότι η αναβάθµιση της Πολιτικής Προστασίας σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης που έχει συντελεστεί τα τελευταία 20 χρόνια δεν είναι αποτέλεσµα µακρόπνοου σχεδιασµού, αλλά «εξαναγκασµένη» από συγκεκριµένες φυσικές καταστροφές – ορόσηµα.
Σηµεία καµπής όπως οι πυρκαγιές του 2007 σε Πελοπόννησο και Εύβοια (ας µην ξεχνάµε ότι τότε ξεκίνησε έστω και σε θεωρητικό επίπεδο η συζήτηση για τον ρόλο των ΟΤΑ στον τοµέα της πρόληψης), οι πληµµύρες στη Μάνδρα το 2017 και φυσικά η φονική πυρκαγιά στο Μάτι ένα χρόνο αργότερα, δεν ήταν απλώς τα µεγαλύτερα «σοκ» της σύγχρονης εποχής σε επίπεδο Πολιτικής Προστασίας.
Ήταν γεγονότα ανεξίτηλα στη µνήµη του χρόνου που κατέδειξαν την πλήρη απουσία συντονισµού από πλευράς κράτους, τις ασαφείς αρµοδιότητες ∆ήµων – Περιφερειών – Κράτους και την έλλειψη τοπικών σχεδίων.
Ας ελπίσουµε το νέο νοµοσχέδιο να καταφέρει να αλλάξει ριζικά τον τρόπο µε τον οποίο η χώρα αντιµετωπίζει τις φυσικές καταστροφές, όπως είναι η φιλοδοξία του αρµόδιου Υπουργείου. Άλλωστε, πυρκαγιές, πληµµύρες και ακραία καιρικά φαινόµενα δεν θεωρούνται πλέον «έκτακτα» περιστατικά, αλλά µια νέα κανονικότητα.
Ωστόσο, η επιτυχία της «Ενεργής Μάχης» δεν θα κριθεί µόνο από τις καλές προθέσεις. Η Πολιτική Προστασία ξεκινά από τη γειτονιά. Και η «Ενεργή Μάχη» µπορεί να κερδηθεί µόνο αν οι ∆ήµοι αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο, λόγο και δυνατότητα δράσης.
∆ιαφορετικά, τα τοπικά σχέδια αντιµετώπισης φυσικών καταστροφών (βλέπε «Ιόλαος», «∆άρδανος» και «Εγκέλαδος») θα παραµένουν «γράµµα κενό», ένα τυπικό έγγραφο που περιµένει µια διαδικασία έγκρισης από τα κατά τόπους ∆ηµοτικά Συµβούλια.
Μια διαδικασία έγκρισης που συνήθως περιλαµβάνει τις ψήφους µόνο των µελών της εκάστοτε διοικούσας παράταξης και χωρίς τα όσα προβλέπονται να ενσωµατώνονται ποτέ στην καθηµερινή λειτουργία του ∆ήµου, χωρίς συνεργασία όλων των εµπλεκόµενων φορέων και ενηµέρωση των δηµοτών, ούτε λόγος για επαρκή χρηµατοδότηση!
Οι ∆ήµοι καλούνται να αξιοποιούν την τοπική γνώση και να λειτουργούν ως ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα προστασίας των πολιτών. Υπ’ αυτήν την έννοια -και αναµένοντας µε ενδιαφέρον τις παρατηρήσεις της ΚΕ∆Ε επί του νοµοσχεδίου- θα κριθεί το πόσο… «Ενεργή» θα είναι αυτή η «Μάχη»…
