Γράφει ο Αλέξανδρος Καζαντζίδης – Από την έντυπη έκδοση της Καθημερινής Αμαρυσίας, φύλλο Χαλανδρίου – Αγίας Παρασκευής – Παπάγου – Χολαργού – 28/10/2026
Η σύμπτωση του παρόντος φύλλου με τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη τη στήλη της εβδομάδας. Πέρα από τις καθιερωμένες παρελάσεις σε Χαλάνδρι, Αγία Παρασκευή, Χολαργό & Παπάγου -όπως σε κάθε γωνιά της χώρας, ο δημόσιος λόγος «κατακλύζεται» από μηνύματα αιρετών και φορέων, με αναφορές στην Εθνική Επέτειο κι όχι μόνο.
Εξάλλου, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από όσες ενεπλάκησαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία γιορτάζει την είσοδό της στις συγκρούσεις και όχι την αποχώρησή της από αυτές ή τη λήξη τους. Η 9η Μαΐου 1945 -ορόσημο συντριβής των ναζί- όχι μόνο δεν τιμάται, αλλά είναι σχεδόν άγνωστη στον τόπο μας.
Η 12η Οκτωβρίου 1944, όταν η Αθήνα εκκενώθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα, αλλά και η 25η Νοεμβρίου, που είχε καθιερωθεί τη δεκαετία του ’80 ως «ημέρα Εθνικής Αντίστασης», δεν συναγωνίστηκαν τη σημερινή επέτειο.
Αυτή η επιλογή της χώρας μας έχει εξηγηθεί με πολλούς τρόπους.
Όπως ανέφερε ο ιστορικός Ιάσωνας Χανδρινός, η 28η Οκτωβρίου είναι το σύμβολο που συμπυκνώνει νοηματικά την έναρξη συμμετοχής στον αντιφασιστικό αγώνα.
Η ίδια μέρα ξεκίνησε να γιορτάζεται, το 1941, από τον ελληνικό λαό, ενώ η πείνα πλάκωνε τα αστικά κέντρα. Αναζητώντας ψυχολογικά στηρίγματα, οι κάτοικοι της Αθήνας θυμούνταν πως έναν χρόνο πριν, κατέβαιναν στους δρόμους, μόλις ηχούσαν οι πολεμικές σειρήνες. Ενώ οι διαδηλώσεις απαγορεύονταν, 85 χρόνια πριν, ομάδες πολιτών επισκέπτονταν το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη και κατέθεταν λουλούδια.
Στις 28 Οκτωβρίου 1942, η μέρα τιμήθηκε με συγκεντρώσεις κι ομιλίες σε σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες, χώρους δουλειάς, αλλά και στους πεζοδρόμια της Αθήνας. Η υπόμνηση του έπους της Αλβανίας και ο συσχετισμός του με τους αντικατοχικούς αγώνες γινόταν πια μέσω των αναπήρων του μετώπου, που αποτελούσαν «εμπροσθοφυλακή» στο συλλαλητήριο του Συντάγματος. Έναν χρόνο μετά, επαναλήφθηκε το ίδιο σκηνικό, ενώ στην επέτειο του 1944, λίγες μέρες μετά την Απελευθέρωση, ήταν πλέον τεράστιο το πλήθος.
Η σημερινή 28η Οκτωβρίου βρίσκεται σε άλλου είδους αγωνίες: στους πολέμους γύρω μας, στην πανταχού παρούσα ακρίβεια, σε μία απρόσιτη στέγη, στα σχολεία των ελλείψεων και στους διαδρόμους των νοσοκομείων της αναμονής. Είναι, δηλαδή, εκεί όπου η ελεύθερη ζωή εξακολουθεί να δοκιμάζεται και τα «όχι» ίσως πρέπει να ξανακουστούν δυνατά.
