Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας Αμαρυσίας – 18/07/2026
H ούτως ή άλλως εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ καταρρέει οριστικά και η αβεβαιότητα χαρακτηρίζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, παρά τις αχτίδες αισιοδοξίας των περασμένων εβδομάδων οι οποίες αποδείχθηκαν ισχνές.
Οι νέες αμερικανικές επιδρομές σε στρατιωτικούς στόχους εντός του Ιράν και η απάντηση της Τεχεράνης με πυραυλικά και μη επανδρωμένα πλήγματα εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών στόχων στον Περσικό Κόλπο, επιβεβαιώνουν ότι η κρίση εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση.
Εγκλωβισμένοι στα στενά
Στο επίκεντρο εξακολουθούν να βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η αρχική ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή τέλους ύψους 20% επί της αξίας του φορτίου κάθε πλοίου που διέρχεται από τα Στενά, προκάλεσε έντονες διεθνείς αντιδράσεις και σφοδρή αντίδραση της Τεχεράνης. Ωστόσο, μέσα σε λίγες ώρες ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε από το συγκεκριμένο σχέδιο, διατηρώντας όμως τη σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν και τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, γεγονός που εξακολουθεί να συντηρεί την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
«Όπλο» των Ιρανών
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί διεθνείς αναλυτές θεωρούν πως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ αποτελεί για το Ιράν ένα από τα ισχυρότερα στρατηγικά του όπλα, ακόμη σημαντικότερο και από το πυρηνικό του πρόγραμμα. Κάθε διατάραξη της ναυσιπλοΐας στην περιοχή έχει άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, γεγονός που αποτυπώνεται ήδη στη νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου, παρά το γεγονός ότι έως αυτή τη στιγμή συγκρατείται σε επίπεδα κάτω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Σε… «τοίχο» η διπλωματία
Οι διπλωματικές προσπάθειες που είχαν οδηγήσει στο προσωρινό μορατόριουμ των τελευταίων εβδομάδων έχουν ουσιαστικά οδηγηθεί σε αδιέξοδο, ενώ το πλαίσιο της συμφωνίας που προέβλεπε περίοδο αποκλιμάκωσης δεν φαίνεται πλέον να μπορεί να διασωθεί. Παρά τις κατά καιρούς δηλώσεις περί διαλόγου, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη εμφανίζονται αποφασισμένες να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο στρατιωτικής πίεσης, χωρίς όμως να επιδιώκουν -τουλάχιστον προς το παρόν- μια γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση. Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις αποσκοπούν στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της σταθερότητας στην περιοχή, ενώ το Ιράν καταγγέλλει ότι οι ενέργειες αυτές συνιστούν παραβίαση των συμφωνιών που είχαν προηγηθεί και προειδοποιεί ότι θα συνεχίσει να απαντά στρατιωτικά σε κάθε νέα επίθεση.
Πόλεμος με… ρέγουλα
Παρά την ένταση, οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί έναν μακροχρόνιο πόλεμο, καθώς το οικονομικό, ενεργειακό και γεωπολιτικό κόστος θα ήταν δυσβάστακτο, τόσο για την περιοχή όσο και για τη διεθνή οικονομία. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να διατηρήσουν την πίεση προς την Τεχεράνη χωρίς εκτεταμένη χερσαία εμπλοκή, ενώ το Ιράν συνεχίζει να επενδύει σε ασύμμετρες επιχειρήσεις και περιορισμένα αντίποινα, επιδιώκοντας να αυξήσει το κόστος για την Ουάσιγκτον χωρίς να οδηγηθεί σε ολοκληρωτική σύγκρουση. Σε μια ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί με απρόβλεπτες ακόμη τις συνέπειες σε βάθος χρόνου για τις παγκόσμιες αγορές και τις πάντα εύθραυστες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
