Αρκετοί έφηβοι (και κυρίως τα νεαρά αγόρια) αντιμετωπίζουν το σέξ ως κάτι το εφήμερο. Έτσι, εύκολα διαμορφώνεται μια πολύ επιφανειακή σχέση με το σέξ. Οι σεξουαλικές σχέσεις είναι δυνατόν να μετατραπούν σε μια υπόθεση ατομικιστική και εγωϊστική.Το πιο επικίνδυνο είναι να στεγανοποιηθεί το σέξ, να αποκοπεί από τις άλλες ανάγκες, επιθυμίες,στάσεις και συναισθήματα, με τις οποίες είναι συνήθως αναπόσπαστα συνυφασμένο στην ψυχοσύνθεση του ώριμου ατόμου.
Στη διάρκεια της ήβης συμβαίνουν στο άτομο τεράστιες βιοσωματικές αλλαγές, από τις οποίες σίγουρα πολύ σημαντική είναι η ωρίμανση των γεννητικών αδένων. Ακόμα μεγαλύτερη σημασία όμως, έχει το γεγονός ότι στην ηλικία αυτή συμβαίνει ταυτόχρονα η ωρίμανση πολλών και κρίσιμων συναισθηματικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών του ατόμου, τα οποία είχαν ήδη αρχίσει να αναπτύσσονται από την παιδική ηλικία. Για το λόγο αυτό, το ξύπνημα της σεξουαλικής ορμής γεννά εντάσεις και σφοδρές ακαθόριστες επιθυμίες.
Η ήβη είναι το σημείο εκείνο της ζωής, όπου αρχίζει η σεξουαλική ωριμότητα, η οποία εκδηλώνεται στα κορίτσια με την πρώτη έμμηνη ρύση και στα αγόρια με μια σειρά από χαρακτηριστικά «σημάδια», από τα οποία το πιο αξιόπιστο είναι μάλλον η παρουσία σπερματοζωαρίων στα ούρα. Οι γονείς καταλαβαίνουν ότι το παιδί τους έφτασε στην ήβη σχεδόν μόλις αυτό συμβεί. Από τα 11 χρόνια περίπου του παιδιού οι γονείς πρέπει να είναι έτοιμοι να δεχτούν το μεγάλο «μπελά». Συνήθως τα αγόρια μέσα σε μια νύχτα, γίνονται σκυθρωπά και ανήσυχα και οι γονείς δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να προβλέψουν τη συμπεριφορά τους. Τη μια ημέρα είναι ομιλητικά και φιλικά και την άλλη αποτραβιούνται και κλείνονται στον εαυτό τους. Το αγόρι έχει μπλεχτεί σε δυνάμεις που του είναι ακατανόητες, στην αναταραχή που επιφέρουν οι βιολογικές αλλαγές. Τη μια στιγμή λάμπει από χαρά και την άλλη πέφτει σε κατάθλιψη. Τη μια στιγμή έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στις δυνάμεις του και την άλλη κατακλύζεται από συναισθήματα ανεπάρκειας και κατωτερότητας.
Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που η σεξουαλικότητα επηρεάζει τα δύο φύλα. Στα κορίτσια για κάποιους λόγους που δεν έχουν διευκρινιστεί, η σεξουαλική ορμή μοιάζει να είναι κάτι περισσότερο διάχυτο και ασαφές στην αρχή της εφηβείας τουλάχιστον. Έτσι η σεξουαλικότητα των κοριτσιών μπορεί να πάρει μια ιδεαλιστική ή ρομαντική διάσταση και να απογυμνωθεί από το βιοσωματικό και ερωτικό της περιεχόμενο.
Φυσικά, δεν υπάρχει τίποτα απόλυτο στις διαφοροποιήσεις μεταξύ των δύο φύλων καθώς οι στάσεις των κοριτσιών απέναντι στη σεξουαλική δραστηριότητα επηρεάζονται αναμφισβήτητα από το γεγονός ότι η κοινωνία επιβάλλει περισσότερους περιορισμούς και διατυπώνει αυστηρότερες κρίσεις για τα σεξουαλικά ήθη των γυναικών απ’ ότι των ανδρών. Η διαφορική αυτή κοινωνική μεταχείριση των δύο φύλων αντανακλάται στις ευρύτατες διαφορές που παρατηρούνται από κοινωνία σε κοινωνία και από πολιτισμό σε πολιτισμό στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι άνδρες και οι νέες γυναίκες σκέπτονται και ενεργούν σε θέματα που έχουν σχέση με την σεξουαλικότητά τους.
Διαταραχές της σεξουαλικής συμπεριφοράς των εφήβων
ΑΥΝΑΝΙΣΜΟΣ:Στις περισσότερες βιομηχανικές και μονοθεϊστικές κοινωνίες δε θεωρείται σωστό να αυνανίζονται τα μικρά παιδιά. Όμως κατά την εφηβεία ο αυνανισμός θεωρείται κάτι φυσιολογικό και ιδιαίτερα για τα αγόρια. Οι πιο πολλές σύγχρονες μητέρες έχουν βιώσει οι ίδιες την εμπειρία και ξέρουν ότι ο αυνανισμός δεν προκαλεί βλάβες και κατά συνέπεια δεν καθυστερεί την ανάπτυξη του παιδιού ούτε προκαλεί ψυχικές διαταραχές, στειρότητα ή ανικανότητα. Παρόλα αυτά είναι πολύ πιθανόν να νιώσουν μεγάλη ανησυχία μόλις αντιληφθούν ότι τα παιδιά τους αυνανίζονται. Αν,βέβαια ο αυνανισμός ξεπεράσει κάποια όρια συχνότητας, αυτό μπορεί να καταστεί πρόβλημα ή να είναι σύμπτωμα ενός ήδη υπάρχοντος προβλήματος. Πολλά παιδιά που είναι συναισθηματικά στερημένα, δυστυχισμένα και χωρίς κοινωνική προσαρμογή καταφεύγουν στον αυνανισμό, και είναι πιθανόν να απαιτηθεί η βοήθεια ειδικού.
ΟΜΟΦΥΛΟ ΕΡΩΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ: Ο πειραματισμός γύρω από το σεξ, και κυρίως το ερωτικό παιχνίδι που παίζεται από τα παιδιά του ίδιου φύλου, παρατηρείται αρκετά συχνά καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και πλησιάζουν στην εφηβεία. Το ομόφυλο ερωτικό παιχνίδι συνήθως παίρνει τη μορφή της ψαύσης, δηλαδή τα παιδιά ακουμπούν τα ερωτικά όργανα άλλων παιδιών. Αυτό συμβαίνει σε ένα ποσοστό περίπου 30% των παιδιών ηλικίας 13 ετών.
Είναι αυτονόητο ότι οι συγκυρίες και η ύπαρξη ή μη ευκαιριών να έλθει το παιδί σε επαφή με άτομα του άλλου φύλου επιδρούν στην εκδήλωση τέτοιων ομόφυλων ερωτικών δραστηριοτήτων. Είναι ξεκάθαρο ότι δεν μπορούμε όσο και να το θέλουμε, να καταπιέσουμε τα ενδιαφέροντα και τις αναζητήσεις του παιδιού γύρω από το σεξ. Το μόνο αποτέλεσμα των προσπαθειών μας να καταπιέσουμε το ενδιαφέρον του παιδιού για το σεξ είναι να το οδηγήσουμε ώστε να εκδηλώνει κρυφά αυτές τις μορφές συμπεριφοράς και να περιβάλλουμε ότι αφορά το σεξ με ένα πέπλο ντροπής και ένοχης κρυφής απόλαυσης.
ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΠΑΦΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΛΛΟ ΦΥΛΟ: Η κατάκτηση της γενετικής ωριμότητας επηρεάζει το κύρος που έχουν οι έφηβοι μέσα στην ομάδα των συνομηλίκων τους. Τα αγόρια και τα κορίτσια με πρώϊμη ήβη είναι πολύ πιθανόν να αναλαμβάνουν το ρόλο του αρχηγού και να συμμετέχουν σε πολλές σχολικές ομάδες και δραστηριότητες, αυξάνοντας τη δημοτικότητά τους και την αυτοπεποίθησή τους. Αντίθετα, τα αγόρια, κυρίως, με αργοπορημένη ήβη, δείχνουν μικρότερα απο την ηλικία τους και είναι πιθανόν να γίνουν αντικείμενα κοροϊδίας από τους συνομηλίκους τους και να κυριευθούν από συναισθήματα κατωτερότητας και μια αίσθηση κοινωνικής απομόνωσης. Τα κορίτσια με αργοπορημένη ήβη έχουν λιγότερα προβλήματα από τα αγόρια καθώς βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο εξέλιξης με τα πιο πολλά αγόρια της ηλικίας τους.
Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΕΞ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ: Η εγκυμοσύνη στην εφηβεία είναι πηγή βραχυπρόθεσμων κινδύνων. Τα παιδιά που γεννιούνται από έφηβο μητέρα παρουσιάζουν συχνότερα σχολικές αποτυχίες, έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από σωματικές ή ψυχικές ασθένειες και απειλούνται περισσότερο από τη φτώχεια.
Ανάλογους κινδύνους και προβλήματα παρουσιάζουν και οι μητέρες εφηβικής ηλικίας. Όταν ένα κορίτσι εφηβικής ηλικίας μείνει έγκυος, τότε δημιουργείται μια κατάσταση κρίσης τόσο για αυτή όσο και για την οικογένειά της. Ο θυμός, οι ενοχές και η άρνηση είναι συνηθισμένες ψυχολογικές καταστάσεις που χαρακτηρίζουν τέτοιες κρίσεις στην οικογένεια, στις περιπτώσεις που ο πατέρας του παιδιού είναι επίσης έφηβος, παρατηρούνται παρόμοιες ψυχολογικές καταστάσεις και στη δική του οικογένεια. Δυστυχώς παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για χρόνια σε πολλές χώρες, το πρόβλημα της εγκυμοσύνης και των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων στην εφηβεία, δεν μειώνεται. Φαίνεται ότι η στρατηγική που έχει ακολουθηθεί μέχρι σήμερα στον τομέα αυτό δεν είναι αρκετή για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού προβλήματος. Μέχρι σήμερα οι εκστρατείες πρόληψης της εφηβικής εγκυμοσύνης βασίστηκαν στη διαφώτιση, στη διαπαιδαγώγηση και στον οικογενειακό προγραμματισμό. Όμως η κοινωνία μας στέλνει αντιφατικά μηνύματα στους νέους μας για το σεξ. Παντού υπάρχουν εικόνες σχετικές με το σεξ και οι νέοι βομβαρδίζονται από μηνύματα με σεξουαλικό περιεχόμενο από όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Όταν όμως οι έφηβοι δείξουν το ενδιαφέρον τους για το σεξ εμείς ως κοινωνία δεν είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε στα ερωτήματά τους, δεν ξέρουμε να τους δείξουμε το σωστό δρόμο και εύκολα καταδικάζουμε δικές τους συμπεριφορές.
Οι οικογένειες στις οποίες παρουσιάζεται το πρόβλημα της εφηβικής εγκυμοσύνης χρειάζονται βοήθεια και συμπαράσταση με ειλικρίνεια και ευαισθησία. Χρειάζονται επίσης εξειδικευμένοι επαγγελματίες για να δώσουν τις απαραίτητες συμβουλές στους γονείς, στην έφηβο ή στον έφηβο. Παράλληλα, πρέπει να παρέχεται η απαραίτητη στήριξη από την κοινωνία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, της γέννας και το μεγάλωμα του παιδιού.
ΕΦΗΒΟΙ – ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ – ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: Η έναρξη των σεξουαλικών δραστηριοτήτων νωρίς στη ζωή, στην εφηβική ή την παιδική ηλικία, συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους. Μεταξύ άλλων κινδύνων συμπεριλαμβάνονται οι μολύνσεις που μεταδίδονται λόγω σεξ. Η πληροφόρηση και η ορθή σεξουαλική αγωγή των εφήβων με ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή και πρόληψη ασθενειών, είναι σε θέση να καθυστερούν την έναρξη σεξουαλικών δραστηριοτήτων, γεγονός που συνοδεύεται από σημαντικά ωφελήματα για τη σωματική και ψυχική τους υγεία. Μια ενδιαφέρουσα έρευνα από το πανεπιστήμιο του Τέξας, εξέτασε αλλαγές στις γνώσεις, προσεγγίσεις και συμπεριφορές των εφήβων πριν και μετά από ένα πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής, το οποίο διενεργήθηκε από γιατρούς και επιστήμονες ακαδημαϊκού ιατρικού κέντρου. Έλαβαν μέρος 26.125 μαθητές/τριες σχολείων μέσης εκπ/σης. Αρχικά συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με τις γνώσεις και τις σκέψεις τους σχετικά με το σεξ. Συμμετείχαν σε πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής διάρκειας 2 εβδομάδων που έγινε από γιατρούς και άλλους επιστήμονες ακαδημαϊκού ιατρικού κέντρου. Ο στόχος του προγράμματος, που υλοποιήθηκε μετά από παράκληση γονέων και εκπαιδευτικών, ήταν η αναβολή της έναρξης σεξουαλικής δραστηριότητας των εφήβων έτσι ώστε να αποφευχθούν οι δυσάρεστες επιπλοκές που μπορεί να υπάρξουν λόγω του σεξ.(American Journal of Οbstetrics and Gynecology 2006,195(1):78-84, Ιούλιος 2006).
Μετά από το πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής,οι 24.550 από τους εφήβους που είχαν αρχικά συμμετάσχει συμπλήρωσαν νέο σχετικό ερωτηματολόγιο. Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικά:
1) Μαθητές όλων των τάξεων, βρέθηκαν να έχουν βελτίωση όσον αφορά τις γνώσεις τους σχετικά με τη σεξουαλική ζωή.
2) Πριν από το πρόγραμμα, 84% των μαθητών δήλωναν ότι θα περίμεναν μετά τον τερματισμό της φοίτησής τους στο δευτεροβάθμιο σχολείο για να κάνουν σεξ. Μετά το πρόγραμμα, το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 87%.
3) Το ποσοστό των εφήβων που δήλωναν πριν το πρόγραμμα ότι θα περίμεναν το γάμο για να αρχίσουν να κάνουν σεξ, ανέρχονταν στο 60%. Μετά το πρόγραμμα το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 71%.
4) Άλλοι παράγοντες που βρέθηκαν να σχετίζονται με την καθυστέρηση έναρξης των σεξουαλικών δραστηριοτήτων στους εφήβους, ήταν η συμμετοχή σε θρησκευτικές δραστηριότητες, η παρακολούθηση τηλεόρασης για 2 ώρες ή λιγότερο τη νύχτα των ημερών που είχαν σχολείο.
5) Οι μαθητές με χαμηλούς βαθμούς, δήλωναν σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν σεξ όποτε το επιθυμούσαν. Αυτοί οι μαθητές είχαν χαμηλότερη επίδοση όσον αφορά τις γνώσεις τους μετά από το πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ένα πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής που διενεργείται από κατάλληλους εξειδικευμένους επαγγελματίες έχει τη δυνατότητα να αυξάνει τις γνώσεις των εφήβων για το σεξ και να βελτιώνει τις πιθανότητες αποφυγής του σεξ κατά την εφηβική ηλικία. Πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί, φοβούνται ότι τα προγράμματα σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία, πιθανόν να ενθαρρύνουν αντί να αποτρέπουν την πρόωρη έναρξη των σεξουαλικών δραστηριοτήτων. Η έρευνα αυτή όπως και άλλες ανάλογες, συγκλίνουν στην άποψη ότι η πληροφόρηση όταν γίνεται με το σωστό τρόπο, μειώνει τη συχνότητα του σεξ στην εφηβική ηλικία απομακρύνοντας τη μετάδοση μολύνσεων λόγω σεξ και την πιθανότητα εφηβικής εγκυμοσύνης ή εκτρώσεων στην εφηβική ηλικία.
ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ: Η ομοφυλοφιλία είναι μάλλον ένα παγκόσμιο φαινόμενο το οποίο γίνεται ανεκτό άλλοτε σε μεγαλύτερο και άλλοτε σε μικρότερο βαθμό από τις κοινωνίες στις διάφορες ιστορικές περιόδους ή στα διάφορα μέρη του κόσμου. Η σταθερά εκφρασμένη ομοφυλοφιλία, ως σεξουαλική προτίμηση για άτομα του ίδιου φύλου είναι πολύ πιθανόν να διαπιστωθεί από το ίδιο το άτομο κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Ορισμένοι συνειδητοποιούν ότι είναι πράγματι ομοφυλόφιλοι στην αρχή της εφηβείας, ορισμένοι άλλοι στα τελευταία χρόνια της. Οι ειδικοί συνιστούν προσοχή στις κρίσεις μας όταν βλέπουμε άτομα να εκφράζουν αμφιβολίες για τις ερωτικές τους προτιμήσεις στα 13 ή 14 χρόνια τους, επειδή τότε εμφανίζονται και παροδικές ομόφυλες ερωτικές δραστηριότητες. Σήμερα είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι οι άνθρωποι που προτιμούν τον ομοφυλοφιλικό έρωτα δεν είναι σωματικά ή ψυχικά άρρωστοι. Βέβαια,δυστυχώς, εξακολουθούν να υπάρχουν η επικριτική στάση, η απόρριψη και οι στερεότυπες αντιλήψεις εις βάρος των ομοφυλοφίλων, γεγονός που συχνά οδηγεί σε προσπάθεια απόκρυψης των προτιμήσεων τους και σε αβάσταχτο άγχος και δυστυχία από τη μεριά τους.
Είναι δύσκολο να δίνει συμβουλές κανείς στους γονείς γι’ αυτό το θέμα και ακόμη πιο δύσκολο για τους ίδιους να το αποδεχτούν. Όμως αν θέλουν να διατηρήσουν ένα δεσμό αγάπης και σεβασμού με το παιδί τους, δεν μπορούν να κάνουν τίποτε άλλο από το να έχουν « φιλοσοφημένη » θερμή υποστηρικτική διάθεση. Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι οι ομοφυλόφιλοι έφηβοι και των δύο φύλων δεν επιλέγουν να είναι ομοφυλόφιλοι, αντίθετα συχνά επιλέγουν να μην είναι καταπιέζοντας ή κρύβοντας το σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Δεν είναι εύκολο,όμως σίγουρα είναι καλύτερο να αποδεχτεί κανείς τον εαυτό του όπως είναι.
