H ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος και η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πολιτικής αντιπαράθεσης, την ώρα που στον προοδευτικό χώρο διαμορφώνονται νέες ισορροπίες. Ο Κώστας Ζαχαριάδης μιλά για την ανάγκη ειδικού ενεργειακού τιμολογίου για την Αυτοδιοίκηση, παίρνει θέση για τη φορολογία, τους μισθούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες και τοποθετείται ανοιχτά για την επόμενη ημέρα της Κεντροαριστεράς. Δηλώνει ότι θα ψήφιζε το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, εξηγεί πώς βλέπει τη σχέση της ΕΛΑΣ με το ΠΑΣΟΚ και υποστηρίζει ότι το νέο εγχείρημα πρέπει να συνδυάσει την αυτόνομη ισχυροποίησή του με μια ευρύτερη συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΛΙΑ ΛΑΠΠΑ
Κύριε Ζαχαριάδη, στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας προειδοποιήσατε ότι οι αυξήσεις στο ρεύμα και συνολικά το ενεργειακό κόστος απειλούν να εκτροχιάσουν τον προϋπολογισμό του Δήμου και ζητήσατε ειδικό ενεργειακό τιμολόγιο για την Αυτοδιοίκηση. Τι ακριβώς προτείνετε και πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί;
Δεν μιλάμε για μια θεωρητική συζήτηση. Μιλάμε για το λειτουργικό κόστος των Δήμων και άρα για την ίδια την ικανότητά τους να προσφέρουν υπηρεσίες στους πολίτες.
Στην Αθήνα έχουμε ήδη δει αυξήσεις άνω του 1,5 εκατομμυρίου ευρώ σε βασικές λειτουργικές δαπάνες, όπως το ρεύμα, το φυσικό αέριο, το νερό και η τηλεφωνία, και μάλιστα πριν αποτυπωθούν πλήρως οι τελευταίες ενεργειακές αυξήσεις.
Η πρότασή μου είναι συγκεκριμένη: ειδικό τιμολόγιο ενέργειας για την Αυτοδιοίκηση, με αντίστοιχη ειδική αντιμετώπιση στα καύσιμα και στο φυσικό αέριο που χρησιμοποιούν οι Δήμοι.
Οι Δήμοι δεν καταναλώνουν ενέργεια για να παράγουν ιδιωτικό κέρδος. Καταναλώνουν ενέργεια για σχολεία, παιδικούς σταθμούς, κοινωνικές δομές, φωτισμό, απορριμματοφόρα, αθλητικές εγκαταστάσεις. Αν το ενεργειακό κόστος διπλασιάζεται, ο λογαριασμός στο τέλος καταλήγει στον δημότη, είτε με μειωμένες υπηρεσίες είτε με μεγαλύτερη οικονομική πίεση στους Δήμους και πίεση για αύξηση των δημοτικών τελών.
Χρειάζεται λοιπόν μια μόνιμη θεσμική λύση και όχι κάθε φορά έκτακτες επιδοτήσεις.
Έχετε ήδη δηλώσει ότι θα στηρίζατε εκλογικά το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, ενώ το όνομά σας έχει εμφανιστεί σε δημοσιεύματα για τα ψηφοδέλτια. Έχετε συζητήσει με τον Αλ. Τσίπρα το ενδεχόμενο μιας πιο ενεργής συμμετοχής σας στην ΕΛΑΣ και, ενδεχομένως, μιας υποψηφιότητας στις επόμενες εθνικές εκλογές;
Με τον Αλέξη Τσίπρα γνωριζόμαστε και έχουμε κοινή πολιτική πορεία από το 2002. Αυτό που έχω πει δημόσια και μου δίνετε την ευκαιρία να επαναλάβω είναι ότι θα ψήφιζα την ερχόμενη Κυριακή το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα και αντιμετωπίζω θετικά το εγχείρημα της ΕΛΑΣ ως πρώτο αλλά καθοριστικό βήμα, για να μπορέσει ο προοδευτικός χώρος να γίνει πλειοψηφικό ρεύμα στην ελληνική κοινωνία.
Στις επόμενες εθνικές εκλογές θα δώσω όλες μου τις δυνάμεις για να ηττηθεί η σημερινή κυβέρνηση και η σημερινή πολιτική. Η εφαρμοζόμενη πολιτική είναι αδιέξοδη, είναι λάθος, υπονομεύει το μέλλον της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας και ευνοεί πολύ συγκεκριμένα οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα. Η προτεραιότητα κατά την άποψή μου δεν είναι το ποιος θα είναι υποψήφιος και πού αλλά πώς θα ριζώσει και θα αναπτυχθεί ένα νέο κόμμα της Αριστεράς και του προοδευτικού χώρου που θέλει να αλλάξει τη χώρα. Όλα τα υπόλοιπα θα συζητηθούν στην ώρα τους και θα αποφασιστούν από την ηγεσία της ΕΛΑΣ.
Ο Αλέξης Τσίπρας ζητά μείωση ΕΦΚ και ΦΠΑ στα καύσιμα, πλαφόν στις τιμές και παρέμβαση στα περιθώρια κέρδους, ενώ ακόμη και στελέχη της Ν.Δ. τάσσονται υπέρ της μείωσης του ΕΦΚ. Γιατί λοιπόν δεν προχωρά η κυβέρνηση; Και πώς διασφαλίζεται ότι μια φορολογική μείωση θα φτάσει πράγματι στην αντλία και δεν θα απορροφηθεί από την αγορά;
Η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα είναι και ρεαλιστική και τεκμηριωμένη. Η κυβέρνηση, οι κυβερνήσεις στην Ε.Ε., έχουν εργαλεία και οφείλουν να τα χρησιμοποιήσουν.
– Πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, όχι μόνο στα πρατήρια, αλλά και στα διυλιστήρια.
– Έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων που ξεπέρασαν το 1,5 δισ. ευρώ στο τελευταίο εξάμηνο.
– Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο μισό με στόχο να φτάσει στο ελάχιστο επιτρεπόμενο επίπεδο που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
– Μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από 24% σε 13% με αναφορά στο προηγούμενο παράδειγμα της Ισπανίας.
Ο στόχος των μέτρων είναι 1,40 €/λίτρο για το πετρέλαιο θέρμανσης και 1,80 €/λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης.
Με ανάπτυξη 1,9% και πληθωρισμό 3,8%, τι σημαίνουν τελικά οι θετικοί μακροοικονομικοί δείκτες για έναν πολίτη του οποίου το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα εξακολουθεί να πιέζεται; Ποιο είναι το ένα μέτρο που θεωρείτε ότι πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα;
Οι μακροοικονομικοί δείκτες είναι πάντα χρήσιμοι. Η πραγματική ερώτηση όμως είναι άλλη: τι μένει στο πορτοφόλι στο τέλος του μήνα;
Αν η οικονομία μεγαλώνει αλλά ο εργαζόμενος πληρώνει ακριβότερο ενοίκιο, ακριβότερο σούπερ μάρκετ, ακριβότερο ρεύμα και ακριβότερα καύσιμα, τότε η μεγέθυνση της οικονομίας δεν μεταφράζεται ούτε σε κοινωνική ευημερία, ούτε σε προσωπικό βίωμα για μεγάλο τμήμα της κοινωνίας.
Χρειάζεται ένα πλέγμα μέτρων ώστε να προχωρήσουμε την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, με φορολογική ελάφρυνση στην εργασία και παράλληλη αποφασιστική αντιμετώπιση της ακρίβειας. Η συζήτηση που κάναμε για τα καύσιμα στην περασμένη ερώτηση είναι ενδεικτική.
Ένας στους δύο μισθωτούς αναζητά ή έχει ήδη δεύτερη δουλειά, ενώ το 76,8% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα αμείβεται με έως 1.200 ευρώ μεικτά. Τι λέει για μια οικονομία το γεγονός ότι για πολλούς ανθρώπους μια δουλειά δεν αρκεί πλέον; Και τι θα αλλάζατε συγκεκριμένα σε μισθούς και φορολογία της εργασίας;
Λέει κάτι πολύ απλό και πολύ σκληρό: για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, ο μισθός δεν φτάνει για να ζήσει αξιοπρεπώς. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ΓΣΕΒΕΕ, ένας στους δύο μισθωτούς αναζητά ή έχει ήδη δεύτερη δουλειά. Αυτός είναι ο ορισμός της οικονομικής πίεσης.
Θέλουμε μια οικονομία όπου ο άνθρωπος μπορεί να ζει από την εργασία του, όχι να δουλεύει όλο και περισσότερες ώρες για να καλύψει το κόστος ζωής. Μια οικονομία που η εργασία και ο εργαζόμενος να έχει την αξία που της αρμόζει. Χρειάζεται ισχυρότερη αύξηση των μισθών, συλλογικές συμβάσεις, ουσιαστική προστασία της πλήρους απασχόλησης και μικρότερη φορολογική επιβάρυνση των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων από εργασία.
Και κάτι ακόμη: όταν η Πολιτεία θέλει να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή, δεν μπορεί να ξεκινά θεωρώντας ύποπτο τον εργαζόμενο και τον μικρό επαγγελματία. Πρέπει να κυνηγά τη μεγάλη φοροδιαφυγή με ψηφιακά εργαλεία, διασταυρώσεις και πραγματικούς ελέγχους.
Στους ελεύθερους επαγγελματίες, το 56% των ατομικών επιχειρήσεων φορολογείται με βάση το τεκμαρτό και όχι το πραγματικό εισόδημα. Θεωρείτε ότι το σημερινό σύστημα έχει οδηγήσει σε υπερφορολόγηση; Θα καταργούσατε το τεκμαρτό και, αν ναι, τι θα βάζατε στη θέση του ώστε να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα και η φοροδιαφυγή;
Δείτε το παράδοξο: υποτίθεται ότι ο κ. Πιερρακάκης, ως υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής, προώθησε την ψηφιοποίηση του κράτους σε βαθμό που ο κ. Μητσοτάκης ισχυρίζεται ότι μας θαυμάζει όλος ο κόσμος γι αυτό. Ο ίδιος υπουργός, σε άλλο υπουργείο, στο ίδιο κράτος, εφαρμόζει «τεκμήρια». Περίεργα πράγματα.
Ο συνεπής επαγγελματίας πρέπει να αισθάνεται ότι το κράτος είναι σύμμαχός του. Ο φοροφυγάς πρέπει να ξέρει ότι το κράτος μπορεί να τον εντοπίσει. Αυτό είναι ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα. Ναι, η φορολόγηση μέσω τεκμαρτού εισοδήματος παραπέμπει σε μια άλλη εποχή και πρέπει να καταργηθεί.
Εσείς έχετε μιλήσει για την ανάγκη σύνθεσης των προοδευτικών δυνάμεων. Ο Αλέξης Τσίπρας τώρα λέει «ή εμείς ή κανείς» και ότι μόνο η ΕΛΑΣ μπορεί να κερδίσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Είναι δύο διαφορετικές πολιτικές γραμμές; Και αν η στρατηγική είναι πρώτα η ΕΛΑΣ να κερδίσει την πρωτοκαθεδρία από το ΠΑΣΟΚ και μετά να συζητήσει συνεργασίες, συμφωνείτε με αυτήν;
Εδώ υπάρχουν δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι ότι η ΕΛΑΣ στο εσωτερικό της επιδιώκει να είναι ένας χώρος ενότητας και ανασύνθεσης των πολιτικών ρευμάτων της Σοσιαλδημοκρατίας, της Αριστεράς και της Οικολογίας. Το δεύτερο στοιχείο έχει να κάνει με τη διάταξη των δυνάμεων στον πολιτικό χάρτη της χώρας. Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας προσδιόρισε στη ΔΕΘ το στόχο του κόμματος του και τον πολιτικό του αντίπαλο και ήταν σαφής. Πολιτικός αντίπαλος είναι η Ν.Δ. και το περιεχόμενο της ασκούμενης πολιτικής, άρα ο στόχος της ΕΛΑΣ είναι η πρώτη θέση.
Το ΠΑΣΟΚ έχει τη δική του στρατηγική εδώ και χρόνια και αυτό οφείλουν όλοι να το αξιολογήσουν προσεκτικά. Δεν ψήφισε την απλή αναλογική το 2016: Ακύρωσε την απλή αναλογική το 2023 με το επιχείρημα «ούτε Μητσοτάκης – ούτε Τσίπρας», διατηρώντας ίσες αποστάσεις από κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Αρνήθηκε την εκλογική συμμαχία που πρότεινε ο Σωκράτης Φάμελλος και ο ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. από τον Ιανουάριο του 2025 μεταξύ ΠΑΣΟΚ – ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. – ΝΕΑΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Ανακοίνωσε στο συνέδριό του την άνοιξη του 2026 ότι θα κατέβει αυτόνομα στις εκλογές και ότι ο εκλογικός του στόχος είναι να κερδίσει «με μια ψήφο» τη Ν.Δ.. Είχε επίσημη θέση ότι η αντιπολιτευτική ψήφος που μπορεί να κερδίσει τη Ν.Δ. είναι η ψήφος στο ΠΑΣΟΚ και όχι αλλού.
Πώς μεταφράζετε αυτές τις επιλογές; Και κατά πόσο θεωρείτε εν τέλει ότι μπορεί να υπάρξει πολιτική σύγκλιση των δύο κομμάτων;
Να το πούμε απλά. Το ΠΑΣΟΚ μας λέει όσοι θέλετε ελάτε στο κόμμα μου και στα ψηφοδέλτια υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη. Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε σκληρά τη γραμμή της περιχαράκωσης, ακόμα και όταν με την απουσία του Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε να έχει ηγεμονικό ρόλο σε μια συνεργασία ή συμμαχία.
Και για να απαντήσω στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, προσωπικά έχω αποδείξει ότι πιστεύω στις συμμαχίες και στις συνεργασίες. Το έκανα και το συνεχίζω χωρίς δεύτερη σκέψη στον Δήμο της Αθήνας. Με ανοιχτή καρδιά και πιστεύω και με ανοιχτό μυαλό.
Στο δια ταύτα, αυτό που θεωρώ κρίσιμο είναι να μη χαθεί ο στόχος μέσα σε έναν ανταγωνισμό μεταξύ προοδευτικών δυνάμεων. Η κοινωνία ενδιαφέρεται περισσότερο για το αν μπορεί να υπάρξει αλλαγή στην οικονομία, στο κράτος, στην εργασία και στην καθημερινότητα. Η αντιπαράθεση να έχει κανόνες και πολιτικά όρια και κυρίως να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας και σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο μεταξύ των δυο χώρων.
Ο Αλέξης Τσίπρας δηλώνει ότι «οι πόρτες μας δεν είναι κλειστές» και βλέπουμε κορυφαία στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ να βρίσκονται πολιτικά στην πόρτα της ΕΛΑΣ. Πρέπει να ανοίξει αυτή η πόρτα σε όλους; Ή υπάρχουν πρόσωπα και πρακτικές του παλιού ΣΥΡΙΖΑ που θεωρείτε ότι δεν πρέπει να περάσουν στο νέο εγχείρημα;
Πηγαίνοντας προς τις εκλογές πρέπει κατά την άποψή μου να δημιουργηθούν συνθήκες πανστρατιάς, ευρύτατης συμπαράταξης των δυνάμεων της Αριστεράς, της Κεντροαριστεράς και της Προόδου, όπως λέει και ο τίτλος του κόμματος, μέσα στην πολιτική στέγη της ΕΛΑΣ. Στην πολιτική το κρίσιμο είναι η πολιτική συμφωνία για πολιτική αλλαγή και οι βασικοί προγραμματικοί άξονες.
Για την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ πάντα μιλώ με αγάπη, ας κρατήσουμε τα πολλά θετικά στοιχεία που είχε. Όχι μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και ο ΣΥΝ, στον οποίο εγώ εντάχθηκα σε ηλικία 17 ετών.
Γνωρίζετε τον Αλέξη Τσίπρα πολλά χρόνια. Υπάρχει κάτι που του έχετε πει προσωπικά ότι αυτή τη φορά πρέπει να κάνει διαφορετικά;
Οι προσωπικές συζητήσεις κατά τη γνώμη μου δεν πρέπει ούτε να μεταφέρονται, ούτε να δημοσιεύονται. Αυτό που μπορώ όμως να σας πω είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει το ίδιο πλαίσιο αρχών και αξιών που είχε το 2002 όταν γνωριστήκαμε στη Σόλωνος. Έχει όμως ταυτόχρονα τη γνώση, την πείρα, την αποφασιστικότητα να μην επαναλάβει λάθη του παρελθόντος.
Στις επόμενες εκλογές βλέπετε τον Αλέξη Τσίπρα να διεκδικεί την πρωθυπουργία ως επικεφαλής μιας αυτόνομης ΕΛΑΣ ή ως επικεφαλής μιας ευρύτερης προοδευτικής συμμαχίας; Ποιο από τα δύο θεωρείτε ότι είναι το πολιτικό σχέδιο που διαμορφώνεται;
Για να μπορέσει να πετύχει το εγχείρημα, κατά τη γνώμη μου και τα δύο. Και η ΕΛΑΣ πρέπει να είναι ισχυρή και στο έδαφός της να συνεχιστεί η διαδικασία της ώσμωσης των πολιτικών ρευμάτων του προοδευτικού χώρου και να έχει μάτια και αυτιά ανοιχτά σε εξελίξεις στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Έτσι μπορεί να καταγράψει μια πολιτική ηγεμονία απαραίτητη για να γίνει πλειοψηφία.
WHO is WHO
Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι πολιτικός της Αριστεράς, με μακρά διαδρομή στον Συνασπισμό και τον ΣΥΡΙΖΑ.
Έχει διατελέσει βουλευτής στον Βόρειο Τομέα της Αττικής και σήμερα δραστηριοποιείται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως επικεφαλής της «Ανοιχτής Πόλης» στον Δήμο Αθηναίων.
