«Ένας ηθοποιός πρέπει να φλέγεται εσωτερικά με φαινομενική άνεση εξωτερικά», είχε πει κάποτε ο κορυφαίος Άντον Τσέχωφ.
Αυτά τα λόγια έρχονται στη σκέψη μου καθώς παρακολουθώ επί σκηνής την ηθοποιό Ματουάλι Κουτουλάκη να ενσαρκώνει τον ρόλο της Κατιούσας Μασλόβα στο έργο: «Η Ανάστασις» του Λέοντος Τολστόι.
Μετά το τέλος της παράστασης, συναντώ την καλλιτέχνιδα. Το πρόσωπό της ήρεμο, εκφραστικό. Της χαμογελώ και της ζητώ να κάνουμε μια συνέντευξη.
Δέχεται. Ανταλλάσσουμε απόψεις για τον ρόλο της. Μιλάει με τόσο σεβασμό για τη γυναίκα που υποδύεται επί σκηνής. Αλλά και για όλες τις γυναίκες που αντιπροσωπεύει η αγαπημένη της Κατιούσα.
Η Ματουάλι, χωρίς δεύτερη σκέψη, σας αναφέρω πως παραδίδεται στον ρόλο της επί σκηνής. Αποκαλύπτει και αποκαλύπτεται. Μαγεύει.
Δικαιολογημένο το θερμό χειροκρότημα που εισπράττει και τα θερμά λόγια του κοινού για την ερμηνεία της και την εκφραστικότητά της μετά την ολοκλήρωση της παράστασης.
Λένε πως στον χρόνο πρέπει να δίνεις χώρο….Αλλά και στη σκηνή πάθος και πόθο.
Και καθώς τα φώτα της σκηνής σβήνουν. Οι κόκκινες κουρτίνες ανοίγουν, εγώ σας αφήνω να απολαύσετε τα λόγια μας…με τη βαθιά μου επιθυμία, να επιλέξετε να δείτε την παράσταση.
Καθώς τα νοήματά της συγκινούν και οι ερμηνείες των ηθοποιών ταξιδεύουν….
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ
- «Η Ανάστασις»- του Λέοντος Τολστόι. Ενσαρκώνεις την Κατιούσα Μασλόβα. Αλήθεια ποια ήταν η πρώτη σου σκέψη όταν σου προτάθηκε να ενσαρκώσεις επί σκηνής τη συγκεκριμένη γυναίκα
Ψάχναμε έργο, με τον Βασίλη Τριανταφύλλου (σκηνοθέτης) όταν ήρθε στα χέρια μου, εντελώς συγκυριακά και καρμικά το βιβλίο του Τολστόι. Το διάβασα στη Γαύδο. Καθώς προχωρούσε η ανάγνωση, ένιωθα τρόμο, όχι μόνο για το ρόλο μου αλλά για όλο το εγχείρημα. Θυμάμαι πως την ώρα που διάβαζα το βιβλίο, ήταν σαν να άκουγα τη φωνή της. Άρχισα ήδη, από την ανάγνωση να την οραματίζομαι και να την νιώθω κοντά μου. Αυτό φυσικά δε σημαίνει πως ο τρόμος έφυγε. Ήμασταν όμως τυχεροί. Η διασκευάστρια μας, Δάφνη Λιανάκη, κατάφερε να δραματοποιήσει με πολύ σεβασμό το λογοτεχνικό κείμενο του Τολστόι. Προσωπικά το θεωρώ άθλο. Είναι τόσοι οι χαρακτήρες και οι τόποι, τόσοι οι πυλώνες του έργου, που η διασκευή ήταν όντως άθλος. Ο τρόμος σιγά σιγά υποχώρησε και την θέση του πήρε η δημιουργική διαδικασία των προβών. Αμέσως με γοήτευσε αυτός ο ρόλος!
- Κατά τη διάρκεια της προετοιμασία σου, ποια στοιχεία της προσωπικότητάς της σε συγκίνησαν
αλλά και ποια σε εκνεύρισαν- Την ένιωσες κοντά σου;
Τίποτα δε με εκνεύρισε! Το ταξίδι της εξερεύνησης ενός ρόλου, έχει τεχνικά μέσα και διανοητικά μέσα. Εγώ θα σου πω για τα δεύτερα- τα πρώτα δεν έχουν και τόσο ενδιαφέρον παρά μόνο για τους ίδιους τους ηθοποιούς -ο ρόλος κρύβεται, έτοιμος, σχηματισμένος με όλους τους χυμούς και τις ποιότητές του, στο κέντρο μιας πέτρινης μάζας. Ο ηθοποιός καλείται να πάρει το καλέμι, ως άλλος γλύπτης, να αρχίσει να σμιλεύει την πέτρα, με κάθε χτύπημα δημιουργεί ρωγμές, αφαιρεί στοιχεία και αποκαλύπτει τον άνθρωπο – ρόλο, τον φέρνει στο φως. Όταν εμφανιστεί ολόκληρη η μορφή, με την ανάσα, την πνοή ,τον ελευθερώνει από τη φυλακή του (την πέτρα). Όταν λοιπόν συνάντησα την Κατιούσα, με συγκίνησαν όλα πάνω της. Το πάθος της, η παρορμητικότητά της, η δύναμή της, η αδυναμία της, η μεγάλη της καρδιά, η αξιοπρέπειά της. Με συγκίνησε ολόκληρη. Ένας άνθρωπος που βιώνει πολύ νωρίς, το σκληρό πρόσωπο της ζωής ,την ταπείνωση. Βρίσκει όμως τη δύναμη να προχωρήσει. Αντιστέκεται ακόμα και στη φυλακή. Αδικείται και όμως πιστεύει πως< τέσσερα χρόνια είναι, θα περάσουν. ‘
Όπως καταλαβαίνεις την έχω λατρέψει την Κατιούσα. Αν την νιώθω κοντά μου; Ναι! Τη νιώθω πολύ κοντά μου. Όλα τα στοιχεία της ενυπάρχουν μέσα μου. Αυτό ισχύει για όλους τους ανθρώπους. Όλοι έχουμε μέσα μας τα πάντα, αρκούν οι κατάλληλες συνθήκες να ποτίσουν το χώμα λίγο περισσότερο ή λιγότερο ώστε να φυτρώσει το άνθος του καλού ή του κακού ,του πονηρού ή του αγνού, της πορνείας ή της αγιοσύνης, όπως έλεγε και ένας αγαπημένος δάσκαλος ο Σοφοκλής Πέππας
- Ποιον τύπο γυναίκας κατά τη γνώμη σου αντικατοπτρίζει, αντιπροσωπεύει ο άνθρωπος που ενσαρκώνεις
Στην παράσταση που παρακολούθησες, ήμουν συντετριμμένη , λόγω ενός τραγικού γεγονότος. Ένιωθα άδεια και γεμάτη θλίψη. Αφού έκανα προθέρμανση και ασκήσεις, έκατσα στο κέντρο της σκηνής και επικαλέστηκα την Κατιούσα και όλες τις γυναίκες που έχουν βιώσει τόσο εξευτελιστικές συνθήκες κακοποιητικές στη ζωή τους. Την κάλεσα να πάρει τα ηνία και να πει την ιστορία της. Αυτός ο οραματισμός ήταν η δύναμή μου, για να παίξω. Όταν άρχισε η παράσταση, η θλίψη και το πένθος έγιναν αγώνας για δικαίωση, αγώνας για επιβίωση αγώνας για αξιοπρέπεια και εν τέλει ανάταση ..απελευθέρωση. Η Κατιούσα Μάσλοβα αντιπροσωπεύει όλες τις γυναίκες που λόγω τάξης καταβολής και συνθηκών γίνονται εργαλεία, χάνουν την ανθρώπινη υπόσταση τους γίνονται αντικείμενο. Απ’ τις σεξεργάτριες ως τις μετανάστριες, απ’ τις αγρότισσες ως τις αστές, που ζουν όχι ως άνθρωποι αλλά ως προϊόν. Δυστυχώς στην εποχή του καπιταλισμού είμαστε όλοι προϊόντα
- Η Μασλόβα είναι θύμα των συνθηκών, των καταστάσεων που βιώνει ή τελικά είναι μια γυναίκα
που μέσα από τα σκοτάδια κατάφερε να πάρει τη ζωή στα χέρια
Σίγουρα είναι θύμα των συνθηκών. Σίγουρα αδικείται. Σίγουρα το σύστημα την χαντακώνει, χωρίς να την ακούσει. Η Κατιούσα καταδικάζεται εκ παραδρομής, καθώς οι ένορκοι δεν διατύπωσαν σωστά την απόφασή τους. Αν αναλογιστούμε πόσοι άνθρωποι βρίσκονται στη φυλακή, λόγω τέτοιων λαθών ,πόσες ζωές βασανίζονται άδικα, είναι τρομακτικό. Σήμερα, πατέρας βρίσκεται στα δικαστήρια για να δικαιωθεί η μνήμη του γιου του, που πέθανε από ξυλοδαρμό αστυνομικών…γονείς πασχίζουν να βρουν τους υπαίτιους για το έγκλημα των Τεμπών… είναι πολλά τα θύματα των συνθηκών. Παρ’ όλα αυτά όμως, η Κατιούσα είναι τυχερή μέσα στην ατυχία της. Εμφανίζεται ο Νεχλιούντοφ (Σωτήρης Δούβρης) που με κάθε τρόπο θέλει να την βοηθήσει, για να εξιλεωθεί για ό,τι της έκανε στο παρελθόν. Η Κατιούσα δέχεται την βοήθεια του, αν και παλεύει μέσα της. Καταφέρνει να βγει στο φως, όπως σωστά είπες. Να ανακτήσει τον αυτοσεβασμό και την αξιοπρέπειά της, να ελευθερωθεί από το παρελθόν. Στην έρευνα για το έργο του Τολστόι, ανακαλύψαμε πως πρόκειται για αυτοβιογραφική εμπειρία του συγγραφέα. Όντως είχε καταστρέψει μία κοπέλα η οποία πέθανε. ¨Ηθελε λοιπόν, να της δώσει ένα άλλο τέλος. Ήθελε ο ίδιος ο συγγραφέας, να εξιλεωθεί και να οδηγήσει την ηρωίδα του στη ζωή. Στο φως!
Ο Νεχλιούντοφ νιώθει την ανάγκη να διορθώσει ένα λάθος του παρελθόντος. Κατά τη γνώμη σου, μπορεί ένας άνθρωπος να εξιλεωθεί πραγματικά για τις πράξεις του;
Αν με ρωτούσες πριν 20 χρόνια θα σου έλεγα όχι. Τώρα φυσικά τα βλέπω αλλιώς τα πράγματα ναι μπορεί ένας άνθρωπος να αλλάξει ,να εξελιχθεί, να μετανιώσει,, να ζητήσει συγνώμη δεν αναφέρομαι φυσικά στους βιαστές στους κακοποιητές . Και την ώρα που το λέω αυτό, σκέφτομαι, μα ο Νεχλιούντοφ ήταν τέτοιος! Την κατέστρεψε εν γνώση του. Άρα γιατί λέω ότι έχει δικαίωμα στη συγχώρεση? Δεν ξέρω. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Τον δικαιολογώ ίσως λόγω του νεαρού της ηλικίας, λόγω του έρωτα που βίωσαν κι οι δύο, λόγω της μεταμέλειας του, λόγω της απόφασης να τα πουλήσει όλα προκειμένου να την ακολουθήσει. Τον δικαιολογώ γιατί, η Κατιούσα είδε μέσα στα μάτια του, την μεταμέλεια. Ένιωσε ξανά την καρδιά της να ζεσταίνεται κι αυτό της έδωσε δύναμη να βρει τον εαυτό της. Δεν ξέρω λοιπόν τι να απαντήσω. Προσωπικά δέχομαι τη συγγνώμη των άλλων και ζητώ και εγώ ,όταν έχω αδικήσει όταν έχω πληγώσει. Είναι λυτρωτικό να ζητάς συγνώμη.
- Αν σου δινόταν η ευκαιρία να συναντήσεις την Κατιούσα, τι θα της έλεγες;
Η αγαπημένη μου ερώτηση! Τι θα της έλεγα; Θα της έλεγα πως σε κάθε παράσταση θέλω να έρχομαι όλο και πιο κοντά της. Πως την συμπονώ για ό,τι πέρασε. Πως την θαυμάζω που έγινε πόρνη αντί για πλύστρα- δεν έχω κάτι με τις πλύστρες- αλλά η Κατιούσα δεν ήθελα να γίνει. Οπότε τη στηρίζω στην απόφαση της αυτή. Θα της έλεγα πως η αδικία που βίωσε δεν την διάβρωσε, δεν την έκανε θήτη, δεν την έριξε πιο βαθιά στο σκοτάδι κι αυτό είναι άξιο θαυμασμού. Πως η δύναμη της ψυχής της, έχει βαθιές ρίζες στον ωκεανό! Πως δε λύγισε μπροστά στο τέρας. Πως κατάφερε να σπάσει τα δεσμά του παρελθόντος. Πως την αγαπώ! Τέλος θα της έλεγα πως η τελική της απόφαση – δε θα την πω θα είναι σπόιλερ- την ανεβάζει ακόμη πιο ψηλά στα μάτια μου. Η δύναμη της αγάπης οφείλει να απελευθερώνει, όχι να φυλακίζει τους ανθρώπους. Και η Κατιούσα είναι μία αγνή ψυχή με πολύ αγάπη μέσα της.
- Σε δίδαξε κάτι ο ρόλος σου; Και αν ναι, τι ήταν αυτό;
Με δίδαξε τι σημαίνει ,σπάω τα δεσμά, τι σημαίνει αξιοπρέπεια. Τι σημαίνει αγώνας για τη σωτηρία της ψυχής, σε αυτή τη ζωή. Με έκανε πιο πλούσια αυτός ο ρόλος – όχι σε χρήματα φυσικά (χαμογελάει) – αλλά σε συναισθηματικό πλούτο. Μου χάρισε όμορφα μάτια θεατών, γεμάτα συγκίνηση να μιλούν με τόσο καλά λόγια για τη θεατρική πράξη, για μας τους ηθοποιούς, Αυτό είναι πολύτιμο, να βλέπεις ανθρώπους που έρχονται για 2 ώρες στο θέατρο και μιλούν ενθουσιασμένοι, γεμάτοι σκέψεις, ιδέες, συγκρούσεις, συναισθήματα. Αυτή είναι η μαγεία του θεάτρου. Κάτι να συν- κινηθεί μέσα στον θεατή, να τον ταξιδέψει, να τον κάνει να σκεφτεί, να τον κάνει καλύτερο άνθρωπο
- Κλείνοντας, ποια κατά τη γνώμη σου είναι η θέση της σημερινής γυναίκας στην κοινωνία;
Η ερώτηση που πονάει. Θα είμαι λακωνική. Η θέση της γυναίκας σήμερα είναι πιο εύκολη από ότι τον προηγούμενο αιώνα αλλά σε σχέση με την ισότητα έχουμε πολύ δρόμο ακόμα. Η πατριαρχεία είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας. Ακόμα και στις ίδιες τις γυναίκες, υπάρχει εσωτερικευμένος μισογυνισμός. Στον εργασιακό χώρο; στην εξουσία; στα βάρη της οικογένειας; στο δρόμο; ακόμα και στο τιμόνι μας φέρονται ως κατώτερα όντα. Μη μιλήσουμε για τις γυναικοκτονίες. Ακόμα και στο χώρο μας οι γυναίκες έχουν μικρότερο μισθό από άντρες της ίδιας κλίμακας.
Σε ευχαριστώ!
Εγώ ευχαριστώ για τον ειλικρινή σου ενθουσιασμό ,που είδα στα μάτια σου ,μετά την παράσταση!
ΦΩΤΟ: Evangelos callow
Συντελεστές
Συγγραφέας: Λέον Τολστόι
Διασκευή: Δάφνη Λιανάκη
Σκηνοθεσία: Βασίλης Τριανταφύλλου
Β. Σκηνοθέτη: Δάφνη Λιανάκη
Κινησιολογία: Φαίδρα Σούτου
Σκηνικά: Νίκος Δεντάκης
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Μουσική: Τάσος Σωτηράκης
Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης
Οργάνωση Παραγωγής: Νίκος Τριανταφύλλου
Βοηθός οργάνωσης παραγωγής: Νικολέτα Παπαδοπούλου
Επικοινωνία: Κατερίνα Γρυλλάκη
Φωτογραφίες/trailer: Βαγγέλης Ευαγγελίου
Παίζουν αλφαβητικά:
Δαβιλάς Αλέξανδρος, Δούβρης Σωτήρης, Ζουρελίδου Ελένη, Ηλιόπουλος Θοδωρής, Κουτουλάκη Ματουάλι, Μηλιαράκη Ασπασία, Μπάδρας Λυκούργος
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
120′
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Γενική είσοδος: 17€
Φοιτητικό, Ανέργων, ΑμεΑ: 14€
Ομαδικό άνω των 12 ατόμων: 11€
Ατέλεια ΣΕΗ: 8€
Κατάλληλο για άνω των 15 ετών.
