Γράφει η Νίνα Βλάχου – Θεοδωρίκα
Ελληνική τουριστική θαλασσινή πύλη, η πιο όμορφη, το Πασαλιμάνι! Εκεί, στο σημείο που η ακτή Μουτσοπούλου τέμνεται από τη λεωφόρο 2ας Μεραρχίας, εκεί που ο αχός του πολύβουου εμπορικού λιμανιού ενώνεται με την ηλιόφωτη ζηλευτή τουριστική δαντέλα, το βλέμμα μαγνητίζεται, μπρος στη διττή εικόνα…
Από τη μια είναι τα λογής – λογής καλοτάξιδα σκάφη, που αν και… γεωμετρικά δεμένα στο μουράγιο, σε… ταξιδεύουν νοητά μέχρι το γέρμα του γαλάζιου ορίζοντα…
Από την άλλη, να σε καθηλώνει η στεριανή ομορφιά του ιστορικού Μεγάρου «Στρίγκου» με τις λογοτεχνικές αναφορές μιας άλλης εποχής… Το κτιριακό επίνειο στολίδι, που μετά την απελευθέρωση, λειτούργησε ως Λέσχη Αξιωματικών του Ναυτικού, για να αγοραστεί στη συνέχεια από το γαλλικό Δημόσιο, εγκαθιστώντας εκεί το παράρτημα του Γαλλικού Ινστιτούτου Πειραιώς.
Σημείο αναφοράς επί σειρά ετών της τότε φιλομαθούς πειραιώτικης νεολαίας, που ακόμη και σήμερα κρατεί στο νου συλλεκτικές μνήμες…
Πριν 10 χρόνια, το ιστορικό Μέγαρο με τα αγαλμάτινα αετώματα, πέρασε σε ελληνικά χέρια, μετονομάσθηκε σε «ΙΔΡΥΜΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ» για να διαδραματίσει μια άλλη κορυφαία ιστορική πορεία με μοναδικό πρόσημο, τον Πολιτισμό, σε όλες του τις εκφάνσεις…
Όντως… Πλημμυρίδα πολιτισμικών θεωριών και πράξεων αναβλύζει από τα σπλάχνα του Ιδρύματος «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ» φέρνοντας στο φως εκθέματα που αποτελούν πολύτιμη πανσπερμία της ευρωπαϊκής, κι όχι μόνο, πολιτιστικής κουλτούρας με προεξάρχοντα φυσικά, τον Ελληνικό Πολιτισμό!
Τιμώντας τη μνήμη της Αικατερίνης Λασκαρίδη, η οποία αφιέρωσε τη ζωή της όλη, υπηρετώντας το ωραίο, το μεγάλο, κάθε τι το αληθινό, με αρμό τον Πολιτισμό της προσφοράς, ο αείμνηστος σύζυγός της Κωνσταντίνος Λασκαρίδης, επιχειρηματίας στον χώρο της ναυτοσύνης, και οι γιοι τους Πάνος και Θανάσης, αδιαφορώντας για τα όποια… κόστη, ακολουθώντας τα χνάρια της, δημιούργησαν στο όνομα Εκείνης, της πολυαγαπημένης τους σπουδαίας γυναίκας, που συνεχίζει να εμπνέει με το έργο της, τη Βιβλιοθήκη πρώτα, και αργότερα το Ίδρυμα. Η ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος «Αικατερίνη Λασκαρίδη» μετράει εκτός από 250 χιλιάδες τίτλους βιβλίων μεγάλης αξίας, και μια από τις μεγαλύτερες συλλογές αρχετύπων στην Ελλάδα με 63 τίτλους και συνολικά 65 αρχέτυπες εκδόσεις, ενώ συνεχίζει να εμπλουτίζεται.
Ποια ήταν η Αικατερίνη Λασκαρίδη…
Η Αικατερίνη (Καίτη) Λασκαρίδη, γεννήθηκε και έζησε στον Πειραιά. Αποφοίτησε από το Αμερικανικό Κολέγιο Θηλέων, σπούδασε Οικονομικά στην Εμπορική Σχολή του Πειραιά και συνέχισε σπουδές στην Ευρώπη, σε ότι αφορά τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτήρια. Χώρο στον οποίο επίσης διακρίθηκε, διευθύνοντας το «Ελληνικό Παρθεναγωγείο» που λειτούργησε στην Αθήνα μαζί με τη γνωστή φιλέλληνα Φ. Μ. Χιλ.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’50, ίδρυσε, έχοντας συνοδοιπόρους τις αδελφές της, Ναυσικά Λημναίου και Μίνα Τορνάρου, τη ΧΕΝ Νέου Φαλήρου, με βασικό σκοπό τη φροντίδα προσφύγων κοριτσιών, από ανατολικές χώρες. Το 1955 εξελέγη στο Δ.Σ. της ΧΕΝ Ελλάδος όπου και θήτευσε επί τρεις δεκαετίες. Το προοδευτικό πνεύμα, η οξυδέρκεια και η ισχυρή κριτική της σκέψη, παραμένουν παράδειγμα, όπως και το αστείρευτο πάθος της για προσφορά.
Προφίλ Ιδρύματος
Το πολιτιστικό και πνευματικό Κοινωφελές Ίδρυμα «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ» ιδρύθηκε στον ΠΕΙΡΑΙΑ το 2007 με Προεδρικό Διάταγμα, ενσωματώνοντας στους κόλπους του, ως οργανισμό, και την ομώνυμη Βιβλιοθήκη. Βασικός σκοπός ίδρυσής του, η προαγωγή του Ελληνικού Πολιτισμού εν γένει, και ιδιαίτερα των Ελληνικών Γραμμάτων και της Ιστορικής – Ναυτικής Έρευνας, καθώς και η λειτουργία δανειστικής Βιβλιοθήκης με την επωνυμία «Βιβλιοθήκη Καίτη Λασκαρίδη»
Πρόεδρος, ο πρωτότοκος γιός της, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (ΠΑΝΟΣ) ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, καταξιωμένος επιχειρηματίας στο ξενοδοχειακό γίγνεσθαι, με βαρύ εκτόπισμα στο χώρο της Ναυτιλίας και ως Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Πλοιοκτητών.
Πολλές οι περγαμηνές του Π. Λασκαρίδη και στην πολιτιστική κονίστρα, ως Πρόεδρος του Ιδρύματος, και ιδανικός… Καπετάνιος του, όπως λέγουν οι καλώς γνωρίζοντες, επισημαίνοντας ότι το νοιάζεται, το τρέχει και το αγαπά σαν πέμπτο του «παιδί». Την αγάπη του αυτή προς τον Πολιτισμό, αγάπη που προσφέρεται απλόχερα στην ομώνυμη του ονόματός του κόγχη, την έχει μεταλαμπαδεύσει και στα τέσσερα παιδιά του, που τον συνεπικουρούν και σε αυτόν τον τομέα των δραστηριοτήτων του.
Η δράση και η αναγνώριση του πολιτιστικού έργου του Ιδρύματος, διαδεδομένες στο έπακρο. Γεγονός που έχει ως φυσική συνέπεια το Μέγαρο της Ακτής Μουτσοπούλου να χρήζει και άλλων χώρων, προκειμένου να στεγασθεί ο όγκος των βιβλίων του, που διαρκώς γιγαντώνεται. Αποτέλεσμα, δύο ακόμη κτίρια στον Πειραιά -πάντα- ένα στην οδό Πραξιτέλους 169 & Μπουμπουλίνας και το τρίτο, στην οδό Κουντουριώτου 173. να γίνουν «θησαυροφυλάκια» πνευματικών «κοσμημάτων» , ενώ κάτω από αυτές τις συνθήκες προβλέπεται, κατά δήλωση του Π. Λασκαρίδη, η απόκτηση και νέας, τέταρτης, στέγης βιβλίων, με τη σφραγίδα του Ιδρύματος.
Στη διάρκεια των 10 χρόνων της πολυσχιδούς προσφοράς του, το Ίδρυμα «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΛΑ-ΣΚΑΡΙΔΗ» έχει τιμηθεί από προσωπικότητες διεθνούς κύρους, ενώ για τη δράση του, έχουν κυλήσει ποτάμια δημοσιογραφικής μελάνης. Ωστόσο, δεδομένου ότι συμβαίνει ο Π. Λασκαρίδης να είναι και μόνιμος κάτοικος του Δήμου Κηφισιάς επί 40 συναπτά έτη, αυτονόητο, να παρουσιάσουμε, ενδελεχώς και στους αναγνώστες των Βορείων Προαστίων, τα εν… τω Πειραιεί «θαύματα» ενός διακεκριμένου συμπολίτη μας.
Όλοι οι χώροι του Νεοκλασικού Μεγάρου, ανοικτοί και επισκέψιμοι για το ευρύ κοινό, ενώ αξίζει να σημειωθεί, ότι 30 χιλιάδες περίπου μαθητές περνούν κάθε σχολική χρονιά, από το κατώφλι του Ιδρύματος. Εκεί όπου φυλάσσονται με σεβασμό θησαυροί γνώσης, που ο ίδιος ο Πρόεδρος και η οικογένειά του, με πολλή προσοχή, πολλή δουλειά και υπευθυνότητα συνέλεξαν μέσα στο βάθος του χρόνου.
Ανάμεσα στο ευρύ κοινό, που βίωσε την περιδιάβαση μετά ξεναγήσεως στους πολύμορφους χώρους πολιτισμού, και η γράφουσα…
Ξενάγηση
Την ξενάγησή μας, που αποτελεί …σύνδεσμο αιώνων με αρμό ιστορία και διαδίκτυο (σε όλες τις αίθουσες υπάρχουν ιντερνετικές οθόνες) ανέλαβε η φιλόλογος Αγγελική Παπαδοπούλου, με τη διακριτική παρουσία του Γενικού Διευθυντή του Ιδρύματος Κωνσταντίνου Μαζαράκη – Αινιάν.
Εκεί να φωτίζουν το πνεύμα, συλλογές – θησαυροί λογοτεχνικών και ιστορικών αρχείων, βιβλιοθήκες σπάνιες, πολυσυλλεκτικές… Σταχυολογούμε την αρχέτυπη, μοναδική στον κόσμο bibliotheca Graeca του Αθανάσιου Οικονομόπουλου, βιβλιοθήκες από τα αρχεία των καθηγητών Κ.Θ. Δημαρά, Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου, της Πρυτάνεως Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ, του Μελετητή Γεωργίου Δολιανίτη, των Φ. Ηλιού, των Ακαδημαϊκών Αθ. Φωκά και Κωνσταντίνου Σβολόπουλου, της Κωστούλας Μητροπούλου, των Δρ. Κωνσταντίνου Λασκαρίδη, Παναγιώτη Λασκαρίδη (αρχέτυπη), της οικογένειας Στράτη Στρατήγη, του δημοσιογράφου Γιώργου Ν. Κάρτερ της Πηνελόπης Δέλτα, των Παύλου, Βιργινίας και Αλέξανδρου Ζάννα, την ειδική βιβλιογραφία της Συλλογής του θρύλου των θαλασσών, Ναυάρχου Οράτιου Νέλσονα, με το σπαθί του πλάι, και την προσωπογραφία του, να ξυπνά ένδοξες ιστορικές μα και ρομαντικές μνήμες, (όρα Λαίδη Χάμιλτον) τα άπαντα του κορυφαίου της διανόησης, Βολταίρου. Ανάμεσα στους έντυπους θησαυρούς και η Πρώτη Σελίδα της «Επιτομής των οκτώ (1476)» του Κωνσταντίνου Λάσκαρη. Πληθώρα οι βιβλιοθήκες λαμπρών προσωπικοτήτων των γραμμάτων καθιστούν τη συλλογή παγκοσμίου βεληνεκούς!
Οι αίθουσες, τόσο η κεντρική, όσο και οι άλλες, αριστοτεχνικά αναπαλαιωμένες, ειδικά διαμορφωμένες για διαλέξεις, ημερίδες παντός τύπου, σεμινάρια, διαδικτυακά συνδεδεμένες με επιστημονικές – εκπαιδευτικές πλατφόρμες για διαρκή οπτικοακουστική επικοινωνία και κάθε είδους πληροφορία. Να σημειωθεί, ότι κάποια σπάνια βιβλία – κειμήλια που δεν επιτρέπεται να αγγιχθούν λόγω κινδύνου περαιτέρω φθοράς τους, ξεφυλλίζονται χάρη στην τεχνολογία, από μετωπική τους οθόνη δια της αφής!
Ναυτιλία – Ναυτικό Δίκαιο – Έρευνα
Ανεβαίνοντας στον 1ο όροφο του Μεγάρου η θάλασσα έχει την τιμητική της… Με συλλογές σε τόμους και εκθέματα της ναυτοσύνης σπάνια, διαθέσιμα, στο «μπάρκο» της ξενάγησης… Είναι προφανές ότι η ναυτιλιακή ιδιότητα του Προέδρου του Ιδρύματος, καθρεπτίζεται στη συνέπεια με την οποία έχει ταξιθετηθεί η σχετική με τη ναυτιλία και το ναυτικό δίκαιο βιβλιογραφία, ενώ την αύρα του «θαλασσινού» επί ξηράς ταξιδιού μας, δίνουν κανόνια ναυμαχιών, φάροι, τιμόνια, κιάλια, παλιές γκραβούρες με βαριές υπογραφές, πανέμορφες γαλέρες – μινιατούρες, καμωμένες από μαρτυρικούς ναύτες – σκλάβους στη διάρκεια κάποιας …δραπέτευσής τους από το μαστίγιο και τα κουπιά… Κι ακόμη, ιατρικά ναυτικά εργαλεία, κλεψύδρες, οδοντοστοιχίες φαλαινών, και ω του άλλου θαύματος, «ταξιδιάρηδες» πίνακες, του «πατέρα» της ελληνικής θαλασσογραφίας Κωνσταντίνου Βολανάκη.
Σε περίοπτη θέση και τα σημαντικά ευρήματα από τις ενάλιες αρχαιολογικές ανασκαφές του ναυαγίου των Αντικυθήρων. Έργο ενταγμένο σε μια ακόμη μεγάλης κλίμακας δράση του Ιδρύματος για την προστασία του περιβάλλοντος, και που συνεχίζεται στο διηνεκές, με χορηγό το Ίδρυμα και προσωπικά τον Πρόεδρό του. Σύμφωνα μάλιστα με διαδικτυακές πληροφορίες , ο Πάνος Λασκαρίδης έχει διαθέσει ειδικό σκάφος για τις συγκεκριμένες ανασκαφές, από ομάδες Ελλήνων και ξένων επίλεκτων δυτών, προσφέροντας στους επισκέπτες το άκρως εντυπωσιακό θέαμα των καταδύσεων σε οθόνη, παράλληλα με την ξενάγηση.
Και καθώς η δημοσιογραφική περιήγηση στο διαδίκτυο, σημεία στίξης όπως την τελεία και παύλα ηθελημένα τα… αγνοεί το ατέρμονο σερφάρισμα, μας αποκαλύπτει μέσω μιας πτυχιακής εργασίας φοιτητή του Παντείου Πανεπιστημίου περί ευεργετών, ότι ο Πρόεδρος του Ιδρύματος «Αικατερίνη Λασκαρίδη» έχει να επιδείξει και στο χώρο της ευεργεσίας, πολύ σημαντική δράση υπέρ πατρίδος και εθνικής ευημερίας.
Μόνον που ο ίδιος έχει επιλέξει να μην την επιδεικνύει…
Έχει τη δική του άποψη επάνω σε αυτό το θέμα ο Πάνος Λασκαρίδης, την οποία και εκφράζει με δικά του λόγια στη φοιτητική γραφίδα…
«Όταν σου περισσεύουν κάποια χρήματα, να μπορείς να τα δίνεις με ευχαρίστηση για να βλέπεις ότι πιάνουν τόπο. Όχι για προσωπική ευχαρίστηση, ούτε επίδειξη. Να το κάνεις χωρίς πολλές κουβέντες και προβολή. Τότε, πιάνει πραγματικά τόπο»…
Στο σύντομο, μα και εξαιρετικά πλούσιο σε πνευματική τροφή …ταξίδι μας, πληκτρολογείται η λέξη «τέλος».
Ωστόσο το μεγάλο… ταξίδι στο πολιτισμικό «σύμπαν» του Ιδρύματος «Αικατερίνη Λασκαρίδη» συνεχίζεται, παραμένοντας ατέρμονο, δημιουργώντας υποδομές σχετικά με την ανάπτυξη των ελληνικών σπουδών στην Ελλάδα και στον κόσμο.
Και όπως αποφαίνονται οι ειδήμονες, η ωραία αυτή Πύλη Πολιτισμού, στο πρώτο Λιμάνι, αποτελεί ιδανική, παγκόσμια κόγχη μελέτης του Ελληνισμού.
Φεύγοντας, ένα ακόμη «λάφυρό» μας, το βιβλίο – αφιέρωμα στο μεγάλο διανοητή και αέναο ταξιδευτή ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ, που φέρει τη σφραγίδα του Ιδρύματος «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ» με την ένδειξη «τιμής ένεκεν»…
Η «ΠΡΩΤΗ ΚΥΡΙΑ» …ΠΑΡΟΥΣΑ
Στο …θαυματουργό αυτό αποτέλεσμα, καταλυτική υπήρξε, κατά κοινή ομολογία, η συμβολή της αείμνηστης Μαριλένας Λασκαρίδη συζύγου του προέδρου του Ιδρύματος, η οποία διετέλεσε Πρόεδρος της Βιβλιοθήκης, Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος. Πρώτιστα όμως η «ψυχή» του μεγαλεπήβολου, με εθνικές διαστάσεις πολιτιστικού οικοδομήματος, όπως έσπευσε να επισημάνει και η επιμελήτρια του ιστορικού θησαυρού, Καλή Κυπαρίσση, από την πρώτη κιόλας στιγμή της επίσκεψής μας.
Προφανώς η φυσική απουσία της «πρώτης κυρίας» του Πολιτισμικού Οργανισμού, Μαριλένας Λασκαρίδη είναι απόλυτα αισθητή παντού και σε όλους, μέσα στο χώρο που εκείνη επιμελήθηκε μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, αγάπησε με πάθος, και υπηρέτησε μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής της… Στην είσοδο του Μεγάρου του Ιδρύματος, το στοχαστικό, γοητευτικό, βλέμμα, μέσα από το φωτογραφικό της πορτρέτο, δηλοί την… συμπαντική πλέον, αέναη «παρουσία» της, να «επιθεωρεί» -όπως συνέβαινε- τα πάντα, συνηγορώντας, στο ότι όλα βαίνουν καλώς… Ενώ η ορατή, πέρα από όποια σύνορα κορυφογραμμή πολιτισμού που Εκείνη χάραξε, την «ακολουθεί» …και στη χώρα του μεταξιού, στη μακρινή Κίνα… όπου το ίδρυμα, στο πλαίσιο σύσφιγξης των πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών με τους μακραίωνους πολιτισμούς, δημιούργησε στο Πανεπιστήμιο Tsinghua (το εγκυρότερο του Πεκίνου) την έδρα Κλασικών και Νεοελληνικών Σπουδών «ΜΑΡΙΛΕΝΑΣ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ».
