Η ελληνική φύση είχε για τον αρχαίο κόσμο πέρα από τη βιολογική της σημασία μια πνευματική διάσταση που τη συνέδεε με την ενόραση και τον στοχασμό χιλιάδων ετών. Ήταν το γεωγραφικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν η ολιστική ερμηνεία της Φύσης του Εμπεδοκλή , η περιβαλλοντική ηθική σκέψη του Θεόφραστου , αλλά και η ευσέβεια και η προστασία προς τα ιερά άλση σαν καταφύγια της αρχέγονης μορφής ζωής… Η ελληνική Φύση με την καταπληκτική ομορφιά της και την βιοποικιλότητα της, αποτέλεσε το βάθρο, το σκηνικό της Ιστορίας και του πολιτισμού του .Ήταν ο κύριος παιδαγωγός του Έλληνα και η ελληνική μυθολογία η πρώτη προσέγγιση του ανθρώπου. Ο άνθρωπος από πολύ παλιά ήρθε σε επαφή με τα ζώα. Άνθρωποι και ζώα αντιμετωπίζαμε τον ίδιο εχθρό, είχαμε μια και μόνη γνώση, μια και μόνη άμυνα, μια κοινή μοίρα. Σήμερα η εξαφάνιση πολλών ζώων και πτηνών οφείλεται στη σεσημασμένη εγκληματική απληστία του αντι-οικολογικού υπανθρώπου…
Όλοι γνωρίζουμε τους μύθους του Αισώπου, που έζησε τον 6ο αιώνα π.Χ., όμως από την τρίτη χιλιετία π.Χ. υπήρχαν μύθοι και παροιμίες σχετικά με ζώα στους Σουμέριους. Ζώα έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη σουμεριακή φιλολογία. Αφθονούν οι μύθοι και οι παροιμίες για 64 διαφορετικά είδη ζώων (θηλαστικά, πουλιά, ακόμα και για κατώτερα ζωικά είδη, όπως τα έντομα). Ο σκύλος αναφέρεται τις περισσότερες φορές, σε 83 παροιμίες και μύθους. Ακολουθούν το γαϊδούρι , η αλεπού , το γουρούνι (ένα ζώο που έτρωγαν πολύ οι Σουμέριοι), η αγελάδα, το πρόβατο, το λιοντάρι ( λιοντάρια …αποδεκάτισαν τις καμήλες της στρατιάς του Ξέρξη στην Ελλάδα), ο λύκος , το άλογο (ο Ξενοφών χρησιμοποίησε το άλογο ως θεραπευτικό μέσο ,για να δώσει αυτοπεποίθηση και να δραστηριοποιήσει και πάλι τους τραυματισμένους στρατιώτες του)και τέλος η κατσίκα και η μαγκούστα (που έκλεβε τρόφιμα και οινοπνευματώδη).
Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, στην αρχή έχουμε τη θεά Άρτεμη με το ελάφι, διότι δεν καλλιεργείται τίποτα. Ο Ηρακλής θεωρείται ο πρώτος εργάτης και το άλογο συμβολίζει τις καλλιέργειες οπωροφόρων, διότι αυξάνει ο πληθυσμός της γης και δεν φτάνουν πια οι καρποί. Ο Ξενοφάνης έλεγε ότι και τα άλογα και τα άλλα ζωντανά μπορεί να έχουν τους δικούς τους θεούς. Η άποψη ότι προερχόμαστε από τα ζώα, σύμφωνα με την οξυδερκή ρήση του Αναξίμανδρου «εξ αλλοειδών ζώων ο άνθρωπος», η οποία απηχεί ανάλογες απόψεις του Εμπεδοκλή, προετοιμάζει σε ανύποπτο χρόνο τη δαρβινική «εισβολή»…
Η γάτα τιμήθηκε από τους Αιγυπτίους, οι οποίοι την ταύτισαν με τη θεά Παστ, που είχε σχέση με τη Σελήνη και τη γονιμότητα. Σε μια τοιχογραφία και σε ένα πήλινο αγαλματίδιο της Κνωσού, χρονολογούμενα από την περίοδο 1500-1100 π.Χ., βρίσκουμε την γάτα στον ελληνικό χώρο. Οι γάτες έπαιζαν εξαρχής ρόλο ψυχικών συντρόφων. Η γάτα δεν προσφέρει υπηρεσίες. Η γάτα προσφέρει τον εαυτό της. Φυσικά και απαιτεί φροντίδα και προστασία. Κανείς δεν προσφέρει την αγάπη του δωρεάν. «Είμαστε οι γάτες μέσα μας», έλεγε χαρακτηριστικά ο Ουίλιαμ Μπαρόουζ. Ο μυθικός μάντης Μελάμπους και οι επίγονοί του μιλούν με τα ζώα. Ο βασιλιάς Σολομών το ίδιο .Μερικοί Ινδιάνοι μιλούν με τα ζώα ακόμα και τώρα. Η πρώτη μαρτυρία που βρίσκουμε για σχέσεις στοργής μεταξύ ανθρώπων και σκύλων είναι ένας τάφος στην Παλαιστίνη δύο χιλιάδες χρόνια πριν, όπου ο σκελετός του ανθρώπου βρέθηκε αγκαλιασμένος με τον σκελετό ενός κουταβιού έξι περίπου μηνών. Τόσο οι ασσυριακές όσο και οι βαβυλωνιακές απεικονίσεις δείχνουν τύπους λαγωνικών στο κυνήγι. Ένας ελληνικός μύθος αναφέρει τον χρυσό σκύλο που χάρισε ο Ήφαιστος στον Δία, για να φυλάει το ιερό του στη Δίκτη, ενώ η «Οδύσσεια» μιλάει για τη συγκίνηση του Οδυσσέα, όταν ο Άργος, ο υπέργηρος πιστός σκύλος του, είναι το μόνο πλάσμα που τον αναγνωρίζει, όταν επιστρέφει στην Ιθάκη και τον χαιρετάει, πριν ξεψυχήσει.
Η «Οδύσσεια» είναι πιθανότατα η πρώτη λογοτεχνική αφήγηση που περιέχει, μέσα σε σαράντα περίπου στίχους, μια συγκινητική ιστορία για τη σχέση του ανθρώπου με τον σκύλο, αρχίζοντας μια παράδοση σχεδόν τριών χιλιετηρίδων. Όποιος συμβιώνει με σκύλο δέχεται από αυτόν αισθήματα στοργής και αγάπης τόσο πλούσια , που ασφαλώς δεν τα αξίζει. Όποιος, δε, αγαπήθηκε από γάτα γνώρισε την ευλογία του Θεού. Τα μεταναστευτικά πουλιά και ορισμένα θαλάσσια ζώα έχουν μεγάλη ικανότητα να καταρτίζουν και να θυμούνται γεωγραφικούς ή τοπογραφικούς χάρτες, που μπορεί να βασίζονται σε αστρονομικές παρατηρήσεις, αίσθηση του μαγνητικού πεδίου της Γης, γνώση της γεωγραφίας των θαλάσσιων ρευμάτων κ.ο.κ. Τέτοιες ικανότητες φαίνεται να έχουν συχνά σε αρκετό βαθμό οι σκύλοι και οι γάτες, αν κρίνει κανείς από τις ιστορίες που αναφέρονται σε σκύλους και γάτες που βρήκαν τα αφεντικά τους διασχίζοντας αποστάσεις πολλών εκατοντάδων χιλιομέτρων. Ο πειραματισμός με ζώα έχει μακρά ιστορία, με πρώτους καταγεγραμμένους πειραματιστές τους γιατρούς Αλκμαίονα τον Κροτωνιάτη (5oς π.Χ.), Ηρόφιλο τον Χαλκηδόνιο (330-250 π.Χ.)και τον Αριστοτέλη να πραγματοποιεί ζωοτομές σε μεγάλο αριθμό ζώων. Δίκες ζώων λάμβανα χώρα τον Μεσαίωνα , στο αρχαίο Ισραήλ , μάλλον στην αρχαία Αθήνα και ίσως στην αρχαία Περσία! Κάπου 200 δίκες και καταδίκες ζώων έχουν καταγραφεί μεταξύ 9ου και 19ου αιώνα… Ο θάνατος του ζώου συντροφιάς μπορεί να είναι εξαιρετικά τραυματικό γεγονός, συγκρίσιμο με τον θάνατο στενών φίλων και συγγενικών προσώπων.
