Η Λέσχη Ανάγνωσης του Πολιτιστικού – Επιστημονικού Συλλόγου Χαλανδρίου «Αργώ» κάνει ποδαρικό… εκδηλώσεων το 2025, τη Δευτέρα 13 Ιανουαρίου στις 19.30.
Στην πρώτη συνάντηση της νέας χρονιάς, η δραστήρια ομάδα θα συζητήσει για δύο συλλογές διηγημάτων του Κώστα Κατσάπη: «Αυστραλία» (εκδόσεις Μωβ Σκίουρος) και «Αυστραλία, η επιστροφή» (εκδ.Θεμέλιο), παρουσία του συγγραφέα.
Και τα δύο βιβλία περιστρέφονται γύρω από τη ζωή των Ελλήνων μεταναστών στην Ωκεανία αλλά και στην επανένταξη τους στην ελληνική κοινωνία μετά την μεταπολίτευση. «Πολιτισμική Ιστορία και λογοτεχνία διασταυρώνονται στα βιβλία του Κώστα Κατσάπη», όπως σημείωσαν οι διοργανωτές.
Η εκδήλωση, με ελεύθερη την είσοδο, θα πραγματοποιηθεί στα γραφεία του συλλόγου (Σοφ. Βενιζέλου 20 και Καραολή Δημητρίου, στο κέντρο του Χαλανδρίου). Θα συντονίσει η φιλόλογος και εκ των συντονιστών της λέσχης ανάγνωσης, Γεωργία Τεμπέλη.
Ο συγγραφέας
Έχει εργαστεί ως ιστορικός στο Ιστορικό Αρχείο της Αγροτικής Τράπεζας (1997 – 1998), στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού (2000 – 2002), και στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου (2002 – 2012), ενώ από το 2012 ανήκει στο προσωπικό του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Έχει συνεργαστεί με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας». Από το 2006 διδάσκει Ευρωπαϊκό Πολιτισμό στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, καθώς και Ιστορία της Νεολαίας σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Λογοτεχνική γραφή καλουπωμένη σε ερωτήματα που απασχολούν τους ιστορικούς ή πολιτισμική ιστορία που φοράει το κοστούμι της λογοτεχνίας; Δέκα (και δύο) ιστορίες για την Αυστραλία, δέκα ιστορίες για την μετανάστευση, δέκα ιστορίες για τους ανθρώπους της, δέκα ιστορίες για το 1964. Γιατί, τι νόημα έχει μια ιστορία στην οποία απουσιάζει ο ίδιος ο άνθρωπος;
Συνεχίζοντας μία προβληματική που ξεκίνησε με το βιβλίο του »Οι Καταραμένοι», στο ανά χείρας έργο ο συγγραφέας επιχειρεί να προσεγγίσει τον σκληρό πυρήνα της ιστορικής πραγματικότητας και τον τρόπο με τον οποίον το άτομο, εν προκειμένω ο μετανάστης στους «Αντίποδες», τοποθετείται στο κάδρο της «μεγάλης ιστορίας», μέσα όμως από μια άλλη μανιέρα: σε αυτήν, το πραγματικό μπερδεύεται με το φανταστικό, οι οικογενειακές μνήμες με τη μυθοπλασία, αυτό που συνέβη, με εκείνο που θα μπορούσε να έχει συμβεί.
–Πληροφορίες: Μαρία Δαμηλάκου *
«Μέσα από δέκα (συν δύο) μικρές ιστορίες που συνδυάζουν ιστορικά στοιχεία και μυθοπλασία, ο Κώστας Κατσάπης καταφέρνει να φωτίσει με διεισδυτικό τρόπο τον μικρόκοσμο της ελληνικής παροικίας του Σύδνεϋ κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960, όταν χιλιάδες «νεομετανάστες» έφτασαν από την Ελλάδα στους Αντίποδες αλλάζοντας τα κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα που επικρατούσαν στις υπάρχουσες ελληνικές κοινότητες της Αυστραλίας. Έχοντας ήδη ασχοληθεί ως ιστορικός με την ελληνική μετανάστευση στην Αυστραλία, αυτή τη φορά ο συγγραφέας επέλεξε να αφήσει τον καθαρά ακαδημαϊκό λόγο και να δημιουργήσει μια συλλογή ιστοριών, όπου η υποκειμενική εμπειρία απλών μεταναστών και μεταναστριών γίνεται παράθυρο που ρίχνει φως στο μεγάλο κάδρο της ελληνικής μεταπολεμικής μετανάστευσης και της ελληνικής κοινωνίας από όπου προήλθαν τα μεταναστευτικά ρεύματα.
Για τη συγγραφή των ιστοριών αξιοποιήθηκε υλικό από το ιστορικό αρχείο της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας (GOC) στο NewSouthWales και από το ιστορικό αρχείο του ελληνικού ΥΠΕΞ, καθώς και μέρος της σχετικής βιβλιογραφίας που έχει ασχοληθεί με την μελέτη της ελληνικής μετανάστευσης και διασποράς στην Αυστραλία. Ας σημειωθεί ότι ο συγγραφέας, ως παιδί μεταναστών που πέρασαν μεγάλο τμήμα της ζωής τους στο Σύδνεϋ, έχει αναπτύξει μια βιωματική σχέση με το θέμα του, γεγονός που διακρίνεται στην αφήγησή του. Το έργο Αυστραλία – Δέκα ιστορίες θα πρέπει να τοποθετηθεί στο σταυροδρόμι όπου η λογοτεχνία συναντάται με την πολιτισμική ιστορία.
Στις σελίδες του αποτυπώνεται ανάγλυφα η πολιτισμική ατμόσφαιρα των ελληνικών κοινοτήτων της Αυστραλίας που γνώρισαν τον δικό τους εμφύλιο πόλεμο καθώς στις δεκαετίες του 1950 και 1960 μεταφυτεύτηκε εκεί το ελληνικό εθνικοφρονιστικό κλίμα και η Ελλάδα των πολιτικών αγώνων, των διώξεων, του φακελώματος, του πιστοποιητικού κοινωνικών φρονημάτων. Οι ιστορίες είναι φανταστικές αλλά θα μπορούσαν να έχουν υπάρξει στην πραγματικότητα. Εκτυλίσσονται στο εσωτερικό της ελληνικής παροικίας του Σύδνεϋ, «ένα μεγάλο χωριό μεταφυτευμένο στην άλλη άκρη του κόσμου», σύμφωνα με τη ματιά του συγγραφέα, σε χώρους όπως η εκκλησία, οι κοινοτικές οργανώσεις, τα εργοστάσια ως χώροι εργασίας, η εθνοτική γειτονιά, αλλά και η οικογενειακή κατοικία που γίνεται γέφυρα ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια σφαίρα.
(* Η Μαρία Δαμηλάκου είναι επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ιστορίας του Ιόνιου Πανεπιστήμιου)
Δεκαπέντε πορτραίτα ανθρώπων, δεκαπέντε πολιτισμικά σενάρια, δεκαπέντε εικόνες που ίσως και να αντανακλούν τις πραγματικότητες της πρώιμης Μεταπολίτευσης: τις συνέχειες και τις τομές της, τα όνειρα και τα αδιέξοδά της, τα προβλήματα προσαρμογής των μεταναστών στην πατρίδα μετά την επιστροφή. Εντέλει, εκείνα που πετάχτηκαν στα αζήτητα μιας μνήμης που τέρπεται να κολακεύει.«Ο Κώστας Κατσάπης είναι ιστορικός με πλούσιο διδακτικό έργο και τα ενδιαφέροντά του συγκεντρώνονται, μεταξύ άλλων, σε θέματα Δημόσιας Ιστορίας, κουλτούρας του Ψυχρού Πολέμου και ιστορίας της νεότητας. Ας τονιστεί η Δημόσια Ιστορία γιατί τα δεκαπέντε διηγήματα τα οποία συγκεντρώνονται στο τομίδιο Αυστραλία, η επιστροφή, Θεμέλιο, θέλουν να ανταποκριθούν, και το καταφέρνουν πολύ καλά, σε μια από τις πιο δύσκολες πτυχές της, την ιστορική καθημερινότητα. Ο συγγραφέας δεν αναζητεί άτυπα ίχνη του παρελθόντος, ψάχνοντας μνημεία, μαυσωλεία, αγάλματα, προτομές ή κινηματογραφικές ταινίες, αλλά αποτυπώματα ζωής και νοοτροπιών στην πρώιμη μεταπολιτευτική περίοδο – όταν η οσμή της δικτατορίας παραμένει ακόμη ζωντανή, για το καλό ή για το κακό, σε πρόσωπα, καταστάσεις και πράγματα, με επίκεντρο μια οικογένεια η οποία έχει μόλις επιστρέψει οίκαδε από την Αυστραλία.»
