Παντού γύρω μας υπάρχουν ηλικιωμένοι, στο σπίτι, στην οικογένεια, στην δουλειά, στις οικογένειες των φίλων μας. Αρκετοί από αυτούς τους ηλικιωμένους συνυπάρχουν με νεώτερα μέλη στις οικογένειές τους αρμονικά. Σε πολλές περιπτώσεις όμως η συμβίωση με το γήρας γίνεται προβληματική.
Toυ Κωνσταντίνου Προύσκα PhD Ψυχολόγου – Δρ Γεροντολογίας*
Πότε όμως ξεκινάμε να γερνάμε; Γήρας, σύμφωνα με έναν ορισμό, είναι μια μακρόχρονη διαδικασία που ξεκινά από την στιγμή της γέννησης, της σύλληψης καλύτερα, και περατώνεται με τον θάνατο. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της διαδικασίας είναι η φθορά. Η φθορά κύτταρων, οργάνων, λειτουργιών.
Υπάρχουν βέβαια και άλλοι ορισμοί, αλλά και πολλές θεωρίες για το τι είναι, αλλά και το τι προκαλεί, το γήρας. Συνοπτικά πρέπει να αναφέρουμε ότι το γήρας είναι ένα βιολογικό φαινόμενο. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί όμως ότι τα γηρατειά είναι και κοινωνικό φαινόμενο και οικονομικό και ψυχολογικό και ανθρωπολογικό και πολιτιστικό και, γιατί όχι, και πολιτικό.
Γενικότερα επικρατεί η άποψη ότι το γήρας συνοδεύεται από πληθώρα συμπτωμάτων και ασθενειών. Επίσης, αρκετοί, ειδικά οι νεώτεροι στην ηλικία, θεωρούν λογικό το να πάσχουν οι ηλικιωμένοι από διαταραχές της διάθεσης και, πιο συγκεκριμένα, από κατάθλιψη.
Η Κατάθλιψη είναι μια ψυχική διαταραχή, όπου το φυσιολογικό συναίσθημα της θλίψης έχει ξεπεράσει τα συνηθισμένα όρια. Η διαταραχή αυτή είναι αρκετά συχνή αφού ένας στους δέκα ανθρώπους επηρεάζεται από αυτήν σε κάθε χρονική στιγμή και ένας στους πέντε θα τη βιώσει κάποτε κατά τη διάρκεια της ζωής του. Γενικότερα, οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς στην Κατάθλιψη από τους άνδρες.
Ανάμεσα στα κυριότερα συμπτώματα της κατάθλιψης είναι το συναίσθημα έντονης θλίψης που δεν περνά. Περιγραφικά, αναφέρονται και τα ακόλουθα:
- Ανηδονία, δηλαδή έλλειψη ευχαρίστησης από οτιδήποτε
- Τάση για απομόνωση ή αποφυγή των άλλων
- Ανησυχία και άγχος
- Ευερεθιστότητα
- Δυσκολία στον ύπνο και πολύ πρωινό ξύπνημα
- Ανορεξία και απώλεια βάρους (ή υπερφαγία και υπερβολική αύξηση του βάρους)
- Ελάττωση της σεξουαλικής διάθεσης
- Αίσθημα κούρασης και έλλειψης ενεργητικότητας
- Απώλεια των ενδιαφερόντων
- Δυσκολία στη λήψη ακόμη και μη σημαντικών αποφάσεων
- Δυσκολία στην προσοχή και τη συγκέντρωση
- Σωματικά ενοχλήματα (πονοκέφαλοι, πόνοι στη μέση, στα πόδια κτλ)
- Απώλεια αυτοπεποίθησης
- Αισθήματα ενοχής και τέλος,
- Αυτοκτονικές σκέψεις.
Παρόλο που η κατάθλιψη είναι πολύ συνηθισμένη στους ηλικιωμένους (πάσχει 1 στα 10 άτομα άνω των 65 ετών), δεν αποτελεί φυσιολογική κατάσταση του γήρατος. Παράγοντες όπως η κοινωνική απομόνωση, η παρουσία σωματικής ασθένειας, η απώλεια αγαπημένων προσώπων και η έλλειψη ικανοποίησης από τη ζωή συμβάλλουν αποφασιστικά στην εμφάνισή της. Τις περισσότερες φορές δε, είναι εμφανές ότι χρειάζεται, εκτός της ψυχιατρικής παρακολούθησης, και πληθώρα μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων ψυχοθεραπευτικής φύσης.
Όμως, για τη σύγχρονη οικογένεια με το μικρό διαμέρισμα και την απασχόληση και των δυο συντρόφων, η συγκατοίκηση με ηλικιωμένα άτομα που χρήζουν ουσιαστικής φροντίδας είναι πολλές φορές πρακτικά αδύνατη. Η εικόνα ενός ηλικιωμένου ατόμου κλεισμένου στο σπίτι κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν όλοι λείπουν, πολλές φορές καθηλωμένου στο κρεβάτι, φαντάζει εφιαλτική. Είναι μια εικόνα απόλυτης μοναξιάς η οποία όμως υπάρχει στην τόσο κοντινή μας πραγματικότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η απασχόληση μιας αλλοδαπής, ή κάποιας ομοδάπης οικιακής βοηθού για λίγες ώρες δεν μπορεί να είναι επαρκής και ορισμένες φορές δεν είναι και οικονομικώς εφικτή. Και τότε είναι που οι συγγενείς, αντιλαμβανόμενοι την αδυναμία τους να εξασφαλίσουν ποιότητα στην περίθαλψη και την ζωή, αναζητούν έναν εξειδικευμένο χώρο, συνήθως μια μονάδα κλειστής φροντίδας (Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων, οίκο ευγηρίας ή κλινική).
