Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή.
Παραμονή των Χριστουγέννων και ο γλυκόλαλος ήχος από τα τριγωνάκια των παιδιών και τις χαρούμενες φωνούλες τους, δε λέει να σταματήσει. Χτυπούν επίμονα την πόρτα, και η πόρτα ανοίγει και τότε βλέπεις τα κόκκινα μάγουλα των γελαστών παιδιών, να σε μεταφέρουν δίπλα στη ταπεινή φάτνη του νεογέννητου Χριστού, για να ψάλλουμε όλοι μαζί τα Κάλαντα.
Σε κάποιες περιοχές της χώρας μας, τα κάλαντα εξιστορούν τη Γέννηση του Χριστού, σα να γιορτάζουν απλά τη γέννηση ενός παιδιού, και ψάλλουν:
«Χριστός γεννάται χαρά στον κόσμο.
Χαρά στον κόσμο στα παλικάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες
κι η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε
όλους τους Άγιους, τους Αϊ – Αποστόλους.
Οι Αποστόλοι μαμή γυρεύουν.
Ώσπου να πάνε κι ώσπου να έρθουν,
η Παναγιά μας ξελευτερώθη.
Μέσα στις δάφνες, μες τα λουλούδια,
κάνει τον ήλιο και το φεγγάρι».
Ο σύνδεσμος του Χριστού με τον ήλιο, φανερώνεται και στην Υμνογραφία των Χριστουγέννων, που διαβάζουμε: «Ανέτειλας, Χριστέ, εκ Παρθένου, νοητέ Ήλιε της Δικαιοσύνης».
Με τον ήλιο και το φως, σχετίζονται και τα Χριστούγεννα. Από τις 22 του Δεκέμβρη, δηλαδή, από το χειμερινό Ηλιοστάσιο, η απόκλιση του ήλιου αρχίζει να λιγοστεύει, οπότε το Βόρειο ημισφαίριο που βρίσκεται και η Ελλάδα, φωτίζεται περισσότερο και η ημέρα μεγαλώνει. Είναι γνωστή η φράση: «Του Δεκέμβρη η μέρα, καλημέρα-καλησπέρα» που λέμε, θέλοντας να τονίσουμε ότι ο Δεκέμβρης έχει τις μικρότερες ημέρες. Όμως από τα Χριστούγεννα και μετά αρχίζουν να μεγαλώνουν!
Σε πολλές χώρες του κόσμου, τα Χριστούγεννα αναγνωρίζονται ως ΕΘΝΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ. Στις 26 Ιουνίου του 1870 η Κυβέρνηση των Η.Π.Α. αναγνώρισε τα Χριστούγεννα ως Ομοσπονδιακές διακοπές. Επίσης, η ημέρα των Χριστουγέννων, είναι η μόνη κοινή επίσημη αργία σε όλα τα λιμάνια του κόσμου.
ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ
Είναι γνωστό ότι κάθε χώρα έχει τα δικά της ιδιαίτερα έθιμα, και κάποιες άλλες χώρες συνδυάζουν διεθνή έθιμα, με τα δικά τους. Έτσι και στην Ελλάδα συνδυάζουμε διεθνή έθιμα, όπως είναι ο Άι-Βασίλης, και η υποδοχή του νέου έτους με ελληνικά έθιμα, όπως είναι το έθιμο με το ρόδι, και οι ιστορίες με τους καλικάντζαρους.
Στη Θεσσαλία, στη Ρούμελη, στον Μωριά, αλλά και στα νησιά, έθιμα της γιορτής των Χριστουγέννων ήταν το διαρκές άναμμα της φωτιάς – όλο το δωδεκαήμερο με σκοπό να φύγουν από το σπίτι οι καλικάντζαροι και τα κακά πνεύματα. Ακόμα, στόλιζαν το σπίτι με κλαδιά κέδρων και αγριοκερασιάς. Επίσης, δεν λούζονταν γιατί το θεωρούσαν γρουσουζιά, και έβαζαν ένα αγοράκι να τους κάνει το ποδαρικό.
Η ΒΗΘΛΕΈΜ ΚΑΙ ΤΑ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ, είναι οι πόλεις στις οποίες, αν και ακούγεται παράξενο, τα Χριστούγεννα, λόγω της διαφορετικής θρησκείας των κατοίκων, γιορτάζουν τρεις φορές τον χρόνο Χριστούγεννα: α) Οι Καθολικοί και οι Διαμαρτυρόμενοι τα γιορτάζουν στις 25 Δεκεμβρίου σύμφωνα με το νέο Γρηγοριανό Ημερολόγιο. β) Οι Ελληνορθόδοξοι στις 7 Ιανουαρίου του νέου έτους, ημερομηνία που αντιστοιχεί στις 25 Δεκεμβρίου κατά το Ιουλιανό Ημερολόγιο. γ) Η Αρμενική Ορθόδοξη Εκκλησία, γιορτάζει τα Χριστούγεννα μαζί με τα Θεοφάνεια στις 19 Ιανουαρίου, που αντιστοιχεί στις 6 Ιανουαρίου κατά το Ιουλιανό Ημερολόγιο. Σήμερα στη Βηθλεέμ, τη γενέτειρα του Χριστού, κατοικούν περίπου 35.000 Μουσουλμάνοι, και 15.000 Χριστιανοί.
ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ & ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ
Τα περισσότερα από τα πρωτοχρονιάτικα έθιμα σχετίζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με την ΤΥΧΗ, όπως είναι το ΠΟΔΑΡΙΚΟ, το ΡΟΔΙ, και η ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ:
• Το ΡΟΔΙ, είναι σύμβολο γονιμότητας, αφθονίας, και καλοτυχίας. Σε πολλές περιοχές της χώρας μας, κρεμούσαν σε κάθε σπίτι- από το φθινόπωρο – ένα ρόδι. Μετά τη Μεγάλη Λειτουργία της Πρωτοχρονιάς, το πετούσαν με δύναμη στο κατώφλι για να σπάσει σε χίλια κομμάτια και έλεγαν την ευχή: «Χρόνια Πολλά! Ευτυχισμένος ο καινούργιος Χρόνος!»
• Η ΚΡΕΜΜΥΔΑ ή το ΣΚΥΛΟΚΡΕΜΜΥΔΟ, είναι ένα άγριο φυτό που μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο που μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς στο δέρμα. Ακόμα και να το βγάλεις από τη γη και το κρεμάσεις, αυτό δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη, μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα και γι΄ αυτό την Πρωτοχρονιά, κρεμάζουν το σκυλοκρέμμυδο έξω από το σπίτι τους για να πάρουν τη δύναμή του. Αυτό είναι ένα αρχαίο έθιμο για καλή τύχη, που αναφέρεται ήδη από τον 6ο π.Χ αιώνα.
Στη ΣΑΜΟ, εκτός από τη Βασιλόπιτα, οι γυναίκες της Σάμου, ετοιμάζουν και την «προβέντα», που είναι ένα μεγάλο πιάτο με διάφορα εκλεκτά γλυκά, από το οποίο «κρίνεται» η νοικοκυροσύνη της Σαμιώτισσας. Ακόμα, οι τυχεροί που θα κάνουν ποδαρικό, παίρνουν και τα «μπουλιστρίνα», που είναι το γνωστό μας χαρτζιλίκι.
Στο ΗΡΑΚΛΕΙΟ της Κρήτης, κάθε χρόνο η Πρωτοχρονιά συνοδεύεται από μεγάλη κατανάλωση μπουγάτσας. Σε όλους τους δρόμους του Ηρακλείου στήνονται υπαίθριοι πάγκοι για να είναι γλυκιά η πρώτη γεύση που θα πάρουν οι κάτοικοι του νησιού. Όσο για το χαρτζιλίκι αυτό εδώ ονομάζεται «καλή χέρα»!
Η Πρωτοχρονιά είναι γεμάτη από έθιμα διαφορετικά σε κάθε σημείο της Ελλάδας, που ξαναζωντανεύουν εδώ και αιώνες. Πολλά διατηρούνται μέχρι σήμερα, καθώς όλοι ελπίζουν ότι ο Νέος Χρόνος θα είναι καλύτερος από τον παλιό, και θα τους φέρει ευημερία και καλή τύχη.
ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ!
Η ιστορία τους φτάνει μέχρι τους Βυζαντινούς χρόνους. Σύμφωνα με την Παράδοση, με τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς αναγγέλουμε τον ερχομό του Νέου Χρόνου και ευχόμαστε για τον νοικοκύρη και το σπίτι.
ΑΣ ΤΑ ΠΟΥΜΕ ΚΙ ΕΜΕΙΣ:
1.
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά / ψηλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος / εκκλησιά με τ’ άγιο θρόνος.
2.
Αρχή που βγήκε ο Χριστός / Άγιος και Πνευματικός
στη γη να περπατήσει / και να μας καλοκαρδίσει.
3.
Άγιος Βασίλης έρχεται / και όλους μας καταδέχεται
από την Καισαρεία / συ ‘σαι αρχόντισσα Κυρία.
4.
Βαστάει εικόνα και χαρτί / ζαχαροκάντιο ζυμωτή
χαρτί και καλαμάρι, / δες κι εμέ το παλικάρι.
5.
Το καλαμάρι έγραφε / τη μοίρα μου την έλεγε
και το χαρτί ομίλει / Άγιε μου καλέ Βασίλη.
6.
Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις / κάτσε τον πόνο σου να πεις,
Κάτσε να τραγουδήσεις / και να μας καλοκαρδίσεις!
Ας ευχηθούμε, ο Καινούργιος Χρόνος, που με τόσο όμορφα λόγια τον υποδεχόμαστε και τον καλούμε να καθίσει δίπλα μας στο γιορτινό τραπέζι, να έχει και για ‘μας στη σακούλα του πολύτιμα δώρα, όπως είναι: Η ΥΓΕΙΑ, Η ΕΥΛΟΓΙΑ, Η ΕΙΡΗΝΗ, Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΚΑΙ Η ΑΓΑΠΗ!
