Κατά πως δείχνουν τα πράγματα στην Ελλάδα 2ης δεκαετίας 2000 ένα τέταρτο κύμα μετανάστευσης είναι προ των πυλών (Ναι 4ο, καλά διαβάζετε). Ο πρωθυπουργός σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε πρόσφατα με ασαφή λόγια προσπάθησε να αποθαρρύνει τους νέους που χρειάζονται από την ανεργία και την ανασφάλεια να μεταναστεύσουν όπου γης. Να μείνουν στην Ελλάδα, είπε, για να συμβάλλουν και αυτοί με τα προσόντα τους στην ανάπτυξη της πατρίδας.
Γράφει ο Γιώργος Σταυράκης*, κοινωνιολόγος – καθηγητής αγγλικών
Δεν ξέρω αν οι πολιτικοί μας ζούνε την ελληνική πραγματικότητα ή οραματίζονται κάποια ονειρική χώρα του μέλλοντος. Φαίνεται όμως ότι δεν μπορούν ή δεν θέλουν, να καταλάβουν πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα της ανεργίας και της κοινωνικής περιθωριοποίησης που βιώνουν οι σημερινοί νέοι.
Είναι φαίνεται στη μοίρα της Ελλάδας κάθε τρεις – τέσσερις δεκαετίες «να τρώει» τα παιδιά της εξωθώντας, πολλά από αυτά στην μετανάστευση. Τα αίτια κάθε φορά διαφορετικά. Το αποτέλεσμα το ίδιο. Χιλιάδες νέοι και ενήλικες με παιδιά αφήνουν την Ελλάδα, το χωριό, τους γονείς, την αδερφή στην αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης, αφού η πατρίδα των γονιών δεν τους την προσφέρει. Από την ανασύσταση του Ελληνικού κράτους τρία ήταν τα μεγάλα κύματα εξόδου από τη χώρα, χωρία αυτό να σημαίνει ότι δεν έφευγαν και στα μεσοδιαστήματα. Η πρώτη μεγάλη έξοδος συντελέστηκε στη δεκαετία 1890 με τη μεγάλη σταφιδική κρίση που σταμάτησαν οι εξαγωγές σταφίδας ως σχεδόν μοναδικού εξαγώγιμου προϊόντος.
Από το 1890 μέχρι το 1910 άφησαν την Ελλάδα για τις ΗΠΑ 182.000 περίπου Έλληνες. Τη δεύτερη αφαίμαξη της χώρας χτύπησε λίγο πριν, και μετά τη μικρασιατική καταστροφή (1911-1930) όταν στις δύο αυτές δεκαετίες εγκατέλειψαν τη χώρα άλλες 235.000. Το τρίτο κύμα ξεκίνησε το 1931 και κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1970.
Σε αυτά τα χρόνια, δύο πολέμων (Β’ Παγκόσμιος, εμφύλιος και μία δικτατορία Μεταξά) 254.000 οδηγούνται στην αποδημία.
Οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και η Γερμανία «υποδέχονταν» πολλές χιλιάδες εργατικά χέρια για να κινήσουν τη βιομηχανία αυτών των χωρών. Η ελλαδική κοινωνία έβγαινε τότε από μια συντελεσμένη καταστροφή, η χώρα ήταν ερειπωμένη, πάρα πολλά χωριά εγκαταλελειμμένα.
Στέρηση, φτώχεια, ανεργία, που συνοδεύονταν από μεγάλη ανασφάλεια ακόμα και για τη φυσική ύπαρξη. Ήταν τα χρόνια ‘κείνα που οι παππούδες και οι γιαγιάδες ζωγράφιζαν στο χαρτί το χεράκι του παιδιού για να δείξουν στους ξενιτεμένους γονείς στη Γερμανία πόσο το παιδί μεγάλωσε… στη φροντίδα της γιαγιάς πίσω στο χωριό.
Οι Έλληνες της διασποράς εκείνες τις δεκαετίες είχαν καλά ριζωμένη στην ψυχή τους την ελπίδα, να γυρίσουν με ένα καλό κομπόδεμα να βρουν τα παιδιά μεγαλωμένα, να χτίσουν ένα καινούριο σπίτι στο χωριό. Ζούσαν γερά δεμένοι με τις παραδόσεις του λαού μας. Ένιωθαν περήφανοι για την ελληνικότητα τους ως πολιτισμική υπεροχή, ως ποιότητα ζωής.
Όλα όμως τώρα, και πάλι, δείχνουν να αλλάζουν, και το μαγκανοπήγαδο της ιστορίας γυρίζει ζοφερά προς τα πίσω.
Σαν να μην αρκεί η ανάγκη εξεύρεσης εργασίας στην ξενιτιά, όπως τότε, αυτή η περηφάνια των ξενιτεμένων, που ένιωθαν κοσμοπολίτες, εξανεμίστηκε με τα καμώματα των πολιτικών μας και τον αμοραλισμό του συνόλου, σχεδόν της ελλαδικής κοινωνίας. Όταν μιλάμε για αμοραλισμό και αχαριστία, καλό παράδειγμα είναι η τρομοκρατική επίθεση το 2001 στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης με 2750 περίπου νεκρούς. Η μεγάλη ελληνική παροικία της Αμερικής σοκαρίστηκε.
Όταν ολόκληρη η Αμερική πενθούσε, κάποια μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα (όχι όλα) δημοσίευσαν το αμίμητο σε κακότητα «καλά να πάθουν». Οι Έλληνες της Αμερικής ένιωσαν μεγάλη απογοήτευση και οι ελληνο-αμερικανικές σχέσεις έπεσαν στο ναδίρ. Έτσι λοιπόν φίλοι μου πολύ φοβούμαι ότι ένα νέο (4ο) κύμα εξόδου από τη χώρα βρίσκεται προ των πυλών με το κίνδυνο τώρα να φύγουν τα φωτεινά μυαλά προς τη Δυτική Ευρώπη και τη ραγδαία αναπτυσσόμενη Αυστραλία.
* Ο κ. Σταυράκης είναι συγγραφέας του βιβλίου στα «Βήματα του Οδυσσέα» και εισηγητής για μεταναστευτικά θέματα.
