Κύριε διευθυντά,
Η παρούσα επιστολή μου δεν αποτελεί απάντηση στο σχολιασμό που έκανε ο έγκριτος συνεργάτης σας κ. Φωτιάδης σε προηγηθείσα επικοινωνία μου με την εφημερίδα σας. Αντίθετα, θα ήθελα να τον ευχαριστήσω για τα καλά του λόγια και να εκφράσω την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι οι παρατηρήσεις του δείχνουν ότι οι απόψεις μας συμπίπτουν σε γενικές γραμμές. Νομίζω απλώς ότι πρέπει να δώσω μερικές διευκρινίσεις. Συγκεκριμένα και συνοπτικά:
1. Δεν υπάρχει διαφωνία ως προς το ότι το σύμφωνο Μόλοτωφ-Ρίμπεντροπ ήταν ένα τέχνασμα για να κερδηθεί χρόνος. Η παρά φύσιν συμφωνία όμως παραπέμπει στο παλαιότατο ζήτημα αν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Προφανώς οι δύο συμβαλλόμενοι αποδέχτηκαν ότι ο σκοπός τους είναι ιερός (και τα δύο μέρη είχαν συμφέρον) και επομένως όλα τα μέσα προς επίτευξή του επιτρέπονταν. Ακόμη και η απονομή του παρασήμου του Λένιν στον Ρίμπεντροπ για τον κόπο του να πάει στη Μόσχα. Το αυτό, δηλαδή ο ιερός σκοπός, ισχύει και για το Σύμφωνο του Μονάχου το 1938 μεταξύ Χίτλερ και Τσάμπερλαιν-Νταλαντιέ. Οι Αγγλογάλλοι πίστευαν αφελώς ότι με την πολιτική του κατευνασμού θα εξασφάλιζαν την ειρήνη. Ανεξάρτητα με την πλάνη τους, το σύμφωνο δεν παύει να είναι κυνικός οπορτουνισμός, συνηθισμένος έως τότε μόνο στην ιστορία των ιμπεριαλιστικών κρατών. Κατά τη γνώμη μου η ιερότητα του σκοπού δεν μπορεί να αναγνωρίζεται επιλεκτικά.
2. Πράγματι η ΕΣΣΔ ανέκτησε πολωνικά εδάφη που είχε χάσει μετά το 1918- γι αυτό και έγραψα ότι οι κοινότητες Εβραίων, Ουκρανών και Λευκορώσων υποδέχθηκαν τον Κόκκινο Στρατό σαν ελευθερωτή. Ο διαμελισμός της Πολωνίας υπηρέτησε επίσης το αμοιβαίο συμφέρον: κι οι Γερμανοί ανέκτησαν εδάφη που είχαν στερηθεί με τη συνθήκη των Βερσαλλιών.
3. Αν και δεν βλέπω διαφωνία ως προς τον εύστοχο χαρακτηρισμό του Πολέμου από τους Σοβιετικούς, θα κάνω μια μικρή επισήμανση: ο πόλεμος χαρακτηρίζεται ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟΣ, όχι λαϊκός. Δηλαδή υπέρ πατρίδος κι όχι υπέρ του λαού.
4. Μια ακόμη διευκρίνιση ως προς τον άθλο του Κόκκινου Στρατού. Αν ο μικροσκοπικός ελληνικός στρατός με «ξυπόλητους φαντάρους και υπό την ηγεσία του Μεταξά» ταπείνωσε τα 11 εκατομμύρια λόγχες του Μουσολίνι, κατά μείζονα λόγο δεν μπορεί να θεωρηθεί θαύμα ο θρίαμβος της ΕΣΣΔ επί της Ναζιστικής Γερμανίας- ακόμη κι αν δεν ληφθούν υπόψη η Βρετανική Αυτοκρατορία και οι ΗΠΑ.
5. Αξιοπρόσεκτες είναι δύο επισημάνσεις του Geoff Roberts: τα «λάθη του Χίτλερ» που αναφέρει εν τάχει στο συγκεκριμένο απόσπασμα και η «ενοποιημένη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της ΕΣΣΔ, η οποία στηρίχτηκε στις επαγγελματικές συμβουλές των στρατηγών». Που σημαίνει πως και η Σοβιετική Ένωση είχε επαγγελματίες στρατηγούς (κάποιοι μάλιστα ανακλήθηκαν από την εφεδρεία), τουλάχιστον ισάξιους με τους Γερμανούς ομολόγους τους. Αυτό δεν μειώνει τον ηρωισμό και τις θυσίες των απλών στρατιωτών. Η διαφορά είναι ότι ο Στάλιν συμβουλευόταν τους στρατηγούς του, ενώ ο δοκησίσοφος Χίτλερ έκανε του κεφαλιού του.
6. Για το ερώτημα στο ΥΓ: Το 1815 δεν απέχει από το 1789 πολύ περισσότερο από όσο το 1941 από το 1917. Το αν οι τότε ηγέτες εκπροσωπούσαν τις αρχές των επαναστάσεων που άλλαξαν τον κόσμο είναι θέμα άλλης συζήτησης.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία
Κώστας Γιαννόπουλος
