Η κατάσταση αυτή κρίνεται άκρως επικίνδυνη, αφού και τα μικρά παιδιά μας έχουν χοληστερίνη. Εάν το υπουργείο Υγείας υποχρέωνε όλους αυτούς τους αετονύχηδες να συνόδευαν τις συνταγές τους με δείκτη λιπαρότητας των υλικών, τότε θα βλέπαμε πόσες απ’ αυτές θα μπαίνανε στο τραπέζι μας. Δύο λογάκια μόνο για τους διαγωνιζόμενους νέους, με όλο τον σεβασμό στα όνειρά τους, μαζί με μια δοκιμασία που την κρατάμε για το τέλος.
Σ’ αυτό τον άψογο τόπο, παιδιά μου, ο καλός Θεούλης, σε αντιστάθμισμα των πλούσιων πεδιάδων που μας στέρησε, ευλόγησε το λαδάκι να βγαίνει ακόμα και μέσα από τις κοτρόνες της Μάνης, το λεμονάκι να νοστιμίζει, ν’ απολυμαίνει, να λιώνει τα λίπη, να προσφέρει βιταμίνη C το χειμώνα (η μακρινή Κίνα που να το βρει;). Η ποικιλότητα των άγριων χόρτων μας είναι φάρμακο, το κρασάκι ευφραίνει καρδιές και το τσίπουρο θεραπεύει. Τα ταπεινά ψαράκια μας έχουν ω3. Τα φρούτα και λαχανικά είναι πηγές ιχνοστοιχείων, μετάλλων, βιταμινών. Τα όσπρια και οι ξηροί καρποί μας αντικαθιστούν το κρέας στις πολυήμερες νηστείες, οι οποίες έφταναν μέχρι και το μισό χρόνο.
Η μαγειρική, που διαλέξατε ως επάγγελμα, είναι τέχνη του οικονομείν με όσα υλικά δίνει ο τόπος και του απολαμβάνειν με τη νοστιμιά και την εμφάνιση του πιάτου, όπως αυτό προσφέρεται. Οι γιαγιάδες σας, καθώς μαγείρευαν για πολλά άτομα, το είχαν αυτό πάντα στο μυαλό τους. Κατάφερναν να πρωτοτυπούν ευχάριστα, συναγωνιζόμενες πολλάκις μεταξύ τους για το καλύτερο αποτέλεσμα. Η πενία, που τέχνας κατεργάζεται, μας έδωσε τις πάμπολλες συνταγές της ελληνικής πίτας με βασικά υλικά το λάδι, το αλεύρι, τα χόρτα. Μας έδωσε ακόμα τα ποικίλα μαγειρέματα των φτηνών ψαριών, μεταμορφώνοντάς τα σε σπάνιους μεζέδες. Η ανάγκη για υλικό εξυπηρετήθηκε με πρώτη ύλη τη ζάχαρη και την αφθονία των καλοκαιρινών φρούτων. Η χοληστερίνη τους, μηδενική. Στα βιβλία σας θα βρείτε όλους τους φυσικούς τρόπους με τους οποίους συντηρούσαν το γαύρο, τη σαρδέλα, τον μπακαλιάρο, τις πιπεριές, τις μελιτζάνες, τα καρότα, τα κουνουπίδια, τα αγγουράκια κ.α.
-Μα, θα γυρίσουμε πίσω στο τσουκάλι και τα ξύλα; θα μου πείτε.
-Ασφαλώς και όχι. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης που ζείτε, καλυφθείτε πίσω από τις διαχρονικές οχυρώσεις των ελληνικών προϊόντων. Έτσι, θα αξιολογήσετε θετικότερα το καρπαθιώτικο σκαλτσούνι, το υδραίικο αμυγδαλωτό, το μελιτζανάκι, το συκαλάκι, το καρυδάκι από τη λιπαρή απαστράπτουσα τούρτα της βιτρίνας που και αυτή έχει τη θέση της. Η επιτυχία ενός φαγητού ή γλυκού άλλωστε στηρίζεται περισσότερο στη δόση αγάπης που καταθέτουμε, παρά στα υλικά της συνταγής. Λιτές συνταγές υπερτερούν σε γεύση άλλων πολυσυνθετικών.
Και τώρα η δοκιμασία: Θέλουμε από τα χεράκια σας ένα ελληνικό φαγάκι, νόστιμο και θρεπτικό για όλη την οικογένεια, από τον παππού μέχρι το νήπιο. Τέτοιες συνταγές θα μας φανούν χρήσιμες, καθώς οι νεαροί άνεργοι επιστρέφουν στο πατρικό σπίτι, η οικονομία του οποίου στηρίζεται και στη σύνταξη του παππού.
Πάντως, όπως και να ’χει το πράγμα, δε ξεχνώ τη μυρωδιά της προσθοποδιάς της μάνας μου μαζί με τον αχνό της κατσαρόλας που σιγόβραζε το φαγητό, προκαταρτικό στάδιο οσμής για την καλή μας όρεξη. «Πολυφαμελίτες οι γονείς μου. Όταν πέθανε ο πατέρας, δεν καταλάβαμε δυσκολία, γιατί η μάνα μας κατάφερνε με αγάπη και ευρηματικότητα να καλύπτει τις ανάγκες μας. Ούτε από φαγητό υποφέραμε. Όταν όμως χάσαμε τη μάνα μας, τότε συνειδητοποιήσαμε το μέγεθος της φτώχιας μας», μου έλεγε ένας Ηπειρώτης συνάδελφος. Εδώ αξίζει το έπαθλο, δε νομίζετε;
Ελένη Σαμπαζιώτου-Καραμπέτσου
