Γράφει η
Μαρία Νεγρεπόντη – ∆ελιβάνη
Πρ. Πρύτανης του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας
ΜΕΡΟΣ Β’
IΙ. Η νέα διεθνής τάξη
Οι μεταβολές στο διεθνές οικονομικό σύστημα θα είναι σημαντικές, αλλά λίγο-πολύ προβλέψιμες, εφόσον η εναλλαγή από παγκοσμιοποίηση σε προστατευτισμό ακολουθεί κύκλο γύρω στα 50 χρόνια και τα γενικά χαρακτηριστικά τους είναι γνωστά.
Αντιθέτως, η νέα διεθνής τάξη του Τραμπ προβλέπεται ότι θα περιέχει καταιγιστικές μεταβολές. Και παρότι, αυτές δεν έχουν ακόμη πλήρως μορφοποιηθεί, θα προσπαθήσω ν’ αναφερθώ σε κάποιο γενικό περίβλημά της επιφυλασσόμενη για πιο συγκεκριμένη ανάλυση.
Να επισημάνω, ωστόσο, ότι ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πλανητάρχης των ΗΠΑ που εμφανίζεται ως εθνικιστής και αδιαφορεί για τον κόσμο εκτός Αμερικής. Τηρουμένων των αναλογιών αναβιώνει τον πρόεδρο Nixon (1969-1974), που χωρίς την έγκριση κανενός κατήργησε το διεθνές νομισματικό σύστημα του BrettonWoods, που μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου συνέδεε τα νομίσματα της υφηλίου με το δολάριο και το χρυσό, και επέβαλε δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές που περνούσαν από τελωνείο.
Ως εισαγωγή των καταιγιστικών μεταβολών θεωρώ την προσέγγιση και τη μεταξύ τους συνεννόηση Τραμπ και Πούτιν, σχετικά με το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Που λογικά περιλαμβάνει στο βάθος και τη σκιά της Κίνας. Δεδομένου, ότι Ρωσία και Κίνα ανήκουν στις χώρες που στρέφονται εναντίον της Δύσης, και ακόμη οι δύο μεγάλες δυνάμεις έχουν ορκιστεί αιώνια φιλία και συμμαχία.
Αντιπαράθεση δύο κόσμων
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έκανε σαφή τη βίαιη αντιπαράθεση δύο κόσμων. Αυτόν της Δύσης που εδράζεται στη φιλελεύθερη δημοκρατία και που ξετυλίγεται μέσα από το καπιταλιστικό καθεστώς, έχοντας ως βάσεις τον σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων, την ελευθερία έκφρασης, καθώς και την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και ιδεών (παγκοσμιοποίηση).
Αυτός, επιπλέον, ο δυτικός πολιτισμός, υπερασπίζεται βασικές αξίες ζωής, όπως τη θρησκεία, την ιστορία, τον πατριωτισμό, την οικογένεια. Απέναντι σε αυτόν τον πολιτισμό ορθώνεται ένα σύνολο χωρών, που κατά τη Δύση, βιώνει κάτω από το απορριπτέο καθεστώς της ανελεύθερης δημοκρατίας, και που επιβάλλεται να εξαφανιστεί με κάθε μέσον, ακόμη και αν απαιτεί τη χρήση όπλων.
Αυτόν τον πολιτισμό πάσχιζε η Δύση με κάθε δυνατό μέσο να επιβάλει σε ολόκληρη την υφήλιο, ενώ για χρόνια φαίνεται πεπεισμένη ότι μόνον αυτός εξασφαλίζει την ευδαιμονία και το πεπρωμένο της ανθρωπότητας.
Για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ υπό τον Μπάιντεν, η μάχη της Ουκρανίας αφορούσε την κυριαρχία και την υπεράσπιση της δημοκρατίας έναντι της απολυταρχίας. Ο Τραμπ, όμως, ουδόλως ενδιαφέρεται για τα επιχειρήματα αυτά. Παρότι αρέσκεται να εμφανίζει τον εαυτό του ως «ειρηνοποιό», αλλά και «ρεαλιστή», που αναγνωρίζει ότι η ισχύς είναι αυτή που έχει δίκιο. Και γι’ αυτό, στο οικονομικό πεδίο, απαιτεί την πληρωμή της Αμερικής, από την Ουκρανία, σε σπάνιες ουκρανικές γαίες, για τις δαπάνες πολέμου.
Η παρακμή της Δύσης
Η Δύση, δυστυχώς, εμφανίζει τα τελευταία χρόνια προϊούσες ενδείξεις παρακμής, αρχίζοντας από τον δημογραφικό μαρασμό και τη γήρανση του πληθυσμού της, με έμφαση στις σχετικές εξελίξεις της Ευρώπης, και προχωρώντας στην αποβιομηχάνιση, στις πρωτόγνωρες ανισότητες κατανομής, στη φτωχοποίηση και συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, στην ουσιαστική καθήλωση της αγοραστικής αξίας των μισθών, στην επάνοδο του πληθωρισμού, στη συνειδητοποίηση της εξάρτησης της Δύσης, όχι μόνο από απαραίτητες πηγές ενέργειας, αλλά και από βασικά διατροφικά και νέας τεχνολογίας προϊόντα.
Η παρακμή της Δύσης, πέρα από τις δημογραφικές και οικονομικές της εκφάνσεις, έχει σταδιακά ροκανίσει και την απήχηση των δυτικών αξιών στον υπόλοιπο κόσμο, φέρνοντας σοβαρές ανακατατάξεις στη διεθνή σκακιέρα. Και τούτο, διότι και οι αξίες που η Δύση, θεωρητικά, υπηρετεί, αλλά και η δημοκρατία, που μεταξύ άλλων αποτέλεσε προπέτασμα πολέμων εναντίον μη δημοκρατικών χωρών, για να την αποκτήσουν, έχουν υποστεί σοβαρότατο ρήγμα.
Έτσι, λοιπόν, αλλά και επειδή οι πολιτισμοί δεν επιβιώνουν για πάνω από 200 χρόνια (Oswald Spengler), σύμφωνα με προβλέψεις, το 2050 η Αμερική θα είναι δεύτερη στην παγκόσμια ιεραρχία, ενώ η Κίνα θα έχει καταλάβει την πρώτη θέση. Από τις ευρωπαϊκές οικονομίες, το έτος 2050 η Γερμανία θα κατέχει την 5η κατά σειρά σπουδαιότητας θέση (από τρίτη το 2022), το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχει κατέλθει στην 7η θέση, από την 5η στην οποία βρισκόταν το 2022, και η Γαλλία στην 9η από την 7η στην οποία βρισκόταν το 2022.
Για το έτος 2075 αναγγέλλονται ακόμη δραματικότερες ανατροπές. Καταρχήν, η θέση της Αμερικής καθίσταται δυσμενέστερη αφού θα έχει χάσει και τη δεύτερη θέση σε μέγεθος του ΑΕΠ, σε σύγκριση με την Ινδία που θα την έχει καταλάβει.
Ο Τραμπ επιδιώκει την παραμονή των ΗΠΑ στις παγκόσμιες επάλξεις, από κοινού και με δυνάμεις, που μέχρι τώρα ήταν αντίθετες, όπως ίσως οι BRICS, γνωστή κίνηση, που άρχισε πριν 16 χρόνια και ήδη αναγνωρίζεται ως «ολοκληρωμένος Νότος».
Τα τελευταία χρόνια οι BRICS είχαν αλματώδη ανάπτυξη και έφθασαν να έχουν πληθυσμό ίσο με αυτόν του G7 (των 7 πιο ισχυρών χωρών της υφηλίου), και εισόδημα που ξεπερνούσε αυτό του G7. Oι BRICS, παρά τις οργανωτικές τους αδυναμίες εξελίσσονταν σε έναν δεύτερο πόλο, απέναντι στη Δύση. Ένα σύνολο χωρών, οι BRICS με επικεφαλής Ρωσία και Κίνα, που έτρεφαν άσβεστο μίσος εναντίον της Δύσης, για την περιφρονητική συμπεριφορά απέναντί τους. Και που άρχισαν να ροκανίζουν το δολάριο, ετοιμάζοντας ένα άλλο, δικό τους νόμισμα.
Ο Τραμπ, σε αντίθεση με τον Biden και την Janet Yellen, εκτίμησε την πρωτοβουλία των BRICS για τη δημιουργία νομίσματος ανταγωνιστικού στο δολάριο ως σημαντική απειλή, που θα έπρεπε οπωσδήποτε να εξαφανιστεί. Ο Τραμπ, λοιπόν, απαιτεί εγγυήσεις ότι δεν θα προχωρήσουν οι BRICS σε παράλληλο νόμισμα του δολαρίου. Προς το παρόν, όμως, η πολιτική του Τραμπ απέναντί τους δεν έχει ξεκαθαρίσει, ενώ οι ίδιοι συνεχίζουν όπως προ Τραμπ.
Τι σχήμα έχει η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ;
Τι προβλέπεται όμως ως συνέχεια στο διεθνές πολιτικό στερέωμα της υφηλίου;
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε το νόημα της -όντως ανησυχητικής- δήλωσης Τραμπ. Ότι δηλαδή οι παλιοί κανόνες πετιούνται από το παράθυρο. Που αρχικά μεταφράζεται ότι τα προβλήματα της υφηλίου δεν αφορούν την Αμερική και ότι η επιβολή δασμών την απομονώνουν από τον υπόλοιπο κόσμο. Ταυτόχρονα, ο αντιπρόεδρος Vance συμπλήρωσε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι αυταρχικές, επειδή αρνούνται να συνεργαστούν με τις κυβερνήσεις, που χαρακτηρίζουν ως ακροδεξιές. Και εφόσον εξακολουθήσει να φέρεται, έτσι, η Ευρώπη, παύει να είναι σύμμαχος των ΗΠΑ.
Να διευκρινίσω, στο σημείο αυτό, ότι ο Τραμπ και ο Vance, με δύο φράσεις, καταρρίπτουν την ιδεολογική βάση, πάνω στην οποία στηρίχθηκε η Δύση μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Που, ενδεχομένως, σημαίνει δύο πράγματα:
- Πρώτον, ότι δεν υπάρχει τώρα εμπόδιο για τις ΗΠΑ να είναι φίλοι και σύμμαχοι, με χώρες που δεν ασπάζονται τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Που συμφωνούν δηλαδή με τον Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος υποστηρίζει «ότι δεν ενδιαφέρει αν η γάτα είναι μαύρη ή άσπρη, φτάνει να πιάνει ποντίκια». Και που εγκρίνουν, βέβαια και τον Πούτιν, που μέχρι χθες η Δύση τον ανέβαζε και τον κατέβαζε ως αιμοσταγή δικτάτορα, εναντίον του οποίου, η Δύση, όφειλε δήθεν, να λάβει μέτρα. Και, βέβαια, πώς να μην το αναφέρει κάποιος; Απολύτως σωστός ήταν ο Τραμπ, αποκαλώντας τον Ζελένσκι δικτάτορα. Ενώ η Δύση, επί 3 χρόνια, τον χάιδευε ως δημοκράτη.
- Αλλά, και δεύτερον, είναι πολύ σημαντική η δήλωση της Αμερικής, ότι είναι εναντίον της ΕΕ, επειδή μένει στην παλιά ιδεολογία, αυτή δηλαδή της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Την οποία, εμφανώς, απορρίπτει ήδη ο Τραμπ. Προφανώς, με τη δικαιολογία που πρόσφατα κυκλοφορεί, και που δυστυχώς δεν απέχει της πραγματικότητας, ότι δηλαδή η κατά κόρον χρήση της είχε πολλές υποκριτικές γωνίες. Κι, όντως, για τι είδους βαθμό δημοκρατίας να μιλήσει κανείς, όταν με βάση τελευταίες έρευνες, μόνον το 8% των κατοίκων της υφηλίου έχουν πραγματική δημοκρατία, ενώ το υπόλοιπο 92% υβριδική; Που χωράει τα πάντα, και πριν απ’όλα τη χρήση δύο μέτρων και δύο σταθμών, για ίδιες περιπτώσεις. Τώρα, με τον Τραμπ, έρχεται η πλήρης διάψευση της γνωστής δήλωσης του Francis Fukuyama. Ο οποίος, με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, διαβεβαίωσε την υφήλιο για το τέλος της ιστορίας. Την οριστική, δηλαδή, επικράτηση στην υφήλιο, της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Όμως ο Τραμπ δήλωσε δυσαρεστημένος και με συμμάχους στην Ασία, όπως Ιαπωνία και Νότια Κορέα, επιλέγοντας μορφές απομόνωσης.
Αναφορικά με το ελεύθερο εμπόριο, την παγκοσμιοποίηση δηλαδή, κατά τον Τραμπ, είναι το σύστημα που, επί δεκαετίες, έδινε το ελεύθερο σε όλες τις χώρες της υφηλίου, να λυμαίνονται τα συμφέροντα και τα δίκαια της Αμερικής. Άποψη, που χρειάζεται ασφαλώς πολλή συζήτηση.
Η υφήλιος, λοιπόν, με τον νέο πλανητάρχη, προχωρεί χωρίς κανόνες. Τι μπορεί να σημαίνει αυτή η διαπίστωση;
Σημαίνει, γενικά, ότι στις διεθνείς σχέσεις, όπου ίσχυε το Διεθνές Δίκαιο, δεν αναγνωρίζεται πια η ισχύς του, γιατί δεν εφαρμοζόταν σωστά σε όλες τις περιπτώσεις, κατηγορείται ευρέως και πριν από τον Τραμπ, ως υποκριτικό, και συνεπώς πρέπει να αλλάξει. Συγκεκριμένα οι BRICS υποστηρίζουν ότι οι διεθνείς Οργανισμοί λειτουργούσαν υπέρ της Δύσης. Μεταβάλλεται διαρρήδην το μέχρι τώρα μονοπολικό σύστημα της Δύσης, που με τους BRICS θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διπολικό ή πολυπολικό.
Τι μπαίνει στη θέση τού μέχρι, πριν λίγο, ισχύοντος διεθνούς συστήματος; Πώς θα είναι η νέα διεθνής τάξη;
Καθώς, στο πεδίο αυτό τίποτε δεν έχει ακόμη σχηματοποιηθεί, οι υποθέσεις, με βάση κάποιες ενδείξεις, είναι όλες ανοικτές.
Αυτή τη στιγμή, όπως όλα δείχνουν, η υφήλιος επανέρχεται στο σύστημα του 19ου αιώνα, της Ευρώπης των κρατών-εθνών, όπου η ισχύς αποτελούσε τον κύριο ρυθμιστικό παράγοντα, και δεν υπήρχαν διεθνείς Οργανισμοί. Διαπίστωση, που αναγκαστικά καθιστά τον κόσμο περισσότερο ανασφαλή.
Αλλά, τι μπορεί να επιδιώκει η Αμερική, καταργώντας τη μέχρι τώρα ισχύουσα διεθνή τάξη; Νομίζω ότι είναι εμφανές, ότι επιδιώκει τη διακοπή ή την επιβράδυνση της δικής της παρακμής, που οδηγεί αναπόφευκτα σε υποχώρηση της διεθνούς ισχύος της. Στρέφεται, σαφώς, εναντίον των διαδόχων της, στην παγκόσμια πρωτοκαθεδρία. Της Κίνας, της Ινδίας κ.λπ.
Αντιθέτως, για την παρακμή της Ευρώπης ουδόλως ενδιαφέρεται. Επιδιώκει, αποκλειστικά τη δική της σωτηρία. Θα σταματήσει, έτσι, πιθανότατα και τα προγράμματα βοήθειας του Τρίτου Κόσμου, που ήδη είχαν πολύ υποβαθμιστεί.
Τα μέσα με τα οποία η Αμερική θα επιδιώξει τους στόχους της
Για να πετύχει, η Αμερική τη διατήρησή της στην παγκόσμια κορυφή, στρέφεται αναγκαστικά εναντίον των μελλοντικών ανταγωνιστριών της, και κυρίως, εναντίον της Κίνας, αλλά και της Ινδίας. Με απλά λόγια, η προσπάθεια της Αμερικής, στα επόμενα χρόνια, θα είναι η πραγματοποίηση αναπτυξιακών ρυθμών ανώτερων από τους ανταγωνιστές της. Και όχι σε όρους γενικής ανάπτυξης, αλλά με επίκεντρο τις νέες τεχνολογίες, σε όλους φυσικά τους τομείς. Στην Τεχνητή Νοημοσύνη, όπου όμως φαίνεται να υπερέχει ήδη η Κίνα, στην εκμετάλλευση του διαστήματος, στα έξυπνα πολεμικά όπλα, στην εξασφάλιση επάρκειας νερού, στο κλίμα κ.λπ.
Στην προσπάθειά της αυτή, που εκφράζεται ως «Η Αμερική και πάλι πρώτη», ελπίζει να βοηθηθεί:
- Πρώτον από την ειρήνη, που πραγματικά επιθυμεί, όπως αποδεικνύει η απόφασή της να περιορίσει αισθητά τις αμυντικές της δαπάνες. Χρειάζεται ειρήνη για την προώθηση των σχεδίων της. Και εδώ εντάσσεται η πρωτοβουλία του Τραμπ σε βίντεο του Νταβός 2025, να καλέσει Ρωσία και Κίνα να περιορίσουν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.
- Δεύτερον, με κάποια μορφή συμμαχίας, στην ουσία λυκοφιλίας με τη Ρωσία, που θα περιλαμβάνει και την Κίνα, αλλά ίσως και το Ιράν, για το οποίο δείχνει ενδιαφέρον, αλλά και κάθε άλλη χώρα, που φαντάζεται ότι απειλεί την πρωτοκαθεδρία της και που θα ήταν ικανοποιημένη αν γινόταν αποδεκτή από τη Δύση. Αλλά, βέβαια, εν γνώσει τους, οι χώρες αυτές, για το τι συμβαίνει και τι επιδιώκεται από την Αμερική, δεν θα της έχουν εμπιστοσύνη. Θα έχουν καταλάβει ότι η φιλία των ΗΠΑ είναι για να τις αποκοιμίσει.
Η ΕΕ, όπως είπαμε ήδη, δεν ενδιαφέρει την Αμερική, γιατί γενικώς πιστεύει ότι δεν είναι σε θέση να προωθήσει τα σχέδιά της ή την θεωρεί τελειωμένη.
Ένα δικαιολογημένο ερώτημα είναι το αν η ΕΕ θα αποφασίσει να λάβει μέτρα εναντίον της Αμερικής, τα οποία διαθέτει, ως κάποιο βαθμό, και τα οποία, στα πλαίσια ενός εμπορικού πολέμου, θα δημιουργούσαν προβλήματα στην Αμερική. Η απάντηση ανασφαλής. Θα έλεγα, χωρίς σιγουριά, ότι η ΕΕ δεν θα το επιχειρήσει, γιατί έχει πολλά άλλα αγκάθια, που πρέπει να φροντίσει. Αλλά, και δεν αποκλείεται.
- Τρίτον, η Αμερική, φυσικά, ελπίζει ότι η κατάργηση των διεθνών κανόνων, των Ηνωμένων Εθνών, θα της εξασφαλίσει τη δυνατότητα, ουσιαστικά να κάνει, με την ισχύ της, ότι νομίζει ότι την συμφέρει. Να αποκτά τη Γροιλανδία, να προσεταιρίζεται με κάποιους τρόπους τον Καναδά, το κανάλι του Παναμά και ότι άλλο. Η Κίνα ενθαρρύνεται, προφανώς έτσι, να προσαρτήσει το Ταϊβάν. Το Ισραήλ να αποκτήσει τμήμα της Γάζας. H Ρωσία εδάφη της Ουκρανίας κ.ο.κ. Να μη συνεχίσω και με πιο τρομακτικά σενάρια, ειδικά, για την Ελλάδα. Θεωρητικά, το σύνολο των εθνικών συνόρων βρίσκεται υπό απειλή. Κυρίως οι μικρές και αδύναμες χώρες, στις οποίες συγκαταλέγεται και η Ελλάδα. Η κατάκτηση επανέρχεται, εφόσον υποχωρεί ο θεσμός των Ηνωμένων Εθνών. Η Αμερική, πιθανόν, οραματίζεται να ξαναγίνει μεγάλη, μέσω προσαρτήσεων. Όμως, το ίδιο δικαίωμα έχουν, θεωρητικά τουλάχιστον, και οι ανταγωνιστές, οπότε το αποτέλεσμα δεν μπορεί να είναι, εκ των προτέρων, σίγουρο.
- Τέταρτον, ο Τραμπ απεμπολεί τη μορφή ηγεσίας της υφηλίου, που η Αμερική είχε από το 1945, αλλά και δεν θέλει να περάσει σε άλλα χέρια. Η υφήλιος εγκαταλείπεται χωρίς ηγεσία και χωρίς έλεγχο σταθερότητας, κατευθυνόμενη κατά περίπτωση από την ισχύ. Ο Τραμπ καταργεί, έτσι, ουσιαστικά ό,τι αποτελούσε τη Δύση, βάζοντας το ΤΙΠΟΤΑ στη θέση της. Ή το Νόμο της Ζούγκλας. Η επίδραση του δισεκατομμυριούχου Elon Musk, στην απόφαση του Τραμπ για απομονωτισμό, φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως ισχυρή.
Συμπεράσματα
Φθάσαμε και στα συμπεράσματα, των οποίων η εξαγωγή είναι ακόμη πιο δύσκολη από όσο η ανάλυση του κυρίου σώματος, καθώς οι σκοτεινές πλευρές του όλου θέματος είναι περισσότερες από τις φωτεινές.
- Ως πρώτο, λοιπόν, συμπέρασμα να επαναλάβω το απίστευτο, ότι στη νέα διεθνή τάξη δεν θα υπάρχει, ουσιαστικά, Διεθνές Δίκαιο και διεθνείς Οργανισμοί. Όχι ότι θα έχουν επισήμως καταργηθεί, αλλά δεν θα έχουν εμβέλεια.
Φαίνεται τρομακτικό. Ωστόσο, να υπενθυμίσω, ότι ο βαθμός αποτελεσματικότητας του Διεθνούς Δικαίου, έφθινε σαφώς τα τελευταία χρόνια. Και ήταν, ολοένα περισσότερο αποδεκτή η πεποίθηση, ότι η λειτουργία του ευνοεί περισσότερο τους ισχυρούς και, ακόμη, ότι εμφανίζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Να αναφέρω, σχετικά, ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν ταρακουνήθηκε από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, εδώ και πάνω από 50 χρόνια, ενώ αντιθέτως έχυσε πύρινα δάκρυα για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Να προχωρήσω με την πλήρη αδράνεια του Διεθνούς Δικαίου, στις καθημερινές απειλές των Τούρκων εναντίον της χώρας μας, όπως περιέχονται στο μύθευμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Να μην παραλείψω και το όργιο ορισμένων υποχρεώσεων, που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα με τα Μνημόνια, από όπου πολυτελώς απουσίαζε το Διεθνές Δίκαιο, όπως και ανάμεσα σε άλλα η υποχρέωση τού μη συμψηφισμού χρεών. Να προσθέσω και την απαίτηση της κυρίας φον ντερ Λάιεν, που απτόητη απαιτεί πληρωμή των χρεών από την Ουκρανία, όταν η χώρα της χρωστά τρισεκατομμύρια στην Ελλάδα, τα οποία αρνείται, επί 53 χρόνια να καταβάλει.
Για να μην πάμε και σε άλλα μήκη και πλάτη, όπως στον πόλεμο στο Ιράκ, στον πόλεμο Ισραήλ – Χαμάς κ.ά.
Παρά ταύτα, ασφαλώς, θα μας λείψει το Διεθνές Δίκαιο, έστω και ως ουτοπία, ότι θα μπορούσαμε ίσως και κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, να βρούμε το δίκαιό μας. Η βεβαιότητα ότι θα πρέπει να τα βγάλουμε πέρα μόνοι μας, θα είναι σίγουρα αγχωτική.
Να σημειώσω και ένα θετικό αποτέλεσμα, σχετικό με την κατάργηση της Δύσης. Ότι, δηλαδή, η Ελλάδα, δεν θα αγχώνεται πια, κάθε φορά που θα τίθεται κάποιο ζήτημα, προκειμένου να αποδείξει ότι «ανήκει στη Δύση».
- Το δεύτερο συμπέρασμα εμφανίζεται με μορφή ερωτήματος, που προς το παρόν δεν έχει δυνατότητα σαφούς απάντησης. Δηλαδή, η επιβαλλόμενη, από τον Τραμπ, νέα διεθνής τάξη θα είναι διαρκείας, ή θα μεταβληθεί και πότε και με ποια μορφή; Όλα είναι δυνατά, αλλά τίποτα από αυτά δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με κάποιο λογικό βαθμό πιθανοτήτων. Ακόμη και Γ’ Παγκόσμιος δεν μπορεί να αποκλειστεί.
- Το τρίτο συμπέρασμα, επίσης με μορφή ερωτήματος, είναι το αν υπάρχουν στον ορίζοντα δυνατότητες αποτελεσματικής αντίδρασης, που θα μπορούσε να ανατρέψει τη νέα τάξη του Τραμπ. Δημιουργώντας, δηλαδή, συνθήκες που θα δημιουργούσαν σοβαρά εμπόδια στα σχέδια Τραμπ, όπως αυτά περιλαμβάνονται στη νέα διεθνή τάξη.
Αυτή τη στιγμή, η πολύ πιθανή αντίδραση, στα σχέδια Τραμπ, είναι οι BRICS. Και από τα 10 μέλη του, η Κίνα και η Ρωσία. Η μόνη περίπτωση, που θα μπορούσε να χαλάσει τα σχέδια Τραμπ, και αυτή άλλωστε που τον πανικοβάλλει, είναι η δημιουργία παράλληλου νομίσματος, που θα περιόριζε την εμβέλεια του δολαρίου και θα πρόβαλε το φάσμα του τεράστιου αμερικανικού χρέους. Ο Τραμπ, απείλησε τους BRICS με την επιβολή δασμών 100% στα προϊόντα τους, αν τολμήσουν να συνεχίσουν τις προσπάθειες για τη δημιουργία δικού τους νομίσματος.
Ωστόσο, παρότι οι κυρώσεις, όπως αποδείχθηκε γι’ ακόμη μια φορά, στην περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία, μπορεί να λειτουργήσουν και αντίστροφα, η σχετική απόφαση θα ληφθεί από την Κίνα και τη Ρωσία. Αν, δηλαδή, τους ευνοεί περισσότερο η αναγνώριση της ύπαρξής τους και η παραμονή στο πλευρό του Τραμπ (παρότι είναι βέβαιο ότι δεν θα έχουν εμπιστοσύνη στις φαινομενικά καλές του προθέσεις) ή αν αντιθέτως καταλήξουν στη συνέχιση της προσπάθειας εμβάθυνσης της οργάνωσης των BRICS, στην αύξηση των μελών τους και στην εξακολούθηση της πολιτικής τους. Προς το παρόν δεν μπορώ να απαντήσω.
Και τέλος, το μέγα ερώτημα είναι, το αν τα στοιχεία της νέας διεθνούς τάξης, που προωθεί ο Τραμπ, αν φυσικά δεν παρεμποδιστεί η υλοποίησή τους από αποτελεσματικές αντιδράσεις, θα έχουν ως αποτέλεσμα το επιδιωκόμενο. Που είναι «ξανά, η Αμερική μεγάλη». Και που αναλύεται στο ότι η Αμερική θα παραμείνει πρώτη στην κορυφή της υφηλίου, έχοντας ξεπετάξει τους παραδοσιακούς της συμμάχους, αλλά έχοντας εμποδίσει την Κίνα να την εκτοπίσει. Θα ριψοκινδυνέψω, εδώ, θετική απάντηση. Η νίκη, ωστόσο της Αμερικής, θα είναι απλώς μια καθυστέρηση 3-5 ετών, για την ανάληψη της διαδοχής στην κορυφή της υφηλίου, από την Κίνα. Διότι, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, και η Δύση βρίσκεται ήδη σε βαθιά παρακμή, έστω και αν πέταξε από πάνω της την Ευρώπη, που βρίσκεται σε ακόμη πιο προχωρημένο στάδιο παρακμής.
