Γράφει ο Τάσος Μεργιάννης – Από την έντυπη έκδοση της Καθημερινής Αμαρυσίας – φύλλο Πεντέλης – Μελισσίων – Βριλησσίων 23/07/2026
Ζεστό βράδυ Παρασκευής και γνωστός θερινός κινηµατογράφος των Βορείων Προαστίων είναι ασφυκτικά γεµάτος. Άνθρωποι όλων των ηλικιών -ανάµεσά τους και ο γράφων- ανυποµονούν να ξεκινήσει η νέα κινηµατογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Κάτω από τον έναστρο καλοκαιρινό ουρανό και µετά από 3 ώρες που πέρασαν σαν «νεράκι» έγινε φανερό γιατί η ιστορία του Οδυσσέα εξακολουθεί να µας αφορά. Όχι µόνο ως ένα συναρπαστικό ταξίδι περιπέτειας, αλλά ως ένα έργο που εδώ και σχεδόν τρεις χιλιετίες διαµορφώνει τον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε τον άνθρωπο, την εξουσία, την πατρίδα, την οικογένεια και την ίδια την έννοια της ζωής.
∆εν είναι τυχαίο ότι σύµφωνα µε σχετική έρευνα του BBC, η «Οδύσσεια» του Οµήρου βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσµίως ως το έργο µε τη µεγαλύτερη επιρροή που έχει διαµορφώσει τον κόσµο και την ιστορία της ανθρωπότητας και έχει θέσει τα θεµέλια της ανθρώπινης σκέψης.
Στην «Οδύσσεια» γεννιέται ένας νέος τύπος ήρωα. Ο Οδυσσέας δεν επικρατεί µόνο µε τη δύναµη, αλλά κυρίως µε την ευφυΐα, την προσαρµοστικότητα και την επιµονή του. Είναι ο άνθρωπος που κάνει λάθη, δοκιµάζεται, αµφιβάλλει, αλλά συνεχίζει να αναζητά τον δρόµο προς τον προορισµό του.
Αυτή ακριβώς η µετατόπιση από τον πανίσχυρο πολεµιστή στον σκεπτόµενο άνθρωπο υπήρξε καθοριστική για ολόκληρο τον δυτικό πολιτισµό. Από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία µέχρι τη σύγχρονη ψυχολογία και τη λογοτεχνία, η µορφή του Οδυσσέα συµβολίζει τον άνθρωπο που διαµορφώνεται µέσα από τις εµπειρίες του. Η περιπλάνηση δεν είναι απλώς γεωγραφική· είναι βαθιά υπαρξιακή.
Ταυτόχρονα, η «Οδύσσεια» εισάγει έννοιες που εξακολουθούν να µας απασχολούν. Τι σηµαίνει «σπίτι»; Είναι ένας τόπος ή οι άνθρωποί του; Πόσο µπορεί να αλλάξει κάποιος χωρίς να χάσει την ταυτότητά του; Ποια είναι η αξία της υποµονής, της πίστης και της συγχώρεσης; Οι απαντήσεις του Οµήρου παραµένουν ανοιχτές και γι’ αυτό κάθε εποχή διαβάζει το έπος διαφορετικά.
Ίσως γι’ αυτό σκηνοθέτες όπως ο Νόλαν επιστρέφουν ξανά και ξανά στα µεγάλα κλασικά κείµενα. ∆εν αναζητούν απλώς µια εντυπωσιακή ιστορία για τη µεγάλη οθόνη. Αναζητούν εκείνες τις αφηγήσεις που εξακολουθούν να µιλούν στον σύγχρονο άνθρωπο, σε έναν κόσµο γεµάτο αβεβαιότητα, τεχνολογία και διαρκείς µετακινήσεις. Ο Οδυσσέας είναι, µε έναν παράδοξο τρόπο, ο πρώτος «σύγχρονος» άνθρωπος.
Φεύγοντας από τον θερινό κινηµατογράφο, καθώς τα φώτα άναβαν και οι συζητήσεις των θεατών συνέχιζαν στον δρόµο, σκεφτόµουν ότι λίγα έργα στην ιστορία της ανθρωπότητας έχουν επιδράσει τόσο βαθιά όσο η «Οδύσσεια». ∆εν µας δίδαξε µόνο πώς να αφηγούµαστε ιστορίες. Μας έµαθε να βλέπουµε τη ζωή ως ένα ταξίδι γνώσης, αυτογνωσίας και επιστροφής στον πραγµατικό µας εαυτό. Και αυτό είναι ίσως το µεγαλύτερο επίτευγµα του Οµήρου: δεν έγραψε απλώς ένα έπος· διαµόρφωσε έναν τρόπο σκέψης που εξακολουθεί να µας συνοδεύει, σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια µετά.
