Washington, σταθμός του μετρό. Ένα κρύο πρωινό του Γενάρη του 2007. Κάποιος έπαιξε έξι κομμάτια του Μπαχ για περίπου 45΄ λεπτά. Στο διάστημα αυτό, περίπου 2000 άτομα πέρασαν από το σταθμό, οι περισσότεροι καθ’ οδόν για τη δουλειά τους.
Μετά από 3΄ λεπτά ένας μεσήλικας πρόσεξε ότι κάποιος έπαιζε μουσική. Βράδυνε το βήμα του, σταμάτησε για λίγα δευτερόλεπτα και μετά προχώρησε βιαστικός για τον προορισμό του.
4΄ λεπτά αργότερα ο βιολιστής εισέπραξε το πρώτο του δολάριο. Μια γυναίκα έριξε τα χρήματα στο κουτί του και χωρίς να σταματήσει συνέχισε το δρόμο της.
6΄ λεπτά, ένας νεαρός έγειρε στον τοίχο για να τον ακούσει, μετά κοίταξε το ρολόι του συνέχισε να περπατά.
Μετά από 10΄ λεπτά, ένα αγοράκι 3 ετών σταμάτησε, αλλά η μητέρα του το έσυρε βιαστικά να συνεχίσει, καθώς το παιδί σταμάτησε για να ακούσει τον βιολιστή. Τελικά η μητέρα τράβηξε δυνατά το παιδί κι αυτό ξανάρχισε να περπατά, γυρνώντας ολοένα το κεφάλι προς τα πίσω. Την ίδια αντίδραση είχαν και πολλά άλλα παιδιά. Όλοι, χωρίς εξαίρεση, οι γονείς τα πίεζαν να προχωρήσουν.
45΄ λεπτά: ο μουσικός συνέχισε να παίζει. Μόνον 6 άνθρωποι είχαν για λίγο σταματήσει. Περίπου 20 άτομα του άφησαν χρήματα χωρίς να διακόψουν το ρυθμό τους. Συγκέντρωσε συνολικά 32 δολάρια.
1 ώρα: τελείωσε το παίξιμο και μια σιγή απλώθηκε παντού.
Κανείς δεν το πρόσεξε. Κανείς δε χειροκρότησε, ούτε υπήρξε έστω κάποιο ίχνος αναγνώρισης. Κανείς δεν το ’ξερε, αλλά ο βιολιστής ήταν ο Joshua Bell, ένας από τους καλύτερους μουσικούς στον κόσμο. Έπαιξε ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια που έχουν ποτέ γραφτεί, με ένα βιολί αξίας 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Δύο μέρες νωρίτερα, ο Joshua Bell γέμισε ασφυκτικά ένα θέατρο στη Βοστώνη, σε συναυλία που η μέση τιμή του εισιτηρίου άγγιξε τα 100 δολάρια!
Πρόκειται για πραγματικό γεγονός. Ο Joshua Bell έπαιξε ινκόγκνιτο στο σταθμό του μετρό, στο πλαίσιο ενός κοινωνιολογικού πειράματος που οργάνωσε η Washington Post για την αντίληψη, το γούστο και τις προτεραιότητες των ανθρώπων.
Το ερώτημα που προέκυψε: σε ένα ουδέτερο περιβάλλον και σε ακατάλληλη ώρα, μπορούμε να αντιληφθούμε την ομορφιά; Σταματούμε για να την απολαύσουμε; Αναγνωρίζουμε το ταλέντο όταν εκδηλώνεται σε ασυνήθιστα χωροχρονικά πλαίσια;
❍ ❍ ❍
Η απάντηση δεν είναι και πολύ δύσκολη. Το είδος της αστικής ζωής στο μοντέλο του ακραίου νεοφιλελευθερισμού που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, δεν αφήνει χώρο για την αληθινή ομορφιά. Γρανάζια ενός σκληρού μηχανισμού, που στηρίζεται στην άκριτη κατανάλωση και τον περιορισμό του ελεύθερου χρόνου, δεν έχουμε χρόνο για τόσο «ασήμαντα» ζητήματα! Ανάμεσα στα εκατομμύρια ανθρώπινα θύματα αυτού του συστήματος, υπάρχουν και κάποιες «παράπλευρες απώλειες», για τις οποίες κανένας δεν θα κλάψει…
Χρήστος Φωτιάδης
