Είναι ο μαχητικός εκπρόσωπος των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις της χώρας μας, ως πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας (ΕΣΑμεΑ), αλλά και της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (EDF) και της Διεθνούς Συμμαχίας για την Αναπηρία (IDA).
Ο Ιωάννης Βαρδακαστάνης παραχωρεί την πρώτη του μεγάλη συνέντευξη στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, παραθέτοντας τις διεκδικήσεις των ΑμεΑ για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, προσβασιμότητα και περισσότερες ευκαιρίες στον εργασιακό τομέα, στηλιτεύοντας τα «κακώς κείμενα» της Πολιτείας και τον ρατσισμό που εξακολουθεί να ελλοχεύει, έστω και μειωμένος προϊόντος του χρόνου, αλλά και αναγνωρίζοντας την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην κοινωνική συναντίληψη σε σχέση με άλλες εποχές.
Συνέντευξη: Γιάννης Μπεθάνης
Να ξεκινήσουμε με την εργασιακή απασχόληση των ατόμων με αναπηρία. Ποιο είναι το υφιστάμενο καθεστώς στη χώρα μας; Υπάρχουν δυνατότητες απασχόλησης και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν;
Στο αναπηρικό κίνημα έχουμε κατανοήσει ότι η εργασία δεν συμβάλλει μόνο στην ενίσχυση του εισοδήματος, αλλά και στην ευρύτερη συμμετοχή στην κοινωνία. Η διασφάλιση άσκησης του δικαιώματος στην εργασία των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις είναι κορυφαία πράξη, γι’ αυτό και αποτυπώνεται στο Σύνταγμα, στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Η ανεργία ενός ατόμου με αναπηρία συνιστά σκληρή μορφή κοινωνικής αναλγησίας και κατάφορης καταπάτησης δικαιωμάτων.
Στη χώρα μας εδώ και 12-13 χρόνια η μια κρίση ακολουθεί την άλλη, η οικονομική, η υγειονομική, τώρα η πληθωριστική και η ενεργειακή και όπως γνωρίζετε σε περιόδους κρίσης, αυτές που πληρώνουν το μάρμαρο είναι οι ευπαθείς ομάδες. Τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις είναι ίσως η μεγαλύτερη ομάδα του πληθυσμού αυτού. Επίσης, είναι οι πρώτοι που απολύονται και οι τελευταίοι που προσλαμβάνονται.
Κατά πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια;
Η χώρα δεν διαθέτει θεσμικό πλαίσιο για την υποστηριζόμενη απασχόληση. Πρόσφατα, συστάθηκε στο Υπουργείο Εργασίας ομάδα εργασίας, η οποία θα επεξεργαστεί το εν λόγω ζήτημα. Με τον νόμο 4837/2021 θεσπίστηκε στη χώρα μας ο θεσμός του προσωπικού βοηθού. Πρόκειται για μέτρο που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη διευκόλυνση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.
Χαιρετίσαμε το άρθρο 6 του 4765/2021, που αποτέλεσε μεγάλη νίκη του αναπηρικού κινήματος, καθώς σε αυτό καθορίζεται ότι ποσοστό 12% των θέσεων μόνιμου προσωπικού και προσωπικού με σύμβαση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, επί των θέσεων που περιλαμβάνονται στον ετήσιο προγραμματισμό ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης του άρθρου 51 του ν. 4622/ 2019 (Α’ 133) καλύπτεται από άτομα με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 50%.
Έχουμε καταδικάσει πολλές προσπάθειες καταστρατήγησης του παραπάνω νόμου, τόσο από Δήμους όσο και από τη ΔΕΗ και τον ΔΕΔΔΗΕ. Δυστυχώς, παρά την ύπαρξη, πλέον, νομοθεσίας, τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις αναγκάζονται να αγωνίζονται, ακόμη και για την εφαρμογή της.
Στις αρχές του περασμένου Νοεμβρίου συναντηθήκατε με τον πρωθυπουργό για τα θέματα που σας απασχολούν. Ποια είναι η ανταπόκριση που είχατε;
Ως αναπηρικό κίνημα στηρίξαμε και αυτή την κυβέρνηση και τις προηγούμενες κυβερνήσεις σε όλες τις μεταρρυθμίσεις, καθώς η χώρα έχει ανάγκη από μια ριζική και ριζοσπαστική αλλαγή στα ζητήματα των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις. Η αξιοπρεπής διαβίωση και ποιότητα ζωής είναι η προμετωπίδα των προσπαθειών μας.
Συναντηθήκαμε πράγματι με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, παρουσία του κ. Γεραπετρίτη στις 9 Νοεμβρίου 2022, όπου και εξηγήσαμε τη θέση μας για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων. Αλλά, όπως είχα δηλώσει και για την κάρτα αναπηρίας -αξιοπρέπειας όπως τη χαρακτήρισα- για να κυλίσει σωστά χρειάζεται και αξιοπρεπής διαβίωση. Ακόμη αναμένουμε τον πρωθυπουργό να τοποθετηθεί επί της πρότασής μας για τη σύνδεση του αναπηρικού επιδόματος με τον μηχανισμό αύξησης των συντάξεων.
Το επόμενο διάστημα, ενόψει εθνικών και αυτοδιοικητικών εκλογών, θα απευθυνθούμε σε όλα τα δημοκρατικά κόμματα της χώρας για τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους στη χώρα, ζητώντας ισχυρές δεσμεύσεις επί αυτών.
Σε ποιους άξονες κινούνται οι διεκδικήσεις της Συνομοσπονδίας;
Διεκδικούμε με όλες μας τις δυνάμεις την αύξηση της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις στον ενεργό πληθυσμό της χώρας, με μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την εργασία των
ατόμων με αναπηρία. Αυτό θα συμπαρασύρει αλλαγές σε εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση. Ειδάλλως, η εργασία των ατόμων με αναπηρία θα συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως «απασχολησοθεραπεία».
Διεκδικούμε την άρση του συνόλου των αντικινήτρων που εμποδίζουν τη συμμετοχή των ατόμων με την αναπηρία στην εργασία, όπως την πλήρη αποσύνδεση της επιδοματικής πολιτικής από την απασχόληση, την αντικατάστασή τους από ένα σύγχρονο σύστημα κινήτρων (π.χ. επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές σε εργοδότες κ.λπ.) που να διευκολύνει την πρόσβασή τους στη μισθωτή εργασία, την αυτο-απασχόληση, την επιχειρηματικότητα και την κοινωνική επιχειρηματικότητα.
Διεκδικούμε, επίσης, να μην περικόπτεται η σύνταξη σε περίπτωση απασχόλησης συνταξιούχων λόγω αναπηρίας, οι οποίοι είναι μετέωροι, διότι δεν υπάγονται ούτε στον ν. 612/1977, που δεν γίνεται καμία περικοπή σύνταξης σε περίπτωση εργασίας, αλλά ούτε στο άρθρο 27 του ν. 4670/2020, σύμφωνα να με το οποίο καταβάλλονται μειωμένες οι συντάξεις σε ποσοστό 30% των συνταξιούχων που αναλαμβάνουν εργασία.
Διεκδικούμε την κατάργηση του χαρακτηρισμού «ανίκανος προς κάθε βιοποριστική εργασία» που αναφέρεται στα πιστοποιητικά αναπηρίας των ΚΕΠΑ, ο οποίος, εκτός του ότι εμπεριέχει καταφανή ρατσιστικά χαρακτηριστικά, λειτουργεί και ως ανυπέρβλητο εμπόδιο για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, καθώς τα άτομα με αναπηρία που στο πιστοποιητικό αναπηρίας τους περιλαμβάνεται αυτός ο χαρακτηρισμός δεν μπορούν να ενταχθούν στο μητρώο ανέργων της Δ.ΥΠ.Α. και ως εκ τούτου να συμμετέχουν στα προγράμματα απασχόλησης και κατάρτισης ή να κάνουν χρήση άλλων ευεργετικών διατάξεων, κ.ά.
Ποιες κινήσεις πρέπει να κάνει η Πολιτεία και το οργανωμένο κράτος, ώστε να προστατευθούν ουσιαστικά τα άτομα με αναπηρία;
Για να υπάρξει ουσιαστική στήριξη στα άτομα με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους την τρέχουσα περίοδο, πρέπει να δοθούν αυξήσεις σε όλα τα επιδόματα των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις μέσω τετραετούς συμφωνίας, όπως είχε γίνει το 2003 και το 2007 μεταξύ κυβέρνησης και ΕΣΑμεΑ, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τελευταίες αυξήσεις στα επιδόματα δόθηκαν το 2011.
Είναι επιτακτική ανάγκη η κατάργηση της παράλογης και άδικης διακοπής του προνοιακού αναπηρικού επιδόματος των τέκνων με βαριά αναπηρία ή βαριά νοητική υστέρηση, όταν λάβουν τη σύνταξη του αποθανόντος γονέα τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διακοπής του προνοιακού επιδόματος που λαμβάνει τέκνο με βαριά νοητική αναπηρία, επειδή η σύνταξη του θανόντος γονέα του, είναι μεγαλύτερη από 360 ευρώ, ακόμα και για ποσό μικρότερο του ενός ευρώ!
Και τι συμβαίνει στον εξίσου ευαίσθητο τομέα των συντάξεων των ΑμεΑ; Τι ζητάτε από την Πολιτεία;
Είναι επιβεβλημένη η ανάγκη να δοθούν πραγματικές αυξήσεις στις συντάξεις των ατόμων με αναπηρία, οι οποίοι είναι συνταξιούχοι είτε λόγω γήρατος είτε λόγω αναπηρίας, ανεξάρτητα από την προσωπική διαφορά, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναπηρία επιφέρει πρόσθετες ανάγκες και εκτινάσσει το κόστος διαβίωσης.
Ακόμη, πρέπει να επαναφερθούν οι ευνοϊκές ρυθμίσεις για τη συνταξιοδότηση των γονέων/συζύγων/ αδελφών που έχουν στη φροντίδα τους άτομα με βαριά αναπηρία, οι οποίες καταργήθηκαν άδικα με το 3ο μνημόνιο και να μην περικόπτεται η σύνταξη σε περίπτωση απασχόλησης συνταξιούχων λόγω αναπηρίας.
Η τελευταία μας πρόταση αφορά στη θεσμοθέτηση τιμητικής σύνταξης στη μητέρα παιδιού με βαριά αναπηρία (όπως τέκνο με βαριά νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο down, πολλαπλές βαριές αναπηρίες, βαριά κινητική αναπηρία, χρόνιες ψυχικές διαταραχές), σε περίπτωση που δεν θεμελιώνει η ίδια συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αναγνωρίζοντας ότι αυτή η γυναίκα στερήθηκε τη δυνατότητα να μετέχει στην εργασία όπως άλλοι πολίτες, λόγω της αναπηρίας του παιδιού της, και η οποία, εξαιτίας της απουσίας δομών στήριξης, αφιερώθηκε στη φροντίδα αυτού του ατόμου.
Ποιες ενέργειες έχουν γίνει από την πλευρά σας προς τα υπουργεία; Και τι σας απαντούν;
Η ΕΣΑμεΑ είναι επίσημα αναγνωρισμένος κοινωνικός εταίρος του κράτους για θέματα αναπηρίας και η συνεργασία μας με τα υπουργεία είναι δεδομένη. Συμμετέχουμε σε επιτροπές και ομάδες εργασίας και ταυτόχρονα επιδιώκουμε συναντήσεις στα ανώτερα επίπεδα. Ταυτόχρονα γίνονται συνεχώς παρεμβάσεις μέσω εγγράφων, επιστολών, υπομνημάτων, παρουσίας στη Βουλή και κατάθεση προτάσεων ή/ και αντιρρήσεων στο opengov.gr. Η δράση της ΕΣΑμεΑ σε αυτό το κομμάτι είναι πλούσια και πολυεπίπεδη.
Υπάρχουν βέβαια κινήσεις από πλευράς υπουργείων που αποτελούν τροχοπέδη, ευτυχώς είναι μεμονωμένες. Εντάσσετε σε αυτές την πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Υγείας για τη σύσταση του Δ.Σ. του ΕΟΠΥΥ, στο οποίο δεν υπάρχει εκπροσώπηση ΑμεΑ;
Ασφαλώς. Και θα ήθελα να στηλιτεύσω από εδώ, για ακόμη μία φορά, την κίνηση του υπουργού Υγείας Θ. Πλεύρη, μια κίνηση που έχει καταδικαστεί από σχεδόν όλα τα πολιτικά κόμματα, να θέσει εκτός Δ.Σ. ΕΟΠΥΥ την ΕΣΑμεΑ. Πρόκειται για μια απαράδεκτη, έως και αντιδημοκρατική αλλαγή στη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου. Η ΕΣΑμεΑ, ως η αντιπροσωπευτική τριτοβάθμια οργάνωση εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, με μέλη της περισσότερες από 600 οργανώσεις α’ και β’ βαθμού σε όλη την ελληνική επικράτεια, μετέχει με αιρετό εκπρόσωπό της στα Διοικητικά Συμβούλια των μεγάλων Οργανισμών, όπως ο e-ΕΦΚΑ, ο ΟΠΕΚΑ κλπ., καθώς η συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων κοινωνικών εταίρων στα Δ.Σ., εξυπηρετεί βασικές αρχές της δημοκρατικής λειτουργίας φορέων που ανήκουν στο κράτος, όπως ο κοινωνικός διάλογος, η κοινωνική λογοδοσία και η διαφάνεια της λειτουργίας των φορέων αυτών.
Για πάρα πολύ καιρό, όπως όλοι ξέρουμε, οι αποφάσεις για τα άτομα με αναπηρία λαμβάνονταν από άλλους – από επαγγελματίες, δικηγόρους, διευθυντές ιδρυμάτων. Η Σύμβαση που εγκρίθηκε το 2008 όρισε μια νέα εποχή όπου η αυτονομία, η επιλογή, η βούληση και οι προτιμήσεις του ίδιου του ατόμου προηγούνται. Το μότο του εθνικού αλλά και του παγκόσμιου αναπηρικού κινήματος είναι «Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς», γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους.
Η ΕΣΑμεΑ εργάστηκε σκληρά από την ίδρυση του Οργανισμού με τους εκπροσώπους της στο Δ.Σ. και με την πληθώρα των παρεμβάσεών της για το φάρμακο, για τη νοσηλεία, για τις θεραπείες, για την αιμοκάθαρση, για την ιατρο-φαρμακευτική φροντίδα και κάλυψη, για την προστασία των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις.
Τι συμβαίνει με την εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία σε δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση; Υπάρχουν ευκαιρίες; Τι πρέπει να αλλάξει;
Εδώ και πολλά χρόνια, το αναπηρικό κίνημα υποστηρίζει ότι χρειάζεται μια συνολική στρατηγική για την εκπαίδευση, σε όλες τις βαθμίδες. Τα άτομα με αναπηρία στερούνται το δικαίωμα στη συνεκπαίδευση, το οποίο έχει απώτερο στόχο τη διαμόρφωση μιας συμμετοχικής κοινωνίας που αποδέχεται τη διαφορετικότητα και σέβεται τα ατομικά τους δικαιώματα.
Η ΕΣΑμεΑ και οι οργανώσεις της ζητούν όπως ήδη ανέφερα αύξηση της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις στον ενεργό πληθυσμό της χώρας. Δυστυχώς ακόμη δεν υπάρχει στην Ελλάδα επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, κάτι
που θα βοηθούσε πολύ στην προαναφερθείσα αύξηση. Ένα πρόσφατο παράδειγμα: παρουσιάστηκε η πρωτοβουλία για τη συνεργασία κολοσσών όπως η Microsoft για την εκπαίδευση ατόμων με αυτισμό. Θα γίνει όμως σε μια σχολή, αυτή του ΟΑΕΔ, που παρά το ότι είναι πολύ σημαντική, τόσα χρόνια μετά παραμένει αδιαβάθμιτη, δεν δίνει δηλαδή επάρκεια!
Διαπιστώνοντας αυτό το κενό, η ΕΣΑμεΑ υλοποιεί αυτό το διάστημα επιδοτούμενα Προγράμματα Επαγγελματικής Κατάρτισης για νέους άνεργους με αναπηρία, σε μια προσπάθεια να παράσχει εφόδια σε αυτή την ευάλωτη ομάδα του πληθυσμού.
Ποιες είναι οι κυριότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ σε θέματα προσβασιμότητας;
Η κατάσταση προφανώς είναι πολύ καλύτερη από ότι πριν 10 χρόνια. Η νομοθεσία είναι από τις πιο σύγχρονες στην Ευρώπη, ασθενές σημείο η εφαρμογή της κυρίως στην περιφέρεια και τις μικρότερες πόλεις. Βασικό πρόβλημα η πρόσβαση στα παλαιότερα κτήρια που έχουν κατασκευαστεί πριν τη θέσπιση νομοθεσίας για την προσβασιμότητα. Το πρόβλημα της προσβασιμότητας είναι γενικότερο στην Ευρώπη. Είναι μύθος ότι η Ελλάδα είναι σε χειρότερη θέση. Οι Βρυξέλλες για παράδειγμα είναι λιγότερο προσβάσιμες από την Αθήνα.
Με πρόταση της ΕΣΑμεΑ, θεσμοθετήθηκε η Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας και η οποία και συστάθηκε. Η Αρχή αποτελεί συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας με σκοπό τη διασφάλιση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και έχει ως αποστολή τη διαρκή παρακολούθηση των θεμάτων που σχετίζονται με το δικαίωμα πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία και τη διαμόρφωση προτάσεων για τη χάραξη σχετικών δημόσιων πολιτικών.
Η ΕΣΑμεΑ επίσης σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ ανέπτυξαν το ελληνικό πρότυπο ΕΛΟΤ 1439 για την καθολική προσβασιμότητα οργανισμών και επιχειρήσεων. Η συνεργασία αυτή οδήγησε στη θέσπιση του Ελληνικού Σήματος Προσβασιμότητας, συνιδιοκτησίας ΕΛΟΤ και ΕΣΑμεΑ, το οποίο πιστοποιεί τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με το πρότυπο ΕΛΟΤ 1439.
Γενικότερα στο αναπηρικό κίνημα μιλούμε για «αλυσίδα προσβασιμότητας»: Δεν αρκεί να είναι προσβάσιμο το αεροδρόμιο και το ξενοδοχείο, για παράδειγμα. Πρέπει επίσης να είναι ο δρόμος, το πεζοδρόμιο, το μετρό, όλοι οι ενδιάμεσοι σταθμοί που θα διασχίσει ο πολίτης με αναπηρία.
Διαπιστώνετε ρατσιστικές συμπεριφορές; Και σε ποιο βαθμό σε σχέση με τα παλαιότερα χρόνια;
Υπάρχουν και ρατσιστικές συμπεριφορές και θα υπάρχουν, αν και σε μικρότερο βαθμό από ότι παλαιότερα. Το αναπηρικό κίνημα έχει πια «ενηλικιωθεί», η δουλειά που γίνεται αναγνωρίζεται από την κοινωνία, τα διάφορα νομοθετήματα που ψηφίζονται έχουν βοηθήσει σίγουρα πολύ στον αποστιγματισμό της αναπηρίας. Για παράδειγμα, σε σχέση με την Κύρωση της Σύμβασης 190 της ΔΟΕ, την Κύρωση της Σύμβασης 187 της ΔΟΕ και την Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1158 του Ε.Κ. και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019, έχουμε τονίσει ότι αποτελούν μια σημαντική εξέλιξη για τον νομικό μας πολιτισμό, για την εξάλειψη της βίας και τις παρενοχλήσεις εργαζομένων στον χώρο της εργασίας, την προστασία και την ασφάλεια των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα στους χώρους εργασίας, αλλά και τις προβλέψεις για τη σχέση επαγγελματικής – ιδιωτικής ζωής των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα.
Πού εστιάζετε την «πηγή» αυτών των ρατσιστικών αντιλήψεων στην εποχή μας;
Το στοίχημα είναι στην εκπαίδευση και δη στη συμπεριληπτική. Οι συμπεριφορές, άλλωστε, είναι που αλλάζουν πιο αργά από οτιδήποτε, οι στερεοτυπικές αντιλήψεις και το στίγμα. Όταν οι πολίτες της χώρας εκπαιδεύονται μαζί, παίζουν μαζί, ζουν μαζί, ενταγμένοι στην κοινότητα και όχι σε ιδρύματα ή σε διαχωρισμένες μονάδες, ο ρατσισμός σπάει στην πράξη.
Η πραγματικότητα είναι πως δεν έχει υλοποιηθεί μια ολοκληρωμένη εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από τα δικαιώματα στην εργασία των ατόμων με αναπηρία, των ατόμων με χρόνιες παθήσεις και των γονέων/κηδεμόνων αυτών που να απευθύνεται στους εργοδότες καθώς και στους εργοδοτικούς και επαγγελματικούς φορείς. Επιπρόσθετα, το προσωπικό των υπηρεσιών που παρέχουν υποστήριξη σε ζητήματα απασχόλησης στα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις (π.χ. ΚΠΑ του ΟΑΕΔ) δεν έχει εκπαιδευτεί σε ζητήματα αναπηρίας, με αποτέλεσμα αφενός να μη μπορεί να προσεγγίσει κατάλληλα τους εργοδότες, άφ’ ετέρου να αδυνατεί να παράσχει κατάλληλη εξυπηρέτηση/συμβουλευτική στήριξη στα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις.
Για κάθε ζήτημα που απασχολεί τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους η ΕΣΑμεΑ διατηρεί ιστοσελίδα που δημοσιοποιεί κάθε παρέμβαση και εξέλιξη, www.esamea.gr, ενώ έχει και μεγάλη παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα: https://www.facebook.com/ESAmeAgr, https://twitter.com/ESAMEAgr και https://www.instagram.com/ncdpgreece/?hl=en
Επίσης, η ΕΣΑμεΑ διατηρεί και την υπηρεσία «Διεκδικούμε Μαζί» όπου κάθε άτομο με αναπηρία ή χρόνια πάθηση ή μέλος της οικογένειάς του ή κάθε ευαισθητοποιημένος πολίτης μπορεί να καλέσει και εξυπηρετηθεί για κάποιο ζήτημα που τον απασχολεί ή να λύσει μια απορία του (210 9949837, esaea@otenet.gr )
