Αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, στο πλαίσιο σχετικού Εθνικού Προγράμματος [https://eeae.gr/anakoinoseis/].
Γράφει ο Ανδρέας Αμπάτης, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, με ειδίκευση σε θέματα περιβαλλοντικού και δημοσίου δικαίου
Η ΕΕΑΕ, ως φορέας ανάθεσης και αρχή σχεδιασμού της ΣΜΠΕ προσκαλεί το ενδιαφερόμενο κοινό να διατυπώσει εγγράφως τις απόψεις του προς τη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙ.Π.Α.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας [Λ. Αλεξάνδρας 11, 11473 Αθήνα, sec.dipa@prv.ypeka.gr], εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης, αρχομένης από τις 2 Οκτωβρίου 2026, και ανακοινώνει ότι ο πλήρης φάκελος της ΣΜΠΕ, με τις απαραίτητες πληροφορίες και στοιχεία, βρίσκεται στα γραφεία της ΕΕΑΕ (Πατριάρχου Γρηγορίου και Νεαπόλεως, 15341 Αγία Παρασκευή), προκειμένου να ενημερωθεί το κοινό.
Η ΣΜΠΕ εξετάζει το Εθνικό Πρόγραμμα για όλη τη χώρα, αλλά οι περισσότερες δράσεις του επικεντρώνονται στις εγκαταστάσεις του Εθνικoύ Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος», στην Αγία Παρασκευή.
Ειδικότερα, στο χώρο του «Δημόκριτου» προβλέπεται η υλοποίηση δράσεων, όπως διαλογή, επεξεργασία, συμπίεση και επανασυσκευασία σε νέα δοχεία των λεγόμενων «ιστορικών» ραδιενεργών αποβλήτων (ΡΑ), η αναβάθμιση της υπάρχουσας εγκατάστασης διαχείρισης ΡΑ, η αποξήλωση του ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα GRR-1, που βρίσκεται στο ΕΚΕΦΕ (σε κατάσταση «παρατεταμένης διακοπής λειτουργίας» περίπου από το 2004), και η εγκατάσταση διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων του «Δημόκριτου» και όσων θα προκύψουν από την αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα, με επιφανειακή εγκατάσταση τύπου κρύπτης με τεχνητούς φραγμούς, για απόβλητα (VLLW και LLW), που χαρακτηρίζονται ως «χαμηλού επιπέδου», και με γεώτρηση βάθους μερικών δεκάδων μέτρων, για λίγα υλικά που χαρακτηρίζονται ραδιενεργά απόβλητα μεσαίου επιπέδου (ILW).
Το προβάδισμα που έχει ο χώρος του ΕΚΕΦΕ για τη διάθεση των αποβλήτων μπορεί να ανατραπεί μόνο εάν μελέτες, που προβλέπεται να εκπονηθούν, αποδείξουν την ακαταλληλότητά του.
Συνοπτικά, σύμφωνα με την Υ.Α. 35225/2023 (ΦΕΚ Β’ 2638/21.4.2023) και τη ΣΜΠΕ, το Εθνικό Πρόγραμμα για τη διαχείριση Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων δομείται με βάση την επιδίωξη των εξής στόχων:
Α) Ανακύκλωση κλειστών ραδιενεργών πηγών και πυρηνικών υλικών.
Β) Χαρακτηρισμός των ιστορικών αποβλήτων του ΕΚΕΦΕ.
Γ) Αναβάθμιση της εγκατάστασης διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στον «Δημόκριτο» για διάθεση των ΡΑ του ΕΚΕΦΕ και όσων θα προκύψουν από την αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα.
Δ) Αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα.
Ε) Εγκατάσταση διάθεσης για τα απόβλητα του «Δημόκριτου» και για όσα απόβλητα θα προκύψουν από την αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα. Σ) Διαχείριση ως και τη διάθεση των ΡΑ και πηγών εκτός αυτών του ΕΚΕΦΕ. Οι παραπάνω στόχοι αναλύονται σε επιμέρους δράσεις.
Η πρωτοβουλία για τις δράσεις που περιγράφονται στο εθνικό πρόγραμμα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, για τη μελέτη των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων και για την κανονιστική ρύθμιση των δράσεων αυτών δεν είναι τυχαία, συμπτωματική ή άσχετη με όσα δρομολογούνται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και εθνικό, για την – όπως φαίνεται – σταδιακή μετάβαση σε ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο και μείγμα, με την ανάπτυξη και εγκατάσταση των λεγόμενων μικρών αρθρωτών (ή δομοστοιχειωτών) αντιδραστήρων (small modular reactors).
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η «Στρατηγική για την ανάπτυξη και εγκατάσταση μικρών δομοστοιχειωτών αντιδραστήρων (SMR) στην Ευρώπη», που ενέκρινε και ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52026DC0117&qid=1773310096275], και η πιο πρόσφατη πράξη 28/24.8.2026 του Υπουργικού Συμβουλίου (ΦΕΚ Α΄136/08.09.2026) για τη σύσταση, συγκρότηση και λειτουργία Κυβερνητικής Επιτροπής για την Πυρηνική Ενέργεια.
Η λεπτομερής ενημέρωση του κοινού και η συμβολή επιστημόνων στη διαβούλευση σχετικά με τη ΣΜΠΕ για την διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων έχει ιδιαίτερη σημασία, λόγω των χαρακτηριστικών του εγχειρήματος και της εγγύτητάς του ΕΚΕΦΕ με πυκνοκατοικημένες περιοχές των Βορείων Προαστίων της Αττικής.
Εντύπωση προκαλεί η ολιγωρία της Περιφέρειας Αττικής να προβεί σε σχετική δημοσιοποίηση στην ιστοσελίδα της (σε αντίθεση με άλλες Περιφέρειες, όπως οι Ηπείρου, Στερεάς Ελλάδας και Δυτικής Μακεδονίας), παρά το ιδιαίτερα αυξημένο τοπικό ενδιαφέρον για το ζήτημα.
