Γράφει ο Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος
∆ηµοσιογράφος – ∆ηµοσιολόγος
Οι πρόσφατες επισκέψεις και οι συναντήσεις των Ελληνορθοδόξων Πατριαρχών Αντιοχείας κ. Ιωάννη και Ιεροσολύµων κ. Θεοφίλου µε θρησκευτικές και πολιτικές ηγεσίες της Ελλάδος, της Κύπρου και άλλων χωρών είχαν ως κύριο θέµα τους άµεσους κινδύνους για τις ζωές τους, που αντιµετωπίζουν οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι στα µέρη όπου γεννήθηκε η Εκκλησία και ιδρύθηκαν τα πρεσβυγενή* Πατριαρχεία.
Ο Πατριάρχης Αντιοχείας συναντήθηκε µε τους Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως και Βουλγαρίας, µε τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου µε εκπροσώπους του Πατριαρχείου της Μόσχας και µε τον Γ.Γ. Θρησκευµάτων της Ελλάδος Γιώργο Καλαντζή. Επίσης είχε συνεργασία µε τους στον Λίβανο υπ’ αυτόν Μητροπολίτες. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύµων συναντήθηκε πρόσφατα µε τους Προέδρους των ΗΠΑ Ντόναλτ Τραµπ και της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Επισκέφθηκε επίσης την Ελλάδα και συναντήθηκε µε τον Αρχιεπίσκοπο της Ελλάδος, µε τον Πρωθυπουργό της και τον Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας κ. Κων. Τασούλα.
Υπενθυµίζεται ότι στα Ιεροσόλυµα Σταυρώθηκε και Αναστήθηκε ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, µε την Πεντηκοστή ιδρύθηκε η Εκκλησία και στην Ιερουσαλήµ, προ της καταστροφής της από τα ρωµαϊκά στρατεύµατα, συνήλθε η Αποστολική Σύνοδος υπό την προεδρία του Αποστόλου Ιακώβου. Κάθε Βήµα στην Αγία Γη είναι τόπος προσευχής, λατρείας και προσκυνήσεως για τους Χριστιανούς: Ο Πανάγιος Τάφος, η Βηθλεέµ, η Γεθσηµανή, ο Ιορδάνης ποταµός, το Όρος των Ελαιών, τα Μοναστήρια. Όλα θυµίζουν ότι για 2.000 περίπου χρόνια η Ορθόδοξη Εκκλησία και ο Ελληνισµός τα διαφυλάσσουν.
Σήµερα το Πατριαρχείο Ιεροσολύµων αντιµετωπίζει πολλά προβλήµατα. Φανατικοί Εβραίοι κακοποιούν Χριστιανούς, το κράτος του Ισραήλ µε διάφορους τρόπους έχει πρόγραµµα να ιδιοποιηθεί σηµαντικούς χώρους του Πατριαρχείου στην παλαιά πόλη και στον χριστιανικό τοµέα και µεθοδεύει δια των εποίκων να καταπατήσει εκτάσεις που ανήκουν σε Μονές του. Επίσης δια του στρατού του το Ισραήλ επιδίωξε να εκδιώξει από τη Γάζα ποίµνιο του Πατριαρχείου. ∆ικαίως ο Πρόεδρος της ∆ηµοκρατίας κ. Κων. Τασούλας απένειµε τιµητικές διακρίσεις στον ηγούµενο της Μονής Αγίου Πορφυρίου Γάζας Αρχιεπίσκοπο Τιβεριάδος Αλέξιο και τον βοηθό του Αρχιµανδρίτη Σίλα που και οι δύο κατά την ισοπέδωση της πόλης και της περιοχής της Γάζας από τα ισραηλινά στρατεύµατα έµειναν στο εκεί Μοναστήρι µαζί µε το ποίµνιό τους που προστάτευαν, λέγοντας ότι θα υποστούν ό, τι και αυτό. Η ηρωική και σύµφωνη µε τη χριστιανική διδασκαλία ενέργειά τους έσωσε τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων.
Υπό την εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Ιεροσολύµων είναι και η Μονή Σινά, που κρατικά ανήκει στην Αίγυπτο και αντιµετωπίζει πολλά προβλήµατα από την κυβέρνησή της, που θέλει να καταπατήσει κτήµατά της και να τα µετατρέψει σε τουριστικά κέντρα. Στην Αντιόχεια, µετά τον λιθοβολισµό του Στεφάνου, µαζεύτηκαν οι µαθητές του Ιησού και στην πόλη αυτή ονοµάστηκαν Χριστιανοί. Ο Απόστολος Παύλος πηγαίνοντας προς τη ∆αµασκό δια θαύµατος από διώκτης των Χριστιανών κατέστη ο Απόστολος των Εθνών. Οι Ελληνορθόδοξοι του Πατριαρχείου Αντιοχείας νιώθουν µεγάλη ευλογία γιατί µιλάνε τα αραµαϊκά, τη γλώσσα, που µιλούσε ο Ιησούς Χριστός.
Το Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει υπό την δικαιοδοσία του τους Ορθοδόξους των Συρίας, Λιβάνου, Ιράν, Ιράκ, Οµάν, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ και της Κιλικίας, που σήµερα ανήκει στην Τουρκία. Ακριβώς διότι η Αντιόχεια είναι υπό τουρκική κυριαρχία η έδρα του Πατριαρχείου έχει µεταφερθεί στη ∆αµασκό. Το Πατριαρχείο λέγεται πάντα Ελληνορθόδοξο, αλλά λόγω αβελτηρίας της Ελληνικής Πολιτείας και επεµβάσεων των Ρώσων έχει στην ουσία καταστεί Αραβορθόδοξο.
Μετά την «αραβική άνοιξη», που εκδηλώθηκε το 2010/11 σε αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, το Πατριαρχείο διέρχεται περίοδο έντονης δοκιµασίας, λόγω και µετανάστευσης του ποιµνίου του. Στο Ιράκ από το 2003 το Πατριαρχείο έχει χάσει το 80% του ποιµνίου του. Στη Συρία και ειδικότερα στο Χαλέπι από 200.000 που ήσαν οι Χριστιανοί πριν από τον πόλεµο σήµερα είναι λιγότεροι από 20.000.
Στην περιοχή της ∆αµασκού λεηλατήθηκαν µοναστήρια, στο Χαλέπι απήχθησαν και εφονεύθησαν κληρικοί, το 2025 η τροµοκρατική επίθεση αυτοκτονίας σουνιτών τζιχαντιστών στον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία της ∆αµασκού προκάλεσε τον θάνατο 25 πιστών και τον τραυµατισµό 63. Στον Λίβανο πύραυλοι του Ισραήλ έπληξαν Ελληνορθοδόξους οικισµούς και κατέστρεψαν τον Ορθόδοξο Ναό του Αγίου Γεωργίου. Γενικά οι Χριστιανοί στον Λίβανο βρίσκονται µεταξύ των πυρών της Χεζµπολά και του Ισραήλ και ως διέξοδο επιβίωσης βρίσκουν τη µετανάστευση.
Η περιοχή της Αιγύπτου, έδρα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, είναι η κοιτίδα του µοναχισµού ανατολικής και δυτικής Εκκλησίας και σηµαντικών θεολόγων, όπως οι άγιοι Αθανάσιος και Κύριλλος, οι οποίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στην καθιέρωση των δογµάτων της Εκκλησίας. Ιδρυτής της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας είναι ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Μάρκος. Η θέση του Ελληνορθοδόξου Πατριάρχου Αλεξανδρείας στη ζωή της αρχαίας Εκκλησίας φαίνεται και από το τίτλο του. Πρώτος που ονοµάστηκε «Πάπας» ήταν ο Επίσκοπος Αλεξανδρείας.
Πρώτος Πάπας ονοµάστηκε ο Μέγας Αθανάσιος από τον Μέγα Βασίλειο, ο οποίος καλεί τον Ρώµης απλώς «Επίσκοπο» Ρώµης. Τον τίτλο του Πάπα προσοικειώθηκε ο Ρώµης τέσσερις αιώνες µετά. Αυτό το σπουδαίο στη φήµη Πατριαρχείο κατά τον 20ό αιώνα απλώθηκε σε όλη την Αφρική, µε την ιεραποστολή φωτισµένων ελληνορθοδόξων κληρικών. Το Πατριαρχείο επλήγη από το χάσιµο του µεγίστου µέρους του ελληνικού ποιµνίου του, λόγω της πολιτικής του Νάσερ και, από το 2022, αντιµετωπίζει µείζον πρόβληµα µε την ίδρυση της Ρωσικής Πατριαρχικής Εξαρχίας στην Αφρική, µε κέντρο το Κάϊρο. Το Πατριαρχείο της Μόσχας υποστηρίζει ότι µε την ίδρυση της Εξαρχίας του άνω των εκατό κληρικών του Πατριαρχείου Αλεξανδρειας εντάχθηκαν σε αυτήν.
Το Πατριαρχείο της Μόσχας δήλωσε ότι προχώρησε στην ενέργεια της δηµιουργίας Εξαρχίας στην Αφρική, λόγω της στάσεως του σηµερινού Πατριάρχου Αλεξανδρείας Θεοδώρου στο Ουκρανικό. Συγκεκριµένα η ανακοίνωση αναφέρει ότι τον Οκτώβριο του 2018 ο κ. Θεόδωρος συλλειτούργησε µε τον κανονικό ( υπό το Πατριαρχείο της Μόσχας) Μητροπολίτη Κιέβου κ. Ονούφριο και απευθυνόµενος στους πιστούς, τους προέτρεψε να µείνουν πιστοί στην Κανονική Εκκλησία. Στις 27 Σεπτεµβρίου 2019 επανέλαβε τα ίδια. Όµως, στις 8 Νοεµβρίου 2019, κατόπιν παραινέσεων της ελληνικής κυβερνήσεως και άλλων ισχυρών παραγόντων, ο Πατριάρχης Θεόδωρος αναγνώρισε τους σχισµατικούς, τους οποίους προώθησε η κυβέρνηση της Ουκρανίας, µε την ευλογία του Οικουµενικού Πατριαρχείου.-
*Πρεσβυγενή καλούνται τα Πατριαρχεία που ιδρύθηκαν κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισµού. Η σειρά των αντιστοίχων Εκκλησιών κατά χρονολογική σειρά ιδρύσεως είναι των Ιεροσολύµων, της Αντιοχείας, της Ρώµης, της Αλεξανδρείας, και της Κωνσταντινούπολης. Κατά την Α΄ Οικουµενική Σύνοδο ο Αλεξανδρείας είχε τη δεύτερη θέση, µετά τον Ρώµης.
Μετά την καθιέρωση σειράς πολιτικής και εκκλησιαστικής αξιολογήσεως τοποθετήθηκε στη σειρά των πρεσβείων τιµής πρώτη η Εκκλησία της Ρώµης, ως πρώτη πρωτεύουσα της Ρωµαϊκής Αυτοκρατορίας, δεύτερη η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης µετά την µεταφορά της πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας σε αυτήν, τρίτη η της Αλεξανδρείας, ως µεγαλούπολης της εποχής, τετάρτη η της Αντιοχείας και πέµπτη η των Ιεροσολύµων, πόλης η οποία είχε σχεδόν εγκαταλειφθεί µετά την ολοτελή καταστροφή της από τα υπό τον αυτοκράτορα Τίτο ρωµαϊκά στρατεύµατα, το 70 µ.Χ.. Μετά το Μεγάλο Σχίσµα η Εκκλησία της Ρώµης δεν αποτελεί µέρος της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.
