Γράφει ο Δημήτρης Μάρδας
Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ
π. αναπλ. υπουργός Οικονομικών υφυπουργός Εξωτερικών (ΣΥΡΙΖΑ)
Η Τουρκία με διάφορες στρατιωτικές φιέστες επιδιώκει να σκορπίσει τον τρόμο για να αποκομίσει τα οφέλη που επιθυμεί στο Αιγαίο εις βάρος της Ελλάδας.
Πανάκριβες στρατιωτικές ασκήσεις, αποβατικές, αεροναυτικές κ.ά. γίνονται εδώ και καιρό, με χειροκροτητές διάφορα προσκαλούμενα από την ίδια κράτη. Και όλα αυτά σε μια περίοδο όπου η τουρκική οικονομία κλυδωνίζεται οδηγώντας στην έξοδο πολλές ξένες επιχειρήσεις που λειτουργούσαν εκεί. Από την άλλη, οι πρόβες του πολέμου εισάγουν μια μοναδική αβεβαιότητα στην οικονομία της, όπως και στην επενδυτική δραστηριότητα.
Η Τουρκία από το 1996 λειτουργεί στο πλαίσιο μιας Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ, η οποία ακόμη και σήμερα παραμένει ατελής. Η Τελωνειακή Ένωση, που εισήγαγε την ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών, αποτελεί το άλλοθι της μη ένταξης της στην ΕΕ, μια επιλογή που έχει χαθεί εδώ και καιρό για την ίδια.
Το 43% των εξαγωγών της Τουρκίας κατευθύνονται στην ΕΕ. Σε περίπτωση εκδήλωσης τουρκικής επιθετικότητας εις βάρος της Ελλάδας, ένα εμπάργκο στα βιομηχανικά και αγροτικά της προϊόντα όπως και στις τουρκικές αερογραμμές, όμοιο της Ρωσίας, που θα οδηγήσει σε παράλυση την τουρκική οικονομία, είναι μια υπόθεση εργασίας.
Χρειάζεται φυσικά μια ομόφωνη απόφαση σε επίπεδο αρχηγών των κρατών-μελών της ΕΕ. Εδώ εντοπίζεται η κύρια δυσκολία, έχοντας υπόψη, εκτός των άλλων, και τις στενές σχέσεις της Τουρκίας με κάποιους εταίρους μας, όπως λόγου χάρη με τη Γερμανία και την Ισπανία. Η πρώτη θεωρεί την Τουρκία από «προβληματικό εταίρο», όπως τη χαρακτήριζε παλαιότερα, «αναγκαίο εταίρο» σήμερα, ενόψει της υστερίας ή μύθου ορθότερα περί Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου με επιτιθέμενη την Ρωσία. Σημειώνεται ότι η Ρωσία με Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) μόνο 2,6 τρισ. δολάρια αδυνατεί να προκαλέσει έναν παγκόσμιο πόλεμο όσο και αν θεωρείται πυρηνική ή πολεμική υπερδύναμη.
Ως προς την Ισπανία και ειδικότερα την τράπεζά της την BBVA, αυτή έχει μια μοναδική έκθεση σε χρηματοοικονομικά τουρκικά προϊόντα της τάξης περίπου των 70 δισ. ευρώ. Επιπλέον το κράτος-μέλος αυτό έχει μια προωθημένη αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.
Ως προς την εξεταζόμενη ομόφωνη απόφαση στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εδώ σημειώνεται το ακόλουθο: Όπως θα τη ζητήσουμε στην προκειμένη περίπτωση, έτσι θα μας τη ξαναζητήσουν αν και όταν εκδηλωθεί νέα πολιτική κρίση με Ρωσία ή με οποιονδήποτε άλλον.
Δεν είναι λοιπόν η παράγραφος 7 του Άρθρου 42 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ όπως και άλλα σχετικά άρθρα, (Άρθρο 21 παρ. 2α, Άρθρο 24 παρ. 2, Άρθρο 30 παρ. 2, Άρθρο 31 της Συνθήκης για την ΕΕ) που απαντούν στις τουρκικές προκλήσεις, αλλά η γενικότερη αντίληψη περί αμοιβαίας συμπαράστασης – συνδρομής στους κόλπους της ΕΕ, όταν προκύπτουν όμοια προβλήματα.
Η αχίλλειος πτέρνα της Τουρκίας εντοπίζεται λοιπόν στις διεθνείς εμπορικές της σχέσεις και τέλος στη σημαντική εξάρτησή της σε πρώτες ύλες και ενδιάμεσα προϊόντα από την ΕΕ. Από την άλλη βέβαια, υπενθυμίζεται ότι όλη η αεροναυπηγική της εξαρτάται από τα ανταλλακτικά και κινητήρες, που παρέχουν βιομηχανίες των ΗΠΑ.
Ως προς την Ελλάδα, τι θα συνέβαινε αν εγκαθιστούσαμε στο Ισραήλ μια στρατιωτική βάση, όμοια αυτής της Τουρκίας στην Αλβανία ή των 130 και πλέον υπερπόντιων βάσεων που διαθέτει η γειτονική χώρα;
Σε περίπτωση σύρραξης με την Τουρκία, η χρήση αυτής της βάσης από την Ελλάδα δεν μπορεί να θεωρηθεί επίθεση του Ισραήλ κατά της ιδίας, οπότε δεν ενεργοποιείται το Άρθρο 5 αναφορικά με τη συνδρομή των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ υπέρ της Τουρκίας.
Η βάση αυτή θα είναι υπό ελληνικό έλεγχο χωρίς την εμπλοκή του Ισραήλ, οπότε εντάσσεται στην ελληνική στρατιωτική δράση και σχεδιασμό.
Επιπλέον θα μπορούσαμε να κάνουμε και ένα ακόμη τολμηρό βήμα: Αν και δεν διαθέτουμε F-35 θα μπορούσαμε να τα νοικιάζαμε από το Ισραήλ. Η χρήση ισραηλινών F-35 με ελληνικά σήματα, υπό ελληνική διοίκηση και έλεγχο, δεν σημαίνει αυτόματα ότι το Ισραήλ είναι εμπόλεμο μέρος. Εδώ εγείρονται βέβαια διάφορα ερωτήματα λόγω του βαθμού του ισραηλινής υποστήριξης, των τεχνικών ελέγχων κ.ά. των αεροσκαφών. Θα αρχίσει λοιπόν μια ατέρμονη συζήτηση, όπως συνήθως γίνεται, όμοια εκείνης με θέμα την παραμονή τουρκικών F-16 (της Lockheed Martin σήμερα) στα Κατεχόμενα της Κύπρου.
Βέβαια, να σημειώσουμε ότι η τυπική έκδοση του F-35 υπόκειται γενικά σε αυστηρούς όρους χρήσης εκ μέρους των ΗΠΑ και του κατασκευαστή τους της Lockheed Martin. Εδώ αναδεικνύονται όμως δυο στοιχεία:
Πρώτον οι Ισραηλινοί διαθέτουν μια ειδική παραλλαγή, το F-35I Adir, και όπως ισχυρίζονται, έχουν απαλλάξει τα αεροσκάφη τους από αυτόν τον έλεγχο και δεύτερον, θα δούμε το πώς θα κινηθεί η κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Όποιες και αν είναι οι πιθανές εξελίξεις, μια συμφωνία Αθήνας – Τελ Αβίβ αναφορικά με το άνοιγμα ελληνικής βάσης στο Ισραήλ εντάσσεται στον ελληνικό ηχηρότατο τρόμο, ως ανταπάντηση στον τρόμο της στρατιωτικών φιεστών της Άγκυρας.
