Από τη στήλη ΕΠΕΑ ΠΤΕΡΟΕΝΤΑ
Γράφει ο Άγγελος Πολύδωρος
Από τον χώρο του κινηματογράφου έχει δημιουργηθεί μια λέξη εδώ και πάρα πολλά χρόνια, που υποδηλώνει το μπέρδεμα των λέξεων ή των συλλαβών μιας λέξης κατά τη διάρκεια μιας φιλικής κουβέντας ή επίσημης ομιλίας. Πρόκειται για τη λέξη «Σαρδάμ».
Η λέξη σαρδάμ έχει μια ιδιαίτερη ιστορία: προέρχεται από το επώνυμο του Αχιλλέα Μαδρά (1875-1966), ο οποίος ήταν πρωτοπόρος ηθοποιός και σκηνοθέτης του ελληνικού κινηματογράφου, γνωστός για τον στόμφο του και την τάση του να κάνει λεκτικά λάθη την ώρα που μιλούσε ή έπαιζε κάποιο ρόλο σε ταινία.
Επειδή αυτό συνέβαινε συχνά, η λέξη προέκυψε από τον αναγραμματισμό του επιθέτου του: ΜΑΔΡΑΣ – ΣΑΡΔΑΜ. Λέγεται λοιπόν πως ο ίδιος ο Μαδράς «βάφτισε» μόνος του τα γλωσσικά του… ολισθήματα, θέλοντας ίσως να προλάβει τη σάτιρα των άλλων ή να δώσει έναν πιο καλλιτεχνικό τόνο στα λάθη του.
Σήμερα αν κάποιος ρωτήσει «τι είναι το σαρδάμ», παίρνει ως απάντηση ένα παράδειγμα: Σαρδάμ είναι όταν μιλώντας «γλωσσεύεις τη μπέρδα σου» ή σωστά όταν «μπερδεύεις τη γλώσσα σου».
Εγώ έχω μια «επεξηγηματική» ιστορία για το σαρδάμ: του συμμαθητή μου Παύλου Σπυρόπουλου του Κλεάνθους (αναφέρω και το πατρώνυμο διότι είχαμε συμμαθητή και τον συνονόματο πρώτο του ξάδερφο, «του Αθανασίου»), ο οποίος, μια μέρα στο σπίτι μας στην οδό Κοιμήσεως Θεοτόκου 18 στο Μαρούσι, όταν ο πατέρας μου αποφάσισε να πιει ένα κρασάκι μαζί μας (με τα παιδιά), ο Παύλος ενθουσιασμένος είπε στη μητέρα μου: «Κυρά-Γεωργία, φέρε γρήγορα δυο κρασάκια του ποτηριού πριν μετανιώσει ο κυρ-Αντώνης». Και η μητέρα μου πήγε στη κουζίνα και επέστρεψε με τα ποτηράκια. Μόνον εγώ κι ο πατέρας μου αλληλοκοιταχτήκαμε και γελάσαμε. Ο Παύλος και η κυρά-Γεωργία συνέχισαν τη κουβέντα σαν να μη τρέχει τίποτα. Εκεί στην αυλή μας, κάτω από τη αγριομουριά. Θεός σχωρέσ’ τους όλους. Οι δυο Παύλοι έφυγαν πάρα πολύ νωρίς από τον μάταιο τούτο κόσμο.
Τα θυμήθηκα όλα αυτά με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μας Κωνσταντίνο Τασούλα, ο οποίος μετά την παρέλαση της 25ης Μαρτίου, απηύθυνε τον καθιερωμένο χαιρετισμό της επετείου, με ένα ιστορικό σαρδάμ, αναφέροντας το 1981 ως έτος της Επανάστασης, θυμίζοντάς μου -επίσης- τις κοτσάνες και τα σαρδάμ δυο άλλων ογκόλιθων της ελληνικής πολιτικής σκηνής: του Μιλτιάδη Έβερτ (που το Πάσχα του 1996, είχε αναφερθεί λεπτομερώς στην Αγία Τριάδα, Θεό, Χριστό και Παναγία) και του Αλέξη Τσίπρα (που το 2015 είχε αναφερθεί στη Μυτιλήνη, τη Λέσβο και τα άλλα νησιά της Ελλάδας).
