Ο κ. Βασίλης Καρύδης, γεν. γραμματέας του Αθλητικού Συλλόγου Αναπήρων Αμαρουσίου με θυμό διαπιστώνει σωρεία προβλημάτων: «Το απερχόμενο καθεστώς Τζανίκου μας κληροδότησε μια εφιαλτική πραγματικότητα. Παρά τις εξαγγελίες για υλοποίηση προγραμμάτων στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων, το τελικό αποτέλεσμα είναι αποκλεισμός και τραυματισμοί. Το Μαρούσι είναι απροσπέλαστη πόλη. Σίγουρα χρειάζεται εθνικός σχεδιασμός. Αλλά και η απαξία και οι προσβολές από τον Δήμο δεν βοηθούν στη λύση προβλημάτων. Από τον κανόνα εξαιρούνται, βέβαια, κάποια πρόσωπα, όπως ο δημοτικός σύμβουλος και πρόεδρος του Οργανισμού Πρόνοιας Παναγιώτης Πέτρου και ο συνεργάτης του Γιάννης Λιβάρδας, ο πρόεδρος του Γυμναστηρίου «Σπύρος Λούης» Κώστας Κουτσούκος, ο αντιπρόεδρος του Κολυμβητηρίου Γιώργος Κασναφέρης, η ΚΑΕ Αμαρουσίου και ο Παναγιώτης Γιαννάκης που μας βοήθησαν αρκετά. Πιστεύω ότι με τη νέα δημοτική αρχή θ’ αλλάξει η κατάσταση. «Ο κ. Γ. Πατούλης είναι γιατρός και γνωρίζει τα προβλήματά μας, είχε ενδιαφερθεί και προτού θέσει υποψηφιότητα για δήμαρχος. Από τη μεριά μας, ως σύλλογος που έχει βγάλει δύο Ολυμπιονίκες, έχουμε κάθε διάθεση να συνεργαστούμε. Στο ΥΠΕΧΩΔΕ υπάρχουν ολοκληρωμένες μελέτες που ο Δήμος μπορεί να τις αξιοποιήσει και σε δύο χρόνια ν’ αλλάξει το πρόσωπο της πόλης».
Εμείς, από την πλευρά μας, να συμπληρώσουμε ότι εκτός από τον Δήμο, «ειδική αγωγή» πρέπει να λάβουμε όλοι μας. Γιατί, όπου υπάρχουν ράμπες που δεν είναι κατεστραμμένες, τις χρησιμοποιούμε συνήθως ως χώρους στάθμευσης, όπως δείχνουν οι φωτογραφίες.
Ειδικά δημοτικά σχολεία στο Μαρούσι
Στο Μαρούσι από το 1982 υπάρχουν δύο ειδικά δημοτικά, το 1ο και το 2ο, που στεγάζονται σε κτήριο το οποίο έχει παραχωρήσει το Σικιαρίδειο Ίδρυμα. Τα σχολεία αυτά θεωρούνται «πρότυπα», μιας και εκτός από τους χώρους, το ίδρυμα χρηματοδοτεί επίσης τη θέρμανση, τη μεταφορά και τη σίτιση των μαθητών, ενώ για τη συντήρηση είναι υπεύθυνος ο Δήμος Αμαρουσίου. Έτσι, τα σχολεία αυτά είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι αυτά που χρηματοδοτούνται μόνο από το υπουργείο Παιδείας. Δεν παύουν, ωστόσο, ν’ αντιμετωπίζουν προβλήματα, και μάλιστα σοβαρά. Η «Α» μίλησε με τις διευθύντριες των σχολείων, κ. Στρούμπη και κ. Κατσαντώνη.
«Στα σχολεία εδώ έρχονται παιδιά με βαριά νοητική υστέρηση και αυτισμό. Παλαιότερα έρχονταν παιδιά με ελαφρότερες αναπηρίες, τώρα όμως αυτά πηγαίνουν στις τάξεις ένταξης στα «κανονικά» δημοτικά, ενώ παιδιά σαν τα δικά μας είτε πήγαιναν σε ιδρύματα είτε κρατούνταν στο σπίτι. Αυτό φυσικά αποτελεί μια πολύ καλή εξέλιξη. Φέτος έχουμε 66 παιδιά στα δημοτικά και 4 στο νηπιαγωγείο. Έχουμε 7 δασκάλους ειδικής αγωγής και είμαστε σχετικά ικανοποιημένοι από τον αριθμό του ειδικού προσωπικού. Απασχολούμε 2 κοινωνικούς λειτουργούς, ένα ψυχολόγο, ένα γυμναστή, 2 νοσηλεύτριες, μουσικούς και λογοθεραπευτές. Προσπαθούμε κάθε τμήμα να είναι ομοιογενές και να μην έχει πάνω από πέντε παιδιά.
Τα προβλήματα αρχίζουν με την υποχρηματοδότηση. Ευτυχώς, τα δύο τελευταία χρόνια πετύχαμε έκτακτη επιχορήγηση από τον Δήμο και καλύψαμε κάποιες από τις ανάγκες μας. Αν όμως δεν ενδιαφερθεί η πολιτεία και το υπουργείο να δώσουν περισσότερα χρήματα, θα στρεφόμαστε συνεχώς σε ιδιώτες, με κίνδυνο πολλά προγράμματα να μείνουν στα σχέδια. Τώρα, για παράδειγμα, θέλουμε να φτιάξουμε έναν χώρο ψυχοκινητικής φροντίδας, αλλά και μια κουζίνα, για να μάθουν τα παιδιά σιγά σιγά να αυτοεξυπηρετούνται. Αυτός είναι και ο ουσιαστικός μας σκοπός και στόχος. Η κοινωνικοποίηση, η απόκτηση δεξιοτήτων και η αυτοεξυπηρέτηση. Και εδώ υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα. Το υπουργείο Παιδείας κάθε χρόνο μας στέλνει ωρολόγιο πρόγραμμα και βιβλία παρόμοια με των άλλων δημοτικών. Φυσικά, αυτά μένουν στα χαρτιά. Πολλά παιδιά δεν θα μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν ή να κάνουν μαθηματικές πράξεις. Και δεν θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει αυτό. Ο πρώτος σκοπός των δασκάλων και των γονιών είναι τα παιδιά να κοινωνικοποιηθούν, να κάνουν κάποια πράγματα μόνα τους. Ο γονιός δεν θα είναι πάντοτε δίπλα τους. Το υπουργείο αντιθέτως στέλνει βιβλία Γραμματικής. Έτσι οι δάσκαλοι αυτοσχεδιάζουν, ψάχνουν σε άλλα βιβλία και βρίσκουν μόνοι τους ειδικό εκπαιδευτικό υλικό. Πρέπει ν’ αλλάξει τελείως η δομή της ειδικής αγωγής.
Εφόσον ο λόγος αφορά στους δασκάλους, είναι μεγάλο λάθος ότι κάθε χρόνο το ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό αλλάζει και δεν είναι μόνιμο. Ο λογοθεραπευτής, για παράδειγμα, κάνει μια συγκεκριμένη δουλειά με κάθε παιδί. Ο επόμενος που θα έρθει, όσο άξιος και να είναι, πρέπει να ψάξει να βρει το επίπεδο του παιδιού από την αρχή, και χάνεται χρόνος. Επίσης, αυτά τα παιδιά δένονται πολύ με τους δασκάλους τους. Έχουν πολλές ευαισθησίες και ανεπτυγμένη διαίσθηση, γι’ αυτό δεν είναι σωστό ν’ αλλάζουν συνεχώς ανθρώπους και παραστάσεις».
Όσο για το «ιδανικό» σχολείο; « Τα σχολεία θα έπρεπε να είναι κοινά. Να υπάρχουν μικρές τάξεις ένταξης σε όλα τα σχολεία. Να βρίσκονται όλα τα παιδιά μαζί στα διαλείμματα, ν’ αρχίσουν να προβληματίζονται οι γονείς, να μάθουν όλα τα παιδιά ότι η διαφορετικότητα δεν είναι κάτι κακό. Να μάθουν τη συμβίωση».
Αυξημένη ευαισθησία, στάσιμες υποδομές
«Σημαντικά βήματα προόδου έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες υγείας-πρόνοιας προς τους πολίτες με αναπηρία». Η θέση αρχής του υπουργού Υγείας Δημήτρη Αβραμόπουλου, με την οποία «άνοιξε» την εορταστική εκδήλωση του υπουργείου του για τα ΑΜΕΑ για την 3η Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για τα άτομα με αναπηρία, συνοδεύτηκε από τη διαπίστωση περί «διακομματικής ευαισθησίας» στο συγκεκριμένο θέμα και από τη διαβεβαίωση «βάζουμε τέλος στην κοινωνική και ηθική φθορά που υφίστανται οι ανάπηροι στη χώρα μας».
Βέβαια, τόσο η υπουργική περί διακομματικότητας διαπίστωση, όσο και η αισιοδοξία για το μέλλον των πολιτών με αναπηρία, διόλου δεν φάνηκαν στην εικόνα της αίθουσας όπου διεξήχθη η εκδήλωση. Κανένας κυβερνητικός βουλευτής, εκτός απ’ αυτούς που συμμετέχουν στην κυβέρνηση, δεν έδωσε το «παρών», ενώ περιορισμένη ήταν και η παρουσία ανθρώπων με αναπηρία.
«Θα ησυχάσουμε όταν γίνει πράξη η Κάρτα Αναπηρίας που διασφαλίζει τη λειτουργική πρόσβαση των ΑμεΑ σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής», ήταν το συμπέρασμα της παρέμβασης του υφυπουργού Πρόνοιας Γ. Κωνσταντόπουλου. Για «διασφάλιση και ενδυνάμωση του δημόσιου χαρακτήρα των υπηρεσιών που παρέχονται στα ΑμεΑ» μίλησε ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας ΑμεΑ, Ι. Βαρδακαστάνης, μεταφέροντας τις ανησυχίες του αναπηρικού κινήματος. «Χρειάζεται πάνω απ’ όλα συστηματική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης», ήταν μια από τις χαρακτηριστικές φράσεις της προέδρου της διακομματικής για τα ΑμεΑ, Ε. Μπερνιδάκη.
1985-2006: Οι εξελίξεις στην Ειδική Αγωγή
Το 1985, με τον νόμο 1566, η Ειδική Αγωγή ενσωματώνεται στο κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα. Δυστυχώς, θετικές διατάξεις που υπήρχαν στον νόμο (π.χ. εκκαθάριση και κλείσιμο ιδιωτικών κέντρων κ.λπ.) έμειναν απλές διατάξεις, αφού τα Προεδρικά Διατάγματα που χρειάζονταν δεν εκδόθηκαν ποτέ.
Το 2000, λίγο πριν τις εκλογές, ψηφίστηκε χωρίς κανέναν διάλογο με τις οργανώσεις των αναπήρων ένας νέος νόμος για την Ειδική Αγωγή, ο 2817 (υπουργός Γεράσιμος Αρσένης). Διατάξεις του νόμου αφορούν μόνο στην απορρόφηση των κονδυλίων, ενώ η ουσιαστική ένταξη των ΑμεΑ υποβαθμίζεται. Παρά τους νόμους και τις διατάξεις η Ειδική Αγωγή βρίσκεται σε τέλμα και θα χρειαστεί συντονισμένος αγώνας για να βγει από αυτό.
Παρ’ όλους τους νόμους, τις διατάξεις, τις διακηρύξεις, και τα ευχολόγια περί «ισονομίας και ισοπολιτείας» των κυβερνήσεων η κατάσταση της Ειδικής Αγωγής είναι τραγική. Έρευνα που πραγματοποίησε το Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (ερωτηματολόγιο σ’ όλες τις σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής καλοκαίρι 2003-χειμώνας 2004), προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες και αποτυπώνει την αλήθεια. Σύμφωνα με αυτήν, η Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα αναφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (το 94,3% των μονάδων). Στη Δευτεροβάθμια και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση η Ειδική Αγωγή είναι εξαφανισμένη. Τα παιδιά με ειδικές ανάγκες ουσιαστικά τερματίζουν τη μαθητική τους πορεία βγαίνοντας από το Δημοτικό. Στο Γυμνάσιο, το Λύκειο και την Επαγγελματική Εκπαίδευση δεν υπάρχει χώρος για τα ΑμεΑ. Όποιος μπορεί και θέλει να συνεχίσει θα το πληρώσει πολύ ακριβά.
Προσπελασιμότητα στις μεταφορές
Τη νέα πιλοτική υπηρεσία της ΕΘΕΛ για τη μετακίνηση ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ) παρουσίασε πρόσφατα ο υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών Μιχάλης Λιάπης, ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας ΑμεΑ στις 3 Δεκεμβρίου.
Πρόκειται για ειδικά διασκευασμένα οχήματα, σαν μικρά λεωφορεία, τα οποία στο πίσω μέρος έχουν ειδική ράμπα που σηκώνεται και μπαίνει στο εσωτερικό το αμαξίδιο. Κάθε τέτοιο όχημα μπορεί να δεχθεί τρία με τέσσερα αμαξίδια.
Η νέα υπηρεσία θα ξεκινήσει στο αμέσως επόμενο διάστημα, θα είναι δωρεάν και οι πολίτες θα μπορούν να κλείνουν ραντεβού για τη μετακίνηση τους στον τετραψήφιο αριθμό 1130.
Σύντομα, το υπουργείο Μεταφορών ξεκινά εκστρατεία με φυλλάδια και αφίσες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ.
Σε δηλώσεις του, ο κ. Μ. Λιάπης τόνισε ότι, αν η πιλοτική αυτή υπηρεσία, η οποία στην παρούσα φάση θα εφαρμοστεί μόνο στην Αθήνα, πετύχει τους στόχους της, τότε θα αγοραστούν και άλλα ειδικά διασκευασμένα αυτοκίνητα. «Δεν θέλουμε διαχωρισμούς, αλλά ισότιμη μεταχείριση. Η αδιαφορία είναι η μεγαλύτερη αναπηρία» είπε χαρακτηριστικά.
Γιάννης Μπεθάνης
