«Ως δημοτική σύμβουλος, εντεταλμένη για την ανάπτυξη της κλασσικής και λόγιας μουσικής, φιλοδοξώ να δημιουργήσω μια μικρή Βιέννη στην Κηφισιά.
Ο όρος «κλασσική» κολλάει γάντι και στη μουσική και στην Κηφισιά.
Συνέντευξη Γιώργος Κανελλόπουλος
Σαφώς και το Δημοτικό Συμβούλιο δεν προσφέρεται για… μαθήματα πιάνου ή για κονσέρτα κλασικής μουσικής. Αν η έννοια της κλασικής μουσικής παραπέμπει σε μία «ανώτερη» μορφή μουσικής σύνθεσης και ευγενούς τέχνης, από την άλλη πλευρά, τα γνωστά πολιτικά «κρεσέντα», δεν καταφέρνουν να εξευμενίσουν τα ήθη και να συμμορφώσουν τα ύφη. Στην περίπτωση του Δήμου Κηφισιάς, ωστόσο, η αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου έχει το αποκλειστικό προνόμιο να φιλοξενεί μια διακεκριμένη σολίστ του πιάνου, την Ευγενία Παπαδήμα. Όταν η τέχνη ακολουθεί την πολιτική, και η πολιτική μπορεί να γίνει τέχνη…
Μεγάλωσε στην Κηφισιά και ωρίμασε μουσικά στο Λονδίνο. Ζούσε και εργαζόταν μεταξύ Λονδίνου και Αθήνας, μέχρι και πριν από 4 χρόνια, όταν αποφάσισε να επιστρέψει στην πόλη που μεγάλωσε. Έχει δώσει συναυλίες και ατομικά ρεσιτάλ σε μεγάλες αίθουσες και σκηνές κλασικής μουσικής της Ελλάδας και του εξωτερικού. Ως δημοτική σύμβουλος σήμερα, εντεταλμένη, μάλιστα, για την ανάπτυξη της κλασικής και λόγιας μουσικής, η Ευγενία Παπαδήμα φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια μικρή Βιέννη στην Κηφισιά.
«The show must go on»… και πρέπει να είναι και καλό, λέει η Ευγενία Παπαδήμα στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, λίγο προτού συνεχίσει το μουσικό της ταξίδι στις μουσικές σκηνές της Ευρώπης. Ιταλία 23/10, Αυστρία (Βιέννη) 3/11 και ακολουθεί η Αγγλία (Λονδίνο και Νόρφολκ) μέσα στον Νοέμβριο. Προηγουμένως, όμως, σκοπεύει να ανοίξει τις «Αυλές της Κηφισιάς» με ελεύθερη είσοδο για τους εραστές της κλασικής μουσικής. Την Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου, στις 20:00, στην όμορφη αυλή της διατηρητέας έπαυλης στο παραδοσιακό Στροφύλι (Στροφυλίου 11 & Ραγκαβή), θα δοθεί συναυλία κουιντέτου εγχόρδων με τη συμμετοχή της διακεκριμένης πιανίστα και του καταξιωμένου σολίστ Δημήτρη Σέμση στο βιολί.
Από την κούνια… στο πιάνο της γιαγιάς
«Ξεκίνησα να παίζω μόνη μου στο πιάνο της γιαγιάς μου, στην Κηφισιά, όταν άρχισα να περπατάω. Αυτό που ήθελα να κάνω, το είχα καταλάβει με το που πάτησα την πρώτη νότα. Τη σκηνή, πάντως, την κατάλαβα στα 20. Μπήκα κατευθείαν στον κόσμο της κλασικής μουσικής και δεν απέκλινα ποτέ. Πολύ σημαντικό, το ποιος βάζει τη βάση στη μουσική. Στην Ελλάδα ήταν για μένα ο μεγάλος καθηγητής Max Hallecker. Οι πρώτες μου βάσεις, όμως, ήταν με την Μπέτυ και τον Κώστα Γαϊτάνο, για αρκετά χρόνια. Στο Λονδίνο συνέχισα με τον καθηγητή James Gibb, στο Guildhall School of Music. Μαζί του έμεινα 19 χρόνια. Ήταν πατέρας μου, ο άνθρωπος που με έκανε αυτό που είμαι σήμερα μουσικά. Πραγματικός σταθμός στη μουσική μου πορεία ήταν σαφώς όταν έφυγα από τη χώρα μου και πήγα στη ‘’ζούγκλα’’ της Ευρώπης. Το πρώτο πράγμα που μας είπαν πριν να ξεκινήσουν τα μαθήματα στο Guildhall School of Music, ήταν ‘’σηκωθείτε και φύγετε, όπως είστε, κάντε κάτι άλλο, γιατί αυτή η δουλειά και αυτή η ζωή θα σας σκοτώσουν’’. Και αμέσως ζήτησα τη συμβουλή του καθηγητή μου James Gibb: ‘’Ευγενία, θα το κάνεις μόνο αν δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτό’’, μου είπε. Πήρα μια τεράστια απόφαση. Το δέχτηκα και είπα ναι, το θέλω, θα το υπηρετήσω. Δεν το μετάνιωσα, αλλά κατά καιρούς έχω σκίσει παρτιτούρες, έχω κλάψει, έχω βρίσει, έχω φύγει για μικρά διαστήματα, αλλά πάντα γυρνάω πίσω, διότι δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αυτό. Αυτή είναι η αλήθεια».
«Παντρεύτηκα» τον Johannes Brahms
«Μπαινοβγαίνω σε συνθέτες κατά καιρούς, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχουν έργα τους που με ‘’αιχμαλωτίζουν’’ κατά περιόδους. Βέβαια, υπάρχει ένας συνθέτης που διαχρονικά με έχει ‘’αιχμαλωτίσει’’, τον έχω ‘’παντρευτεί’’ και δεν έχω κενά μαζί του. Αυτός είναι ο Johannes Brahms. Απλά, μερικές φορές ξεκουράζεται από εμένα και μετά ξαναβρισκόμαστε. Από τις ραψωδίες του Johannes Brahms μπήκα στη συμφωνική μουσική, έπειτα, στα ρέκβιεμ, στις συμφωνίες του Μπετόβεν, αλλά και στην chamber music, τη μουσική δωματίου. Μιλάμε για αυθύπαρκτα αριστουργήματα μουσικής, που το καθένα είναι μια ιστορία και σε παίρνει μαζί του, τα οποία δεν ξεχωρίζονται, ούτε και συγκρίνονται. Όταν ερμηνεύω ένα έργο, έχω στο μυαλό μου την ίδια τη μουσική. Είναι σαν μια ταινία. Έχει αρχή και τέλος, πλοκή και λύση. Αλλάζει σε σχέση με το τι συμβαίνει, με το συναίσθημα που προκαλεί. Άλλωστε, αυτό σημαίνει ερμηνεία, να βάζεις το δικό σου λιθαράκι. Αν δεν το κάνεις αυτό, πας σπίτι σου. Το ίδιο μουσικό έργο είναι τελείως διαφορετικό στην κάθε ερμηνεία του. Είναι σημαντικό τι ακούς, αλλά σημαντικότερο από ποιον το ακούς, από ποια ορχήστρα, ποιον μαέστρο, ποιον σολίστα».
Μοναχική η ζωή μου ως σολίστ…
«Είναι ξεκάθαρα μοναχική η ζωή μου ως σολίστ. Οι σολίστες είμαστε απομονωμένοι άνθρωποι και λειτουργούμε πολύ εσωτερικά με τον εαυτό μας. Προσωπικά έχω ερωτευτεί και έχω αγαπήσει τη μουσική. Αν επηρεάζονται οι σχέσεις μου με τους ανθρώπους; Με την οικογένειά μου λιγότερο, γιατί το έχουν καταλάβει, γνωρίζουν το τέμπο μου. Επηρεάζει όμως τις προσωπικές μου σχέσεις, εκεί που πρέπει, αν είμαι με κάποιον, να καταλάβει ότι προτεραιότητα είναι η συναυλία γιατί… the show must go on και πρέπει να είναι και καλό».
Κάποτε δεν υπήρχε πιο «ροκ» από τον Μπαχ
«Η κλασική είναι εποχική μουσική. Υπάρχουν πολλά ρεύματα και εξελικτικά στάδια σε μια περίοδο ενός αιώνα, που όλα αυτά υπάγονται σε μια μεγάλη ταμπέλα που λέγεται ‘‘κλασική μουσική’’. Τότε δεν υπήρχε πιο ‘’ροκ’’ από το να ακούς Μπαχ. Σήμερα μπορεί να μην φτιάχνουμε σονάτες, υπάρχει όμως η contemporary classical music που επηρεάζει και άλλα σύγχρονα ρεύματα μουσικής. Η μουσική που έμαθα, επηρέασε το γούστο μου. Για παράδειγμα, δεν μπορούσα να πάω σε οποιοδήποτε κλαμπ μού έλεγαν οι φίλοι μου. Κάποιοι δεν μπορούσαν να καταλάβουν… με έλεγαν περίεργη. Ωστόσο, λατρεύω την τζαζ, έχω μεγαλώσει με ροκ, από την παραδοσιακή μουσική έχω ακούσει εξαιρετικά πράγματα, δεν πολυκαταλαβαίνω την ηλεκτρονική μουσική. Ζω στην εποχή μου και ξέρω ότι θα ακούσω ηλεκτρονική μουσική παντού, το δέχομαι και συμβιβάζομαι, αλλά η ψυχή μου ανήκει στην οργανική μουσική. Πιστεύω στην καλή, την επεξεργασμένη μουσική που βγαίνει από την ψυχή, το μυαλό, τη γνώση και το τυχαίο αποτέλεσμα τελικά».
Talent shows και μουσική βιομηχανία
«Σίγουρα δεν θα κρίνω εγώ τι μπορεί να ακούει η νεολαία. Η μουσική χάνεται μαζί με την παιδεία. Ο δικός μου ρόλος και υποχρέωση είναι να το επαναφέρω αυτό, κυρίως, στα σχολεία. Να μάθουν τα παιδιά τι σημαίνει ήχος – μουσική συχνότητα και να καταλάβουν ότι υπάρχει κάτι πίσω απ’ αυτό. Τα talent shows ουσιαστικά είναι η εξέλιξη ενός κύκλου μιας μουσικής βιομηχανίας που τώρα κλείνει. Έμαθα από τον δάσκαλό μου ότι οι διαγωνισμοί κάνουν κακό στην ψυχολογία και τη μουσικότητα. Από την άλλη πλευρά, σήμερα ο κόσμος λειτουργεί με αυτόν τον παγιωμένο θεσμό. Πώς θα μπορούσε λοιπόν ένα παιδί που πραγματικά θέλει να προσφέρει στη μουσική, να το αρνηθεί αυτό και να πει ότι εγώ βαδίζω ανεξάρτητα σε μια κοινωνία μουσικής βιομηχανίας; Είναι μια τεράστια ερώτηση που δεν την έχω απαντήσει…».
Μια μικρή Βιέννη στην Κηφισιά
«Η Κηφισιά είναι αρχαίο μέρος, είναι ένα μέρος κλασικό. Ο όρος ‘’κλασική’’ κολλάει γάντι και στη μουσική και στην Κηφισιά. Αλλά αυτό που θέλω να κάνω είναι πολύ φιλόδοξο. Μακάρι να μπορέσω να δημιουργήσω μια μικρή Βιέννη για δυο-τρεις εβδομάδες. Να έχουμε δηλαδή μια εποχή στην Κηφισιά για τους classical music lovers, για τους εραστές της κλασικής, λόγιας, ρομαντικής, μπαρόκ μουσικής, που τώρα αναγκάζονται να κατεβαίνουν στο κέντρο, στο Μέγαρο Μουσικής, στο Ηρώδειο, και αλλού. Ελπίζω να βρούμε και το σωστό χώρο. Πιστεύω ότι μας αξίζει να έχουμε μια τέτοια εστία στα βόρεια προάστια. Στην Κηφισιά, όμως, έχουμε και υπέροχα νεοκλασικά διατηρητέα κτίρια. Την αρχιτεκτονική αυτών των παραδοσιακών κτισμάτων χρειάζεται να την αναδείξουμε και να τα εντάξουμε μαζί με μουσική και ποίηση σε ένα πάντρεμα των τεχνών. Να ξεφύγουμε από το αυστηρά δημοτικό περιβάλλον, το δημαρχείο και κάποια γήπεδα. Η πρώτη αυλή που θα φιλοξενήσει τον θεσμό της ‘’Κλασικής Κηφισιάς’’ θα είναι στη διατηρητέα έπαυλη της Στροφυλίου και Ραγκαβή, την επόμενη Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου».
Η πόλη που αγάπησα…
«Μεγάλωσα στην οδό Καραϊσκάκη στο Κεφαλάρι, σε αυτό το σπίτι που ήμασταν όλοι μια μεγάλη οικογένεια. Ήταν μια τεράστια πυλωτή με πολλά πιτσιρίκια στη γειτονιά. Θα ήμασταν και 15 αλητάκια… Βάζαμε τα πατίνια και τρέχαμε στη χλόη, παίζαμε κρυφτό, κυνηγητό, κλέφτες και αστυνόμους, πηγαίναμε στα παλιά σπίτια και ψάχναμε φαντάσματα. Μέσα στα δέντρα και το πράσινο, κλείναμε το δρόμο, ήταν για εμάς η δική μας αλάνα… Αν δεν υπήρχαν αυτά τα χρόνια, δεν θα είχα τη δύναμη να συνεχίσω και να κάνω όλο αυτό που κάνω τώρα. Η Κηφισιά ήταν για μένα ο παράδεισος. Την αγαπώ πάρα πολύ, γιατί μου έχει χαρίσει τις ωραιότερες στιγμές της ζωής μου.
Όταν πριν από δυο χρόνια εκλέχτηκα δημοτική σύμβουλος, είχα πάει στο Μέγαρο Μουσικής να συναντήσω τον τότε καλλιτεχνικό διευθυντή Γιώργο Κουρουπό. ‘’Ευγενία, εμένα μου αρέσει που βγήκες δημοτική σύμβουλος, γιατί θα σε βγάλει από όλη αυτή την εσωτερικότητα που έχουμε όλοι μας’’, μου είπε. Αυτό ήταν μια μεγάλη κουβέντα, γιατί πραγματικά όλοι οι σολίστες έχουμε μια βαθιά εσωτερικότητα. Και τώρα με αυτήν τη δημοτική αρχή είναι σαν να βρίσκομαι ξανά στο σχολείο. Κηφισιωτάκι είμαι και μαζί με μια παρέα 15-20 φίλων και παλιών συμμαθητών ενισχύσαμε την υποψηφιότητα του δημάρχου Γιώργου Θωμάκου. Το κίνητρό μου είναι ότι θέλω να προσφέρω στον πολιτισμό».
Πρώτο ατομικό ρεσιτάλ σε ηλικία 10 ετών
Η Ευγενία Παπαδήμα ξεκίνησε τις σπουδές της στο πιάνο σε ηλικία 5 ετών και σε ηλικία 10 ετών έδωσε το πρώτο ατομικό της ρεσιτάλ σε εκδήλωση της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών. Ολοκλήρωσε τον κύκλο σπουδών της στην Ελλάδα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Max Hallecker με τον οποίο πήρε δίπλωμα το 1993 με “άριστα παμψηφεί” και διάκριση, ενώ την ίδια περίοδο παρακολούθησε μαθήματα διεύθυνσης ορχήστρας με τον διευθυντή ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Λουκά Καρυτινό. Τις ακαδημαϊκές περιόδους 1993-94 σπούδασε πλάι στον Christopher Elton (Royal Academy of Music, London). Το 1995 συνέχισε τις σπουδές της στο Guildhall School of Music, υπό τον καθηγητή James Gibb – Emeritus Professor. Το 1997 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) και πραγματοποίησε Master Degree στο City University of London με θέμα “Η μουσική στην Αρχαία Ελλάδα”.
Έχει δώσει συναυλίες και ατομικά ρεσιτάλ, μεταξύ άλλων, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην Εθνική Λυρική Σκηνή, στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, σε γνωστές σκηνές σε Λονδίνο, Παρίσι, Τόκιο, Ζυρίχη, Βιέννη, Βουδαπέστη, Κωνσταντινούπολη, Τίρανα, Βέρνη, Δρέσδη, Ντίσελντορφ και έχει εμφανιστεί με συμφωνικές ορχήστρες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει ηχογραφήσει για το BBC radio 4, στην παράσταση “The Fountain overflowed”, για το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ προκλασική και ρομαντική μουσική, για το BBC radio 3 την παγκόσμια πρεμιέρα της Nocturne για πιάνο του Sir Patrick Moore, για το BBC 1 (Television) / Barbican-London Live Masteclass για το “The One Show”, καθώς και για τη Sony Classical, στο Λονδίνο, το προσωπικό της άλμπουμ “Atmosphera”.
Το 2009 ήταν υποψήφια Γυναίκα της Χρονιάς του περιοδικού Life and Style στην κατηγορία διεθνείς προσωπικότητες. Στις βουλευτικές εκλογές εκλογές του 2012 συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Δράσης – Φιλελεύθερης Συμμαχίας. Είναι εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος με τον συνδυασμό του δημάρχου Γιώργου Θωμάκου και εντεταλμένη σύμβουλος κλασικής και λόγιας μουσικής του Δήμου Κηφισιάς. Διδάσκει πιάνο στο Ωδείο Φίλιππος Νάκας στην
