Σε μια εποχή που η γνώση εξελίσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, η επαγγελματική προσαρμοστικότητα αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης και η μάθηση γίνεται το πιο σταθερό μας καταφύγιο. Σήμερα, η Δια Βίου Μάθηση δεν αποτελεί μια εκπαιδευτική επιλογή, αλλά μία στάση ζωής. Η κα. Ηλιάνα Σπυρίδωνος, μία από τις προσωπικότητες που ενσαρκώνουν αυτό το όραμα, είναι από εκείνες τις γυναίκες που δεν αρκούνται στο να μιλούν για την αξία της εκπαίδευσης — τη ζουν, την καλλιεργούν και τη μεταδίδουν.
Ως Διευθύντρια Κατάρτισης στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης «Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη», μέσα από πλήθος διεθνών συνεργασιών και κοινωνικών δράσεων, αποδεικνύει καθημερινά ότι η εκπαίδευση δεν έχει ηλικία, φύλο ή όρια. Έχοντας αποκτήσει σε μικρή ηλικία μία πολυετή πορεία στον χώρο της Δια Βίου Μάθησης και της Εκπαίδευσης Ενηλίκων, έχει αφιερώσει τη ζωή της στο να δημιουργεί ευκαιρίες για ανθρώπους κάθε ηλικίας, να ενδυναμώνει γυναίκες και να στηρίζει κοινότητες που παλεύουν να ξανασταθούν στα πόδια τους.
Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ μίλησε μαζί της για τη δύναμη της συνεχούς μάθησης, τις προκλήσεις της ηγεσίας, τη θέση των γυναικών στον εργασιακό χώρο και το πώς η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί σε μια χώρα που μαθαίνει — σε κάθε ηλικία, για κάθε άνθρωπο.
Συνέντευξη: Αθανασία Καραμούτα
Είστε μια πολύ φρέσκια και νέα φωνή στον τομέα της Εκπαίδευσης ενηλίκων και Δια Βίου Μάθησης. Πείτε μας μερικά λόγια για εσάς. Πότε ξεκινήσατε να ασχολείστε με τον κλάδο και τι ήταν αυτό που σας κέρδισε;
Σας ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία. Η ενασχόλησή μου με την Εκπαίδευση Ενηλίκων και τη Δια Βίου Μάθηση ξεκίνησε πριν μερικά χρόνια, όταν συνειδητοποίησα πόσο σημαντική είναι η συνεχής μάθηση για την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη του καθενός. Με ενθουσιάζει η δυνατότητα να βλέπω ανθρώπους να εξελίσσονται, να ανακαλύπτουν νέες δεξιότητες και να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους μέσα από τη μάθηση κάτι που με εμπνέει και με γεμίζει ενέργεια. Συνδυάζοντας τις διεθνείς εμπειρίες, σε ευρωπαϊκά προγράμματα, με τις τοπικές πρωτοβουλίες, όπως η συνεργασία με τον Εμπορικό Σύλλογο Νέας Σμύρνης, δημιουργούμε δυναμικά και βιωματικά περιβάλλοντα μάθησης, όπου οι συμμετέχοντες όχι μόνο αποκτούν δεξιότητες, αλλά εμπνέονται να ανακαλύψουν και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους πλήρως, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη στον τόπο τους.
Ως διευθύντρια στο ΚΔΒΜ «Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη» ποια είναι η φιλοσοφία σας στον επιτυχή σχεδιασμό και την υλοποίηση εκπαιδευτικών δράσεων που ικανοποιούν τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας;
Η πεποίθησή μου είναι ότι η εκπαίδευση πρέπει να συνδέεται άμεσα με τις πραγματικές ανάγκες των συμμετεχόντων και της αγοράς εργασίας. Για μένα, η μάθηση δεν είναι απλώς μετάδοση γνώσεων· είναι η δυνατότητα να αποκτήσει κανείς δεξιότητες που μπορεί να εφαρμόσει άμεσα και που πραγματικά ενισχύουν την προσωπική και επαγγελματική του ανάπτυξη. Όταν σχεδιάζω εκπαιδευτικές δράσεις, προσπαθώ να κατανοώ σε βάθος τις προκλήσεις και τους στόχους κάθε συμμετέχοντα, αλλά και τις απαιτήσεις που θέτει η σύγχρονη αγορά εργασίας. Η συνεχής ανατροφοδότηση, η ενεργή συμμετοχή και η προσαρμογή των προγραμμάτων σε πραγματικές ανάγκες είναι για μένα ο πυρήνας μιας επιτυχημένης μάθησης. Η μάθηση γίνεται πραγματικά ουσιαστική όταν συνδυάζει τη θεωρία με την πράξη, δημιουργώντας ένα ζωντανό και συμμετοχικό περιβάλλον.
Διαθέτετε μεγάλη εμπειρία στο κομμάτι της ηγεσίας· στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την υλοποίηση. Ποιες είναι οι βασικότερες συμβουλές επαγγελματικής καθοδήγησης που θα δίνατε σε κάποιον;
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που έχω μάθει είναι ότι η ηγεσία δεν έχει ηλικία, έχει όραμα, συνέπεια και την ικανότητα να εμπνέεις και να καθοδηγείς τους ανθρώπους γύρω σου. Η πρώτη μου συμβουλή σε όποιον ξεκινάει είναι να επενδύσει στην αυτογνωσία: να γνωρίζει τις δυνάμεις και τα όριά του, γιατί μόνο έτσι μπορεί να καθοδηγήσει και να εμπνεύσει άλλους με ειλικρίνεια και αποτελεσματικότητα.
Είστε μια γυναίκα σε έναν απαιτητικό και συχνά ανδροκρατούμενο κλάδο, ποιες δυσκολίες έχετε συναντήσει και πώς τις έχετε διαχειριστεί;
Όντως πρόκειται για απαιτητικό και συχνά ανδροκρατούμενο κλάδο, όπως λέτε, αλλά αυτό ποτέ δεν με απέτρεψε. Αντίθετα, με ενδυναμώνει. Οι δυσκολίες υπάρχουν, όπως η ανάγκη να αποδεικνύω συνεχώς την δουλειά μου ή να ξεπερνάω προκαταλήψεις λόγω φύλου, αλλά τις αντιμετωπίζω πάντα με σταθερότητα, αυτοπεποίθηση και επαγγελματισμό, επικεντρώνομαι στα αποτελέσματα και στην ποιότητα της δουλειάς μου και αφήνω τις πράξεις μου να μιλήσουν για μένα. Ταυτόχρονα, επιδιώκω συνεργασίες με ανθρώπους που αναγνωρίζουν την αξία των πραγμάτων, ανεξάρτητα από το φύλο και δεν φοβάμαι να διεκδικήσω χώρο και φωνή όπου χρειάζεται. Κάθε πρόκληση για μένα είναι μια ευκαιρία που με έχει βοηθήσει να εξελιχθώ επαγγελματικά και προσωπικά ώστε να βρίσκομαι στην θέση που είμαι.
Συμμετέχετε στους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς «When» και «Women Do Business», που προασπίζουν τη γυναικεία παρουσία στον εργασιακό χώρο. Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία;
Η συνεργασία προέκυψε από την προσωπική μου πεποίθηση ότι η ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στον εργασιακό χώρο είναι ζωτικής σημασίας. Πάντα με ενδιέφερε να στηρίζω και να εμπνέω άλλες γυναίκες να αναπτύσσουν τις δεξιότητές τους, να διεκδικούν ευκαιρίες και να εξελίσσονται επαγγελματικά. Όταν μου δόθηκε η δυνατότητα να συμμετάσχω σε αυτές τις πρωτοβουλίες, ένιωσα ότι ήταν μια φυσική συνέχεια της δουλειάς και των αξιών μου. Μέσα από τη συμμετοχή μου, μπορώ να συνεισφέρω με καθοδήγηση, συμβουλευτική και πρακτική υποστήριξη, ενώ παράλληλα εμπνέομαι από τις ιστορίες και τις προσπάθειες άλλων γυναικών που διεκδικούν ενεργά τον χώρο τους στην αγορά εργασίας.
Έχετε εκπροσωπήσει την Ελλάδα σε διεθνές συνέδριο στην Πράγα. Τι αποκομίσατε από αυτήν την εμπειρία και τι διαφορές ή ομοιότητες παρατηρείτε στην εκπαίδευση ενηλίκων ανάμεσα στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Όταν ανέβηκα στο βήμα του συνεδρίου, ένιωσα μεγάλη συγκίνηση αλλά και ευθύνη απέναντι στη χώρα μας, στον εαυτό μου αλλά και στους ανθρώπους που βρίσκονταν εκεί. Είχα την ευκαιρία να μιλήσω για τον ΕΟΠΠΕΠ και να παρουσιάσω την εκπαίδευση ενηλίκων της Ελλάδα και τους τρόπους διασφάλισης της ποιότητάς της, σε ένα διεθνές κοινό.
Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω διαφορετικές εκπαιδευτικές πρακτικές, να συνδεθώ με ανθρώπους από όλη την Ευρώπη και να φέρω στην Ελλάδα νέες ιδέες και μεθόδους μάθησης που κάνουν πραγματικά τη διαφορά. Η αλληλεπίδραση με συμμετέχοντες άλλων χωρών έκανε την εμπειρία ακόμη πιο ζωντανή· οι συζητήσεις και οι ανταλλαγές ιδεών με βοήθησαν να δω διαφορετικές προσεγγίσεις και λύσεις σε κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Παρατήρησα ότι ενώ σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η εκπαίδευση ενηλίκων συνδέεται στενά με καινοτόμες μεθόδους και τις ανάγκες της αγοράς, στην Ελλάδα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοπιστία και στην ουσιαστική ποιότητα της μάθησης.
Πολλά άτομα εάν και έχουν την επιθυμία να μορφωθούν, δεν κάνουν το επόμενο βήμα. Πώς θα τα παροτρύνατε;
Συχνά συναντώ ανθρώπους που θέλουν να μορφωθούν ή να εξελιχθούν, αλλά διστάζουν να κάνουν το επόμενο βήμα ,είτε από φόβο, είτε από αμφιβολία για τις δυνατότητές τους. Τους λέω πάντα ότι η εκπαίδευση δεν είναι απλώς ένα βήμα προς το μέλλον, είναι μια διαδικασία που μπορεί να τους δώσει αυτογνωσία, νέες δεξιότητες και εμπιστοσύνη στον εαυτό τους από εδώ και πέρα.
Ξεκινάμε με μικρά, πρακτικά βήματα: μια συζήτηση, ένα σεμινάριο μια δραστηριότητα που τους επιτρέπει να δοκιμάσουν και να δουν άμεσα αποτέλεσμα. Τους δείχνω ότι κάθε προσπάθεια μετράει και ότι η πρόοδος έρχεται σταδιακά, με συνέπεια και ενεργή συμμετοχή. Είναι πολύ όμορφο να βλέπεις τα μάτια τους να φωτίζονται, όταν καταλαβαίνουν ότι μπορούν να κάνουν τη διαφορά στη ζωή τους, όταν καταλαβαίνουν ότι η μάθηση δεν είναι απλώς θεωρία, αλλά πραγματική δύναμη που ανοίγει νέες προοπτικές και δημιουργεί ευκαιρίες και ενώνει ανθρώπους.
Η συνεργασία σας με τον Σύλλογο «Ελπίδα Μάνας» που στηρίζει κακοποιημένες γυναίκες και μονογονεϊκές οικογένειες είναι αξιέπαινη. Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να επηρεάσει η εκπαίδευση ενηλίκων ευάλωτων κοινωνικών ομάδων ουσιαστικά την κοινωνία;
Είναι μια εμπειρία που με έχει αγγίξει βαθιά. Βλέποντας γυναίκες, που ξεκινούν με δισταγμό και φόβο να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα, να αποκτούν δεξιότητες και αυτοπεποίθηση και να παίρνουν τις ζωές τους στα χέρια τους, είναι πραγματικά συγκινητικό. Όταν οι γυναίκες και οι οικογένειες αυτές αποκτούν γνώσεις και πρακτικές δεξιότητες, ενισχύεται η αυτονομία τους και η δυνατότητά τους να διεκδικούν μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Η εκπαίδευση λειτουργεί ως εργαλείο ενδυνάμωσης όχι μόνο για το άτομο, αλλά και για την κοινωνία συνολικά, καθώς η κοινωνική συμμετοχή, η οικονομική ανεξαρτησία και η ενδυνάμωση των ευάλωτων ομάδων δημιουργούν θετικό αντίκτυπο και σε ευρύτερο επίπεδο.
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης εκφράζονται ανησυχίες για ενδεχόμενες δυσμενείς επιπτώσεις της και στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται τα επόμενα χρόνια, με τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές;
Η A.I. φέρνει πράγματι πολλές ανησυχίες, αλλά και τεράστιες ευκαιρίες για επαγγελματική ανάπτυξη. Θεωρώ ότι η εκπαίδευση και η συνεχής κατάρτιση θα γίνουν πιο σημαντικές από ποτέ, καθώς οι άνθρωποι θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε νέους ρόλους, που σήμερα μπορεί μην υπάρχουν. Το κλειδί είναι να διδάσκουμε όχι μόνο τεχνικές δεξιότητες, αλλά και ικανότητες όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα (soft skills) και η ευελιξία, δεξιότητες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα από μηχανές. Η συνεχής μάθηση θα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της επαγγελματικής ζωής και, όποιοι επενδύσουν σε αυτήν, θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις τεχνολογικές αλλαγές προς όφελός τους, μετατρέποντας τις προκλήσεις σε νέες ευκαιρίες.
Ποιο είναι το δικό σας όραμα για το μέλλον της διά βίου μάθησης στην Ελλάδα;
Θα ήθελα να δημιουργηθεί ένα δυναμικό και προσβάσιμο οικοσύστημα μάθησης, όπου κάθε ενήλικας θα έχει την ευκαιρία να εξελίσσεται συνεχώς, ανεξάρτητα από ηλικία, επάγγελμα ή κοινωνικό υπόβαθρο. Φαντάζομαι μια Ελλάδα όπου η εκπαίδευση δεν είναι απλώς μια φάση της ζωής, αλλά τρόπος ζωής, όπου η μάθηση συνδέεται στενά με τις ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας, ενώ παράλληλα ενισχύει την προσωπική ανάπτυξη και την αυτοπεποίθηση.
Στόχος μου είναι να συμβάλλω, ώστε η Διά Βίου Μάθηση να γίνει εργαλείο ενδυνάμωσης για όλους, να δημιουργεί ευκαιρίες, να καλλιεργεί δεξιότητες και να ενισχύει την κοινωνική συνοχή. Θέλω να βλέπω ανθρώπους να αισθάνονται εμπνευσμένοι να μάθουν, να εξελιχθούν και να αξιοποιήσουν τη γνώση για να κάνουν τη διαφορά, τόσο στη ζωή τους όσο και στην κοινωνία ολόκληρη.
