Μολονότι η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής των παιδιών, συνεχίζει να προκαλεί στους περισσότερους γονείς αμηχανία, ντροπή και φόβο. Πολλοί θεωρούν πως τα παιδιά τους είναι πολύ μικρά και δεν θα καταλάβουν. Άλλοι φοβούνται πως, αν ξεκινήσουν μια τέτοια συζήτηση με τα παιδιά τους, εκείνα θα ξεκινήσουν νωρίς την σεξουαλική τους ζωή, για να ικανοποιήσουν την περιέργειά τους και κάποιοι γονείς έχουν ενοχές για τις δικές τους σεξουαλικές επιθυμίες και γίνονται έντονα απορριπτικοί απέναντι στην σεξουαλικότητα των παιδιών τους. Τα παιδιά, ωστόσο, μαθαίνουν για το σεξ από πολύ νωρίς, είτε μέσα από συζητήσεις με συνομήλικους, είτε μέσα από τηλεοπτικά προγράμματα με ερωτικές σκηνές ή και μέσα από το διαδίκτυο. Οι πληροφορίες όμως που λαμβάνουν από αυτές τις πηγές, μπορεί να είναι λανθασμένες και διαστρεβλωμένες. Γι’ αυτό και είναι απαραίτητη η κατάλληλη καθοδήγηση από την πλευρά σας, λαμβάνοντας πάντα υπόψη την ηλικία του παιδιού, το επίπεδο κατανόησής του και τις ερωτήσεις που θέτει.
Παιδιά προσχολικής ηλικίας
Οι ερωτήσεις των παιδιών προσχολικής ηλικίας, συνήθως επικεντρώνονται περισσότερο στην ανατομία του σώματος και τις διαφορές των γεννητικών οργάνων ανδρών και γυναικών. Θα πρέπει να απαντάτε με ειλικρίνεια στις ερωτήσεις τους, εξηγώντας τη λειτουργία των εξωτερικών μερών του σώματος, με απλούς όρους και χρησιμοποιώντας ονομασίες, οι οποίες είναι αποδεκτές και χρησιμοποιούνται από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον (στήθος, πέος, κόλπος, αιδοίο κ.λπ.), γιατί διαφορετικά δίνετε το μήνυμα στο παιδί ότι αυτά τα μέρη του σώματος δημιουργούν αμηχανία. Στην αγορά κυκλοφορούν πολλά εικονογραφημένα βιβλία σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, που απευθύνονται σε παιδιά διαφόρων ηλικιών, τα οποία μπορούν να σας βοηθήσουν να μεταδώσετε τις πληροφορίες που χρειάζεται, με κατάλληλο και ενδιαφέροντα τρόπο.
Παιδιά σχολικής ηλικίας
Το ενδιαφέρον των παιδιών σχολικήςηλικίας,στρέφεται περισσότερο στην τεκνοποίηση, με ερωτήσεις όπως «Από πού γεννιούνται τα μωρά; Πώς μπαίνουν στην κοιλιά της μαμάς;», κ.λπ. Μια κατάλληλη απάντηση από την πλευρά σας θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη: «Όταν ένας άντρας και μια γυναίκα αγαπιούνται πολύ, μερικές φορές αποφασίζουν να ζήσουν μαζί ή να παντρευτούν. Συχνά θέλουν να κάνουν και παιδιά και για να γίνει αυτό πρέπει να κάνουν σεξ. Αγκαλιάζονται πολύ σφιχτά και ο άνδρας βάζει το πέος του μέσα στον κόλπο της γυναίκας και αφήνει ένα σποράκι που ονομάζεται σπερματοζωάριο, το οποίο συναντά ένα άλλο σποράκι που ονομάζεται ωάριο…». Όσο μεγαλύτερο ή μικρότερο είναι το παιδί, τόσο διαφοροποιείται και η απάντηση που θα δώσετε ως προς το περιεχόμενό της. Το σημαντικότερο μήνυμα που χρειάζεται να περάσετε στα παιδιά, είναι πως η τεκνοποίηση αποτελεί μια στιγμή αγάπης, ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα, οι οποίοι επέλεξαν ο ένας τον άλλο. Σε αυτή την ηλικία, αρχίζουμε επίσης να συζητάμε και θέματα, σχετικά με την αυτοπροστασία του. Είναι σημαντικό να τονίσουμε στο παιδί, πως το σώμα του ανήκει μόνο στο ίδιο και πως μπορεί και πρέπει, να αρνηθεί ανεπιθύμητα αγγίγματα και άλλες συμπεριφορές, που το κάνουν να νιώθει άβολα και άσχημα, ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι μέλος της οικογένειας.
Εφηβεία
Κατά την εφηβική ηλικία, η σεξουαλικότητα εκφράζεται πιο έντονα από κάθε άλλη περίοδο. Εκδηλώνονται τα πρώτα ερωτικά ενδιαφέροντα, ο σεξουαλικός πειραματισμός και οι πρώτες σεξουαλικές επαφές. Ο τρόπος που απευθύνονται οι γονείς στους εφήβους όσον αφορά στη σεξουαλικότητά τους, θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από διακριτικότητα, εξατομίκευση και σεβασμό. Καλλιεργήστε μια ζεστή και θετική σχέση με τα παιδιά σας, ώστε να μπορούν πιο άνετα να σας πλησιάσουν και να θέσουν ερωτήματα σχετικά με τη σεξουαλικότητά τους. Είναι σημαντικό να απαντάτε στις ερωτήσεις τους με ειλικρίνεια, σοβαρότητα και όχι επικριτικά. Είναι επίσης πολύ βοηθητικό, να μοιράζεστε με το παιδί σας τις σκέψεις και τα συναισθήματα, που είχατε κι εσείς στην ηλικία του, για παρόμοια ζητήματα. Διδάξτε τους την υπευθυνότητα και ενημερώστε τους για τις επιλογές αντισύλληψης και τους κινδύνους των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων και μιας ενδεχόμενης ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Μην μένετε ωστόσο μόνο στην αρνητική πτυχή της σεξουαλικότητας, αλλά μιλήστε εξίσου και για την ομορφιά του να μοιράζεσαι στιγμές, με κάποιον που αγαπάς. Ένα ακόμα θέμα, το οποίο συχνά ανησυχεί και φέρνει σε δύσκολη θέση τους γονείς, είναι ο αυνανισμός. Είναι σημαντικό να τονιστεί, πως ο αυνανισμός αποτελεί φυσιολογικό τρόπο έκφρασης της σεξουαλικότητας και στα δυο φύλλα και μπορεί να παρουσιαστεί από τη νηπιακή ακόμη ηλικία. Είναι ένας απόλυτα υγιής τρόπος παρατήρησης και διερεύνησης του σώματος και αποτελεί απαραίτητη διέξοδο στην σεξουαλική ενέργεια. Δεν θα πρέπει να δημιουργούνται αισθήματα ενοχής στο παιδί όταν αυτοϊκανοποιείται σεξουαλικά, είναι σημαντικό να υπάρχει διακριτικότητα και σεβασμός από την πλευρά σας.
Ο τρόπος με τον οποίο ως ενήλικες, αντιμετωπίζουμε τη σεξουαλικότητά μας, εξαρτάται σε έναν αρκετά μεγάλο βαθμό, από τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση που έχουμε λάβει, σε όλη τη διάρκεια των παιδικών μας χρόνων. Είναι σημαντικό λοιπόν, αρχικά, να αποδεχτείτε το παιδί σας ως ένα σεξουαλικό πλάσμα και να θέσετε από νωρίς τις βάσεις, ώστε να αντιμετωπίζουν το σώμα τους χωρίς ενοχές και αμηχανία, αλλά με φυσικότητα, φροντίδα και αγάπη.
Γράφει η Ήρα Κουρή
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, MSc Παιδοψυχολογίας
Email: irakouri@gmail.com
