Έγινε γνωστή στο ευρύ κοινό μέσα από την ενεργή συμμετοχή της στην υγειονομική πολιτική που ακολούθησε η Πολιτεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού. Εν συνεχεία αποφάσισε να πολιτευτεί με τον ΣΥΡΙΖΑ και να εκλεγεί βουλευτής στον Βόρειο Τομέα της Αθήνας, για να ανεξαρτητοποιηθεί λίγο καιρό μετά.
Επιδημιολόγος με τεράστια επιστημονική πορεία και βιογραφικό, με πλούσιο κοινωνικό έργο μέσω του Ινστιτούτου Prolepsis που ίδρυσε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και βουλευτής, η Αθηνά Λινού μιλά στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για την πορεία της τόσο στην Ιατρική, όσο και στην πολιτική, τονίζοντας με έμφαση ότι κινητήριος μοχλός πίσω από την ενασχόλησή της με τα κοινά είναι να μην υπάρχει κανένα παιδί σε σχολείο της χώρας που να πεινάει.
Παράλληλα επιβεβαιώνει την πρόθεσή της να είναι και πάλι υποψήφια βουλευτής, αφήνοντας ωστόσο τα πάντα ανοιχτά ως προς το κόμμα με το οποίο θα το πράξει.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΕΘΑΝΗΣ
Γιατί επιλέξατε να σπουδάσετε Ιατρική; Ποιο ήταν το κίνητρό σας;
Όλα τα χρόνια του σχολείου η μεγάλη μου αγάπη ήταν τα μαθηματικά. Η αγάπη αυτή γεννήθηκε όταν τριών χρονών μετά το μεγάλο σεισμό του ’54 μια εντυπωσιακή γυναίκα επιστήμονας επισκέφθηκε το σπίτι μας για να εκτιμήσει τη ζημιά που είχε πάθει από το σεισμό. Όταν ρώτησα ποια είναι, ο πατέρας μου μου είπε ότι είναι πολεοδόμος και σπούδασε στο Πολυτεχνείο. Έτσι, πριν ακόμα κλείσω τα τρία χρόνια μου, έλεγα καθημερινά ότι θα πάω στο Πολυτεχνείο για να γίνω πολεοδόμος. Aργότερα άλλαξα γνώμη και ήθελα να σταθώ περισσότερο δίπλα σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Έτσι αποφάσισα να δώσω εισαγωγικές εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή Αθηνών στην οποία πέτυχα από τους πρώτους. Εκεί γνώρισα και τον συμφοιτητή μου και πλέον σύζυγό μου Δημήτρη Λινό. Η αγάπη όμως και το ενδιαφέρον για τα μαθηματικά με συνόδευε και με απασχολούσε. Στο τρίτο έτος της Ιατρικής παρακολούθησα το μάθημα της Επιδημιολογίας. Πραγματικά μαγεύτηκα. Αυτή ήταν η λύση για μένα, θα μπορούσα να είμαι γιατρός, αλλά να χρησιμοποιώ και μαθηματικά και να ζω με αυτά χαρούμενη, προσφέροντας σε πάρα πολλούς, όχι μόνο στους λίγους.
Πού συνεχίσατε την επιστημονική σας διαδρομή;
Την άνοιξη του έκτου έτους της Ιατρικής έκανα αίτηση και έγινα δεκτή στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ. Οι σπουδές στη Βοστώνη ήταν η πραγματοποίηση του ονείρου μου, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπιζα. Πρώτη φορά στο εξωτερικό, νιόπαντροι, με την αβεβαιότητα για το αν θα μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε τις σπουδές που ονειρευόμαστε. Το Χάρβαρντ άνοιξε λαμπρούς δρόμους σπουδών σε μένα και τον άντρα μου. Την επόμενη χρονιά βρεθήκαμε στην Mayo Clinic όπου και μείναμε για πέντε ολόκληρα χρόνια. Σε αυτά τα χρόνια κατάφερα να δημοσιεύσω αρκετές μελέτες, να ολοκληρώσω το διδακτορικό μου και να εκλεγώ καθηγήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότας. Τον επόμενο χρόνο βρεθήκαμε στο Κλίβελαντ τόσο εγώ όσο και ο σύζυγός μου που ήταν πλέον καθηγητής Χειρουργικής. Τον ίδιο καιρό αποκτήσαμε τα τρία πρώτα μας παιδιά και αποφασίσαμε πλέον να γυρίσουμε στην Ελλάδα. Σε μικρό χρονικό διάστημα τελείωσα την υφηγεσία μου και σταδιακά εξελίχθηκα σε τακτική καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής της Αθήνας και αργότερα εκλέχτηκα διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής και Επιδημιολογίας. Το 1991 αποκτήσαμε και το πέμπτο παιδί, ενώ συνειδητοποιούσα ότι προσφορά σε πολλούς ανθρώπους δεν ήταν μόνο η διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο και η Έρευνα. Έτσι αποφάσισα το ’91 να ιδρύσω το Ινστιτούτο Prolepsis, με κύριο σκοπό αρχικά την οργάνωση έγκαιρης διάγνωσης καρκίνου του μαστού και του τραχήλου της μήτρας στη Χαλκιδική, με έμφαση στις αγροτικές περιοχές. Τα επόμενα χρόνια επικεντρώθηκα σε επιδημιολογική έρευνα. Αφορούσε κυρίως πρόληψη χρόνιων νοσημάτων (κυρίως καρκίνου) και προαγωγής υγείας σε γυναίκες και ευάλωτες ομάδες.
Πώς προέκυψε το κοινωνικό πρόσημο που απέκτησε (μαζί με το επιστημονικό φυσικά) το Ινστιτούτο Prolepsis;
Ήταν η τεράστια οικονομική κρίση του 2011 που με οδήγησε στο να προσθέσω στο έργο του Ινστιτούτου ένα καθαρά ανθρωπιστικό και ταυτόχρονα επιστημονικό έργο, που ακόμα παραμένει το έργο της καρδιάς μου. Επικεντρώθηκα στην καταπολέμηση της επισιτιστικής ανεπάρκειας των παιδιών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία.
Η σκέψη ότι έστω και ένα μόνο παιδί πεινάει την ώρα που βρίσκεται στο σχολείο, ακόμα συγκλονίζει εμένα και τους συνεργάτες μου. Εδώ και 14 χρόνια παρέχουμε υγιεινό και ασφαλές φαγητό κάθε μέρα, νωρίς το πρωί, σε όσα από τα φτωχότερα σχολεία της χώρας μας μπορούμε. Τα αποτελέσματα αυτού του έργου έχουν αναγνωρισθεί διεθνώς και σε συνεργασία με επιστήμονες του Harvard, δημοσιεύονται σε περιοδικά διεθνούς κύρους, όπως το Lancet. Παράλληλα, αναπτύξαμε προγράμματα καταπολέμησης της μοναξιάς που βιώνουν οι ηλικιωμένοι μας.
Ειδικά στον τομέα της Δημόσιας Υγείας που αποτελεί σημαντικό μέρος της επιστημονικής σας κατάρτισης, επικρατεί συνεχής αναταραχή, με πρόσφατες τις εικόνες έντασης ανάμεσα σε υγειονομικούς και τον υπουργό Άδωνι Γεωργιάδη. Ποια είναι η δική σας εικόνα;
Η Δημόσια Υγεία είναι πράγματι ο χώρος που υπηρετώ εδώ και πολλά χρόνια στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Δίδαξα στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας αλλά και σε πολλά αμερικανικά πανεπιστήμια. Εισήγαγα στη χώρα μας την Ιατρική της Εργασίας και ερευνητικά αποκάλυψα πολλούς κινδύνους για τη Δημόσια Υγεία που προέρχονται από τα φυτοφάρμακα, το μολυσμένο από εξασθενές χρώμιο νερό στην περιοχή του Ασωπού. Μάλιστα η Πολιτεία της Καλιφόρνιας, βασιζόμενη στις μελέτες μου, άλλαξε τη νομοθεσία της για τα ασφαλή επίπεδα στο νερό τέτοιων ουσιών, όπως νωρίτερα το Αμερικανικό Κογκρέσο είχε απαγορεύσει τη χρήση συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων, που προηγούμενες μελέτες μου είχαν δείξει ότι προκαλούν λευχαιμίες στους αγρότες. Ήμουν η πρώτη στην Ελλάδα που εφάρμοσα πρόγραμμα πρόληψης του καρκίνου του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, σε ειδικό κέντρο στη Χαλκιδική, όπως και πολλά άλλα προγράμματα για την πρόληψη άλλων καρκίνων (όπως π.χ. του δέρματος από τον ήλιο), η ποιότητα των οποίων αναγνωρίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προσφορά μου στη Δημόσια Υγεία συνεχίστηκε με τη συγγραφή των «Εθνικών Διατροφικών Οδηγών», ένα έργο που αποτυπώθηκε σε 8 τόμους με τη συνεργασία 40 επιστημόνων, και διανεμήθηκε δωρεάν σε όλους τους οργανισμούς αλλά και όλους τους πολίτες της Ελλάδας. Τέλος, στη Δημόσια Υγεία θα μπορούσε να περιληφθεί και η προσφορά μου για τη σωστή καθημερινή δωρεάν διατροφή χιλιάδων μαθητών όλων των βαθμίδων, με ένα υγιεινό πρωινό, με ταυτόχρονη εκπαίδευση των παιδιών στην υγιεινή διατροφή. Όνειρό μου, αλλά και ο λόγος που θα παραμείνω στην πολιτική, είναι σύντομα να καθιερωθεί δημόσια δωρεάν καθημερινή σίτιση σε όλους τους μαθητές της χώρας μας, από το Νηπιαγωγείο μέχρι και την τελευταία τάξη του Λυκείου. Άρα αυτές είναι οι δικές μου προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία. Οι σημερινές εικόνες έντασης με πρωταγωνιστή τον υπουργό Υγείας είναι κατώτερες των περιστάσεων και των πραγματικών αναγκών του ελληνικού λαού.
Για ποιους λόγους αποφασίσατε να εισέλθετε στην πολιτική;
Μέχρι την κρίση του κορωνοϊού, η πολιτική δεν ήταν προτεραιότητα στη ζωή μου. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι όποτε μου ζήτησε η πατρίδα να υπηρετήσω σε θέση ευθύνης και είχα τις γνώσεις και τη δυνατότητα να το κάνω, δεν αρνήθηκα, ανεξάρτητα από το ποια ήταν η κυβέρνηση της χώρας. Με την κρίση του κορωνοϊού διαπίστωσα ότι συχνά οι πολιτικές λύσεις δεν αρκούν για να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα της χώρας χωρίς τη συμμετοχή της επιστήμης. Όταν λοιπόν μου προτάθηκε να ασχοληθώ με την πολιτική, το αντιμετώπισα ως ευκαιρία για να προσφέρω τις γνώσεις μου, αλλά και να υλοποιήσω το όνειρό μου, να πείσω να εφαρμοστεί καθολική σίτιση σε όλα τα σχολεία της χώρας και να συνεισφέρω επιστημονικά στη βελτίωση του συστήματος υγείας, έτσι ώστε να καταπολεμηθεί η ανισότητα στις βασικές ανάγκες των συνανθρώπων μας που είναι η τροφή, η υγεία και η παιδεία.
Πώς εκτιμάτε ότι θα διαμορφωθεί η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα στο άμεσο μέλλον;
Η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα είναι ρευστή, με πολλούς εσωτερικούς αλλά και εξωτερικούς παράγοντες να την επηρεάζουν. Αυτήν τη στιγμή 2-3 επιπλέον κόμματα ετοιμάζονται να μπουν δυναμικά στην εσωτερική πολιτική ζωή, ενώ δεν ξέρουμε πόσο οι συνεχιζόμενοι εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι πόλεμοι στην Ουκρανία, στο Ιράν, στο Λίβανο, θα επηρεάσουν τη διαμόρφωση της πολιτικής κατάστασης.
Σήμερα είστε ανεξάρτητη βουλευτής. Θα είστε ξανά υποψήφια στον Βόρειο Τομέα και με ποιο πολιτικό «όχημα»;
Σήμερα είμαι ανεξάρτητη βουλευτής και απολαμβάνω αυτήν την ανεξαρτησία μου! Οι παρεμβάσεις μου στη Βουλή, οι οποίες είναι πολλές και συνεχείς, όπως μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει στα κοινωνικά δίκτυα, εκφράζουν τις δικές μου επιστημονικές και ηθικές αρχές χωρίς να επηρεάζονται από κομματικές σκοπιμότητες. Φυσικά, τελικά θα πρέπει στις επόμενες εκλογές να είμαι υποψήφια με ένα δημοκρατικό κόμμα, για να συνεχίσω την προσφορά μου στο Ελληνικό Κοινοβούλιο στο οποίο με εξέλεξαν και μάλιστα πρώτη, χιλιάδες συμπολίτες μου στον Βόρειο Τομέα Αθηνών. Πιστεύω ότι η μέχρι σήμερα πολιτική μου παρουσία θα οδηγήσει και άλλους ψηφοφόρους να με επιλέξουν σε οποιοδήποτε δημοκρατικό κόμμα τελικά ενταχθώ!
Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εκλογική σας περιφέρεια, κατά την άποψή σας;
Τα μεγαλύτερα προβλήματα της εκλογικής μου περιφέρειας είναι εκείνα που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι Έλληνες σε όλη τη χώρα. Η ακρίβεια, οι ανισότητες, η αυξανόμενη διαφθορά, η αδιαφορία για τα θέματα Υγείας και Παιδείας, η αναξιοκρατία, η έλλειψη φροντίδας για τους ηλικιωμένους και τους ευάλωτους συμπολίτες μας είναι μερικά από τα μεγαλύτερα σημερινά προβλήματα, Χωρίς να υποτιμάμε τα προβλήματα στη συγκοινωνία, στη γραφειοκρατία, στα μικρά και τα μεγάλα που βασανίζουν καθημερινά την ποιότητα της ζωής μας. Βεβαίως, ο ρόλος μου ως καθηγήτριας και ως πολιτικού που μπήκε στην πολιτική για να αναδείξει τον ρόλο της επιστήμης στο «κοινό καλό» είναι να αγωνιστώ για το περιβάλλον, την παγκόσμια υγεία, για την καλύτερη διεθνώς θέση και ρόλο της Ελλάδας. Με άλλα λόγια, η δική μου φιλοδοξία είναι να βάλω ένα λιθαράκι για ένα καλύτερο αύριο, όχι μόνο στην ιδιαίτερη εκλογική μου περιφέρεια αλλά στον κόσμο όλο.
