Γράφει η Νίνα Βλάχου – Θεοδωρίκα
«Η επιστήμη μπορεί να κάνει λάθη, η φύση όμως ποτέ!» Άκρως επίκαιρη η ως άνω ρήση του μεγάλου διαφωτιστή Ζαν Ζακ Ρουσώ αιώνες 3 μετά, εν καιρώ πανδημίας κορωνοϊού! Του αόρατου εχθρού που συγκλόνισε και εξακολουθεί να ταλανίζει απ’ άκρου σε άκρο την ανθρωπότητα του πλανήτη, θέτοντας σφαιρικά, για πρώτη ίσως φορά, κρίσιμα ερωτήματα για τη σχέση της ανθρωπότητας με τη φύση, και δη με την άγρια ζωή της. Αναρωτιέται εύλογα ο καθένας αν μιλάμε για λάθη ή για εκδίκηση της φύσης. Αν και η φύση δεν εκδικείται, αμύνεται, αντιδρώντας, στο υπόβαθρο της ολοένα αυξανόμενης περιβαλλοντικής ανεπάρκειας, που υπογράφεται δυστυχώς, από ανθρώπινο χέρι…
Ατέρμονες καχυποψίες και ερωτήματα ορθώνονται ξανά, σε ότι αφορά τη σχέση επιστημονικών ερευνητικών κέντρων, με το περιβάλλον. Αρκεί μια επιστημονική αβλεψία, για να αποβεί μοιραία… Σύμφωνα με την επίσημη από την Ευρωπαϊκή Ένωση επισκόπηση εφαρμογής περιβαλλοντικής νομοθεσίας για κάθε χώρα των 28, τα συμπεράσματα μόνο θετικά δεν είναι… Ωστόσο, αναρωτιέται κανείς, πού βρίσκεται η Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ε.Ε. σε ότι αφορά στον προγραμματισμό και την εφαρμογή σχεδίων για την περιβαλλοντική προστασία.
Στο καίριο, και άκρως επίκαιρο αυτό ερώτημα, και σε πολλά ακόμη που αφορούν την περιβαλλοντική μας ταυτότητα καλείται να απαντήσει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, και στη δημοσιογράφο Νίνα Βλάχου, ο καθ’ ύλην αρμόδιος… Ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Κωνσταντίνος Γ. Αραβώσης.
Αρκεί να ρίξεις μια ματιά στον «πλούτο» του βιογραφικού του Κ. Αραβώση και παθαίνεις μέχρι… vertigo! Σταχυολογώ:
• Μηχανολόγος Μηχανικός (Πολυτεχνείο Aachen Γερμανίας) με M.Sc. in Management Science από το Imperial College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, με διδακτορική διατριβή στο ΕΜΠ σε θέματα Επιχειρησιακής Έρευνας.
• Τακτικός Καθηγητής «Σχεδιασμού Διαχείρισης και Αξιολόγησης Τεχνολογικών και Περιβαλλοντικών Επενδύσεων στο ΕΜΠ.
• Kαθηγητής στο ATHENS MBA (ΕΜΠ – ΟΠΑ) (1997 έως σήμερα).
• Συντονιστής της «Ερευνητικής Μονάδας Οικονομικής Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης» του Τομέα Βιομηχανικής Διοίκησης και Επιχειρησιακής Έρευνας της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών.
• Τέως πρόεδρος του Συμβουλίου Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων – ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ (φορέας διεθνούς δικτύου του Πανεπιστημίου Columbia).
• Πρόεδρος της Δ.Ε. του Ελληνικού Ινστιτούτου Διοικήσεως Παραγωγής Προϊόντων & Υπηρεσιών (ΕΙΔΙΠ) της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ).
• Mέλος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας – ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ.
• Σύμβουλος στο Υπουργείο Πολιτισμού (θέματα Ολυμπιακών Έργων και Mετα-Ολυμπιακής Αξιοποίησης) Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Επιχειρήσεων.
• Πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Περιβάλλοντος του ΤΕΕ (μέλος από το 2005, πρόεδρος 2012-2015) και μέλος Επιτροπών Αξιολόγησης Επενδυτικών και Ενεργειακών Έργων του Υπουργείου Ανάπτυξης και για Βιοποικιλότητα.
• Συν-ιδρυτής, κύριος οργανωτής της μεγαλύτερης εθνικής εθελοντικής καμπάνιας (45.000 εθελοντές) LETS DO IT GREECE όπου καθαρίζεται όλη ή χώρα μέσα σε μια μέρα με συμβολικό χαρακτήρα στα πλαίσια της διεθνούς καμπάνιας LETS DO IT WORLD.
Lets do it λοιπόν κύριε Αραβώση…
Εν πρώτοις ως δημότης Κηφισιάς που είστε, θα ήθελα να γνωρίζω εάν, και τι, έχει καταχωρισθεί στην περιβαλλοντική σας «ατζέντα» προκειμένου να διαφυλαχθεί, ου μην αλλά, και να αναδειχτεί περαιτέρω το περιβαλλοντικό τοπίο του κατ’ εξοχήν πράσινου αειφόρου ανάπτυξης Δήμου μας...
Κατ’ αρχάς θα ήθελα να πω ότι αισθάνομαι ιδιαίτερα τυχερός που κατοικώ σε έναν Δήμο, ο οποίος προσφέρει μια καλή ποιότητα ζωής στους δημότες του μέσα από τα «πράσινα χαρακτηριστικά του». Ως γνωστόν, η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στις μεγαλουπόλεις σχετίζεται άμεσα με τους περιορισμένους χώρους αστικού πρασίνου και κατά συνέπεια με την απουσία επαφής του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον. Φυσικά έχουμε πολλά βελτιωτικά σχέδια στη φαρέτρα μας για όλους τους Δήμους, πόσο μάλλον για την ξακουστή σε φυσικό κάλλος Κηφισιά μας.
Είναι όντως, όπως ακούγεται αποκαρδιωτικά τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής επίσημης επισκόπησης σχετικά με την εφαρμογή περιβαλλοντικής νομοθεσίας για κάθε χώρα των 28; Και αν ναι, εφόσον το κράτος έχει θεσπίσει νόμους προστασίας της βιοποικιλότητας και έχει κατατάξει τις περιοχές Natura 2000, ποια η θέση της Ελλάδας;
Με τον νέο Περιβαλλοντικό Νόμο που ψήφισε προσφάτως η Κυβέρνηση, ιδρύεται ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, ο οποίος θα συντονίσει και θα υποστηρίξει αποτελεσματικά τη διαχείριση των περιοχών του Δικτύου Natura 2000.
Παράλληλα, είναι σε εξέλιξη το μεγάλο έργο των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, το οποίο αναμένεται να παράξει τα Σχέδια Διαχείρισης των περιοχών Natura 2000 εντός του 2021 και θα ενισχύσει περαιτέρω την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά στην προστασία της Βιοποικιλότητας.
Αιτία των θανατηφόρων πανδημιών, μπορεί να είναι και η μείωση των ορίων ανθρώπινης ασφάλειας, με την άγρια φύση; Δεδομένου μάλιστα ότι οι πανδημίες SARS, Η1Ν1, COVID-19, προήλθαν από χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπου οι εκεί λαοί προσεγγίζουν πολύ -και διατροφικά- την άγρια ζωή…
Οι επιστήμονες διερευνούν τον τρόπο μεταφοράς του ιού στο εμπόριο της άγριας ζωής (νόμιμο και παράνομο) συμπεριλαμβανομένων των περιοχών κυνηγιού, των χώρων αποθήκευσης, των αγορών και άλλων χώρων διάθεσης. Η έρευνα εστιάζει σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα της άγριας ζωής. Επίσης, η καταστροφή του περιβάλλοντος, σύμφωνα και με τις έρευνες, είναι βασικός λόγος δημιουργίας νέων ιών που μεταφέρονται από άλλους οργανισμούς στον άνθρωπο.
Πώς θα μπορούσε, να σταματήσει αυτή η «κατάρα» της περιβαλλοντικής καταστροφικής για τον άνθρωπο γειτνίασης των οικόσιτων με τα άγρια ζώα;
Θα πρέπει να μπουν αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για το εμπόριο άγριας ζωής. Ο περιορισμός πολλών διαφορετικών ειδών σε μικρούς χώρους θα πρέπει να καταργηθεί γιατί ευνοεί τη μετάδοση ιών και άλλων ασθενειών μεταξύ διαφορετικών ειδών. Θα πρέπει να προστατεύσουμε την άγρια ζωή για να προστατεύσουμε και τον άνθρωπο από πιθανές μελλοντικές πανδημίες.
Στο νέο περιβαλλοντικό πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε πρόσφατα και που, όπως ακούγεται, αποτελεί και δική σας προσωπική «περγαμηνή», βρίσκονται πολλές ριζοσπαστικές προτάσεις σας. Ποιές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή;
Η πρώτη και πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, έχει να κάνει με τη διευκόλυνση των περιβαλλοντικών αδειοδοτικών διαδικασιών. Το δεύτερο που θεωρούμε ότι είναι επίσης πολύ σημαντικό, έχει να κάνει με τα προβλήματα τα οποία βρήκαμε σε σχέση με τους δασικούς χάρτες. Χιλιάδες άτομα κινδύνευαν να χάσουν τις περιουσίες τους από αυτό το θέμα. Με αυτό το νομοσχέδιο λύσαμε όχι όλα τα προβλήματα, αλλά ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών και θα έλεγα ότι εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας θα μπορέσουν μέσα από τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου να βρουν μια λύση και να ξεκαθαριστεί αν υπάγονται σε δασικού χαρακτήρα εκτάσεις.
Το τρίτο που κάναμε, και θεωρούμε ότι είναι μια μεγάλη μεταρρύθμιση, είναι ότι αλλάξαμε όλο το πλαίσιο διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών που αποτελούν το 1/3 της χώρας. Φανταστείτε πόσο σημαντικό είναι να έχεις ένα αποτελεσματικό πλαίσιο, που να διαφυλάσσει το φυσικό περιβάλλον, να προφυλάσσει τα προστατευόμενα είδη και τους οικοτόπους, αλλά από την άλλη πλευρά να επιτρέπει και μια ήπια ανάπτυξη ανάλογη με τα χαρακτηριστικά της περιοχής.
Το νερό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την αλλαγή του κλίματος. Ποιες οι πολιτικές για την προστασία και των δυο;
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συνέταξε την Εθνική Στρατηγική για την Προσαρμογή στη Κλιματική Αλλαγή. Επιπλέον μέσω της Οδηγίας – Πλαίσιο για τα Ύδατα, καταρτίζονται τα μέτρα των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής των Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, αποφεύγοντας έτσι φαινόμενα λειψυδρίας και ξηρασίας. Μέσω της Οδηγίας για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας, καταρτίζονται τα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας και λαμβάνονται τα μέτρα για αντιμετώπιση των επιπτώσεων από έντονα πλημμυρικά φαινόμενα.
Αναφερθήκατε στην προώθηση της Κυκλικής Οικονομίας. Ποιες είναι οι προτάσεις αλλά και οι ενέργειες της Γενικής Γραμματείας Φυσικού Περιβάλλοντος & Υδάτων σε αυτή την κατεύθυνση;
Η Κυκλική Οικονομία αποτελεί καταλύτη για την παραγωγική ανασυγκρότηση και έχει σαφώς περιβαλλοντική διάσταση. Πρέπει να στραφούμε σε μια κοινωνία «μηδενικών αποβλήτων» αξιοποιώντας πλήρως τα απόβλητα ως πόρους, πρώτες ύλες και ενέργεια.
Ήδη υιοθετούμε πράσινες δημόσιες προμήθειες και το 20% των προϊόντων υποχρεωτικά θα είναι «πράσινο» στις δημόσιες συμβάσεις. Έτσι προωθούμε μέσα από τις δημόσιες συμβάσεις τα πράσινα προϊόντα που παράγονται, βασισμένες στις αρχές της Κυκλικής Οικονομίας, ώστε να τα υιοθετήσει σταδιακά και ο ιδιωτικός τομέας.
Πρέπει, επίσης, στο πλαίσιο αυτό να τονιστεί η μεγάλη σημασία της ενσωμάτωσης στο Εθνικό Δίκαιο της Οδηγίας 2019/904/ΕΕ για τη σταδιακή κατάργηση των Πλαστικών μιας Χρήσης και μάλιστα έναν χρόνο πριν τη διορία που έχει δώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σχετικά με τη θαλάσσια προστασία, αληθεύει ότι η χώρα μας κατέθεσε στην Ε.Ε. στοιχεία εκπρόθεσμα, με αποτέλεσμα να μη συμπεριληφθεί στην αξιολόγηση, όταν μάλιστα η Ελλάδα, ας μου επιτραπεί η έκφραση, είναι μια απέραντη «θεϊκή»… θάλασσα;
Η χώρα μας ήταν από τις λίγες που υπέβαλε εμπρόθεσμα την επικαιροποίηση της κατάστασης των ελληνικών θαλασσών. Η Έκθεση της Ε.Ε. συμπεριέλαβε στη δική της αναφορά μόνο τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν μέσω τυποποιημένης φόρμας, ενώ η Ελλάδα είχε συντάξει τη συγκεκριμένη έκθεση σε μορφή κειμένου. Συνεπώς η Ελλάδα δεν ήταν εκπρόθεσμη, ενώ ήδη εργάζεται για την καταχώρηση των απαραίτητων δεδομένων σύμφωνα με την εν λόγω τυποποιημένη φόρμα.
Σε αντίθεση με την ατμοσφαιρική ρύπανση όπου τα προβλήματα εμφανή, τα «ύδατα κολύμβησης» στην Ελλάδα είναι καθαρότερα από τον μέσο όρο στην Ευρώπη, ενώ οι «μπλε» σημαίες ενισχύουν τα μάλα τον τουρισμό μας! Πώς γίνεται κατορθωτή η επιτήρηση των θαλασσίων υδάτων;
Μέσω της Οδηγίας παρακολουθούμε την ποιότητα σε 1.600 ακτές σε όλη τη χώρα όσον αφορά στις μικροβιολογικές παραμέτρους, κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους. Η διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας των νερών αποτελεί αντικείμενο συλλογικής προσπάθειας των Υπηρεσιών του κράτους καθώς εμπλέκονται τόσο οι Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας όσο και οι Διευθύνσεις Υδάτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων αλλά και των Δήμων στα όρια των οποίων υπάρχουν κολυμβητικές ακτές, ιδιαίτερα δε όταν αυτές έχουν βραβευθεί με γαλάζια σημαία.
Θα υπάρξουν κίνητρα και ελαφρύνσεις στην πράσινη φορολογία, προκειμένου να μπορέσουν οι πολίτες αλλά και οι επιχειρήσεις να εναρμονιστούν με τις στρατηγικές της χώρας;
Θα δοθούν κίνητρα για πράσινες επενδύσεις. Επίσης θα υπάρξει ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα Εξοικονομώ – Αυτονομώ για οικίες και επιχειρήσεις με σημαντικά κίνητρα, προκειμένου να τις αναβαθμίσουμε ενεργειακά.
Άλλη βαθιά «πληγή» για το περιβάλλον είναι η κυκλοφοριακή συμφόρηση, ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα και τη συμπρωτεύουσα… Ο «μεγάλος περίπατος» της Αθήνας, μια θαυμάσια πρωτοβουλία του δημάρχου της Κώστα Μπακογιάννη. Ωστόσο, πριν ακόμη φανεί η …όαση, οι… γνωστοί – άγνωστοι φρόντισαν να βάλουν τη… μολυσματική σφραγίδα τους… Πιστεύετε ότι είμαστε ώριμοι για τέτοιες ευρωπαϊκές δομές περιβαλλοντικής πολιτικής; Ή μόνον για περιπάτους βουνού όπως π.χ. στον Υμηττό, όπου σχεδιάζετε περιπατητικά μονοπάτια;
Δίνουμε μεγάλη έμφαση στην ανάδειξη περιοχών ιδιαίτερου κάλλους και βεβαίως όλων των περιοχών Natura. Για παράδειγμα, στον Υμηττό θα υπάρξουν σημαντικές περιβαλλοντικές παρεμβάσεις που θα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη νέων χρήσεων γης με δραστηριότητες οικολογικού χαρακτήρα ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά η μοναδική του φυσική ομορφιά, αλλά και να αναδειχθεί η περιοχή ως κέντρο αναζωογόνησης του Λεκανοπεδίου.
Πόσο δύσκολη εξακολουθεί να παραμένει η διαχείριση αποβλήτων; Με τα πενιχρά ποσοστά που έχουμε (19%) θα αγγίξουμε τον ευρωπαϊκό στόχο που επιτάσσει την ανακύκλωση του 50%;
Η ανακύκλωση είχε κολλήσει όλα τα προηγούμενα χρόνια. Έχουμε ένα φιλόδοξο σχέδιο ώστε να μπορέσει επιτέλους να αναπτυχθεί με γοργούς ρυθμούς, αξιοποιώντας μάλιστα, μέσω των καφέ κάδων, το οργανικό μέρος των απορριμμάτων.
LETS DO IT GREECE! Μια ομάδα 45 χιλ. εθελοντών με συνιδρυτή εσάς, στην Υπηρεσία σας! Αναρωτιέμαι, ποια περιβαλλοντική δομή και δράση θα την επιστρατεύατε αβλεπί αν σας το ζητούσε ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης;
Ο Κωστής Χατζηδάκης, δίνει αδιάλειπτους καθημερινούς αγώνες για το περιβάλλον καταθέτοντας ψυχή! Θαυμάζω απεριόριστα, τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τα αντικείμενα που συνεπάγεται το υπουργικό του χαρτοφυλάκιο. Δεν θα θέσω εγώ τη δομή και τη δράση… Όπου ο υπουργός θεωρήσει ότι η ομάδα LETS DO IT GREECE και προσωπικά εγώ του είμαστε απαραίτητοι, δηλώνουμε αβλεπί παρόντες! Αφού εσείς το θέσατε έτσι…
Τα χαμόγελα, και οι από απόσταση αγκωνο-χαιρετισμοί που δίνουν το σήμα του «τέλους» διαπνέονται από την εσάνς περιβαλλοντικής αισιοδοξίας που αφήνει στον συνομιλητή του ο ιδανικός Γενικός Γραμματέας Περιβάλλοντος Κωνσταντίνος Αραβώσης.
Ν.Β.Θ.
