Το επάγγελμα του αναλυτή αθλητικών επιδόσεων δεν ήταν ιδιαίτερα γνώριμο στην Ελλάδα, ωστόσο, η σημασία του είναι ανεκτίμητη για τα σημερινά δεδομένα και τη λειτουργία των επαγγελματικών συλλόγων.
Οι ομάδες σήμερα δεν αρκούνται στο να προπονούν παίκτες, αλλά υπάρχει ένα τεράστιο δίκτυ έρευνας και επιστημονικής ανάλυσης, που αφορά την εξέλιξη των αθλητών, το scouting, την ανάλυση δεδομένων και άλλων πεδίων, που εκτοξεύουν το επαγγελματικό επίπεδο και δίνουν τη δυνατότητα στους συλλόγους να εντοπίζουν καλύτερα τους πρωταγωνιστές της επόμενης μέρας και, φυσικά, να γεμίζουν τα ταμεία τους από την αξιοποίησή τους.
Στο Ινστιτούτο Αθλητικής Ανάλυσης (INSA), που εδρεύει στην Αθήνα, εκπαιδεύονται οι επαγγελματίες αναλυτές, οι οποίοι βοηθούν τους προπονητές να βελτιώσουν την απόδοση των αθλητών τους παρέχοντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εξέλιξη των ίδιων των αθλημάτων.
Με αφορμή τη συνάντησή μας, στο πλαίσιο της φιλοξενίας του Τούρκου πρώην NBAερ και ακτιβιστή Ενές Καντέρ Freedom για την παρουσίαση του βιβλίου του «Στο όνομα της Ελευθερίας», ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αθλητικής Ανάλυσης, δημοσιογράφος και συγγραφέας, Στέλιος Βραδέλης, μίλησε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για την εκπαίδευση των στελεχών που θα αναλάβουν να εντοπίσουν και να εξελίξουν τα ταλέντα των επόμενων δεκαετιών, την σημαντική παρουσία αποφοίτων του Ινστιτούτου σε μεγάλα ευρωπαϊκά και όχι μόνο πρωταθλήματα, τα βήματα που πρέπει να κάνουν οι ελληνικοί σύλλογοι για να μειώσουν τη διαφορά από τους ευρωπαϊκούς, αλλά και την αξία της συναναστροφής των εκκολαπτόμενων ηγετών της αθλητικής βιομηχανίας με προσωπικότητες παγκοσμίου βεληνεκούς, που μπορούν να εμπνεύσουν μια άλλη αντίληψη για την κοινωνία.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΑΠΟΓΛΟΥ
Στην Ελλάδα είμαστε αρκετά πίσω στο επιστημονικό πλαίσιο και επίπεδο των ανθρώπων που στελεχώνουν τις ομάδες. Το Ινστιτούτο, ωστόσο, έχει ήδη δώσει το στίγμα του.
Είναι ο ένατος χρόνος που στο Ινστιτούτο Αθλητικής Εκπαίδευσης επενδύουμε στο εκπαιδευτικό κομμάτι. Για αυτό που μπορούμε να είμαστε περήφανοι είναι ότι όλα τα κλιμάκια, αρχίζοντας από τις εθνικές ομάδες έχουν απορροφήσει αποφοίτους μας. Όλες οι ομάδες της Super League, της Super League 2, πολλές ακαδημίες που θέλουν να πάρουν αναλυτές ή ειδικούς του χώρου έχουν προσλάβει δικά μας παιδιά.
Εδώ, λοιπόν, εκπαιδεύετε τα στελέχη που θα εργαστούν στο μέλλον στην αθλητική βιομηχανία.
Είναι ένα επάγγελμα που δεν υπήρχε ουσιαστικά. Το δημιούργησε το Ινστιτούτο φέρνοντας μια τεχνογνωσία από το εξωτερικό. Αυτό που ονομάζουμε “αναλυτής αθλητικής απόδοσης”, το performance analysis. Σταδιακά, το εξελίξαμε, στρεφόμενοι και στο scouting και στη συνέχεια στους data analysts. Προσθέτουμε συνεχώς αντικείμενα γιατί αυτό φέρνει η τεχνολογία και το δημιουργούν οι ανάγκες του αθλητισμού.
Αυτή τη στιγμή έχουμε αποφοίτους που εργάζονται στους περισσότερες από 15 χώρες, φτάνοντας να δουλεύουν ακόμα και σε επίπεδο Premier League, La Liga και άλλα μεγάλα πρωταθλήματα. Έχουμε επτά στελέχη στη Σαουδική Αραβία, στην Τουρκία, στην Πολωνία, στην Ισπανία, στο Κατάρ, στην Βουλγαρία, στην Ρουμανία, στην Αγγλία. Ακόμα και στην Εθνική Μαλάουι εργάζεται δικός μας απόφοιτος.
Αυτά είναι θεαματικά αποτελέσματα.
Αυτό σημαίνει ότι κάτι καλό γίνεται. Παιδιά, στην συντριπτική τους πλειονότητα Έλληνες, αλλά και κάποιοι από το εξωτερικό, επιλέγουν να σπουδάσουν σε εμάς και το πιο σημαντικό ότι ήδη έχουν απορροφηθεί σε ομάδες. Γιατί το σημαντικό είναι να βρίσκουν εργασία. Πέρα από το εκπαιδευτικό κομμάτι, που μπορεί να προσφέρουμε ένα πολύ ωραίο πρόγραμμα, είναι σημαντικό να υπάρχει και η σύνδεση μεταξύ της εκπαίδευσης και της αγοράς. Αυτό που είναι η ειδική μας επιδίωξη είναι να προσφέρουμε τέτοιου είδους εκπαίδευση, ώστε τα στελέχη να γίνονται ανάρπαστα με το που τελειώνουν. Δεν είναι τυχαίο πως στις ομάδες γνωρίζουν πολύ καλά. «Είσαι απόφοιτος του Ινστιτούτου; Άρα είσαι καλός και μπορείς να δουλεύεις σε εμάς!».
Όμως, δεν μένετε στάσιμοι. Διαρκώς εξελίσσεστε και το επίπεδο ανεβαίνει.
Νομίζω ότι σε μεγάλο βαθμό το έχουμε καταφέρει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε χρόνο δεν συνεχίζουμε να προσπαθούμε. Η τεχνολογία τρέχει, η τεχνογνωσία διαφέρει και εμείς προσπαθούμε να είμαστε κοντά στις εξελίξεις. Πέρα από τους βασικούς μας καθηγητές και από το πρόγραμμά μας, φέρνουμε συχνά προσωπικότητες και οργανώνουμε σεμινάρια, με ανθρώπους που έχουν είτε προπονήσει είτε έχουν αγωνιστεί στο υψηλότερο επίπεδο, από EuroLeague και Champions League, μέχρι παρουσία σε Μουντιάλ κλπ.
Σε κάθε περίπτωση, είναι γεγονός ότι θα πρέπει να αλλάξει γενικότερα ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τον επαγγελματικό αθλητισμό και τα τμήματα υποδομής. Να πάμε σε μια νέα εποχή, να εκπαιδεύσουμε τα στελέχη, για να μπορέσουμε να παραγάγουμε και καλύτερους αθλητές.
Πρέπει να αρχίσουν οι ομάδες να εμπιστεύονται περισσότερο την διαδικασία αυτή και να μην μένουν απλά με την διαπίστωση ότι, για παράδειγμα, οι Βέλγοι, οι Ολλανδοί, οι Πορτογάλοι πουλάνε 19χρονους, 20χρονους για πολλά χρήματα, την ώρα που εμείς σε αυτές τις ηλικίες ίσως να δώσουμε την ευκαιρία να φτάσει στα 23 και να θεωρείται ακόμα ταλέντο. Όσες πωλήσεις παικτών έχουν γίνει στο ποδόσφαιρο από ελληνικές ομάδες, στη συντριπτική τους πλειονότητα, αφορούν παιδιά από 18 μέχρι 21 που απλά πήραν την ευκαιρία να εκπαιδευτούν από τις ομάδες τους, είτε μιλάμε για τον ΠΑΟΚ που έχει κάνει τις περισσότερες πωλήσεις, είτε για τον Ολυμπιακό. Στο μπάσκετ είναι λίγο διαφορετική η κατάσταση. Και εκεί θέλει πολλή δουλειά, γιατί χάνεται πολύ ταλέντο.
Αλλά στο ποδόσφαιρο έχει δημιουργηθεί μια τελείως προβληματική εικόνα στην αγορά. Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες με μικρό πληθυσμό σε σχέση με τα χρήματα που ξοδεύονται για τους παίκτες, αλλά με μεγάλο πληθυσμό σε σχέση με τους παίκτες που παράγονται. Δηλαδή, αν θα πάρουμε μια χώρα περίπου με τον ίδιο πληθυσμό με την Ελλάδα, όπως είναι το Βέλγιο, η Πορτογαλία, η Ελβετία, η Αυστρία, η Σουηδία, η Νορβηγία που έχει λιγότερο πληθυσμό από εμάς, η Κροατία που έχει δυο φορές λιγότερο πληθυσμό από την Ελλάδα και βάλουμε στο τραπέζι τι πωλήσεις παιχτών κάνουν αυτές οι χώρες και τι έχει κάνει η Ελλάδα, υπάρχει μια τεράστια ανισοκατανομή. Λείπει η επιστημονικότητα στην προσέγγιση της επιλογής και της εξέλιξης ενός παίκτη, αυτό δηλαδή που θα σου φέρει την επόμενη ημέρα τα χρήματα.
Πώς, λοιπόν, μπορούμε να το ξεπεράσουμε αυτό;
Ο αθλητισμός είναι μια βιομηχανία, η οποία τροφοδοτείται μέσα από χορηγίες και πωλήσεις. Πρέπει να κάνεις το προϊόν εμπορικό και εκμεταλλεύσιμο. Να κάνεις ωραία γήπεδα, να δημιουργήσεις ανταγωνιστικές ομάδες, να μπορείς να πουλήσεις παίκτες. Έχουν αρχίσει να γίνονται κάποια πράγματα, γιατί πλέον και οι ομάδες πιέζονται. Δεν μπορείς να περιμένεις με το χέρι ανοιχτό το ποσοστό από το στοίχημα ή το τηλεοπτικό συμβόλαιο. Πρέπει να παραγάγεις και εσύ κάποιο έσοδο, μέσα από την σωστή αξιολόγηση των υποδομών σου. Εκεί έχουμε αρχίσει και συμβάλλουμε κι εμείς ως Ινστιτούτο, στην εκπαίδευση των στελεχών. Σίγουρα πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα. Αλλά αρχίζουμε να μπαίνουμε σε ένα μονοπάτι. Τώρα, αν το μονοπάτι θα γίνει στη συνέχεια εθνική οδός ή επαρχιακός δρόμος, θα το δούμε.
Η συνάντησή μας έγινε με αφορμή την παρουσία του Ενές Καντέρ Freedom στο Ινστιτούτο. Πόσο σημαντικό είναι να ανοίγετε την πόρτα σε αυτές τις προσωπικότητες;
Αποτέλεσε μεγάλη τιμή για το Ινστιτούτο ότι ο Ενές Καντέρ Freedom δέχτηκε την πρόσκλησή μας, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου στην Ελλάδα, την οποία είχα την χαρά και την τιμή να συντονίσω. Έτσι δημιουργήθηκε μια σχέση επικοινωνίας και, όταν του είπαμε τι κάνουμε στο Ινστιτούτο είπε «εγώ θέλω να μιλήσω σε αυτά τα παιδιά». Είναι ένας άνθρωπος πολύ δοτικός και χαμηλών τόνων, παρότι οι παρεμβάσεις του είναι πολύ αιχμηρές.
Ο Ενές Καντέρ Freedom για εμένα είναι ένα υπόδειγμα ανθρώπου. Ας σκεφτούμε τι έχει θυσιάσει. Πολλοί θα πουν για τα συμβόλαια. Στην καριέρα που του έμενε, κλώτσησε συμβόλαια άνω των πενήντα εκατομμυρίων. Μιλάμε για τέτοιου επιπέδου αθλητή. Όμως, πάνω από όλα είναι η οικογένεια. Εδώ και δέκα χρόνια, δεν μπορεί να δει την οικογένειά του, έχει χάσει τους περισσότερους φίλους του, δεν έχει ασφάλεια, οπουδήποτε ακόμα και για φαγητό ή σινεμά να πάει, πρέπει να έχει μαζί του ανθρώπους. Το ότι δέχθηκε την πρόσκληση είναι ιδιαίτερα τιμητικό.
Ποια είναι η σημασία τέτοιοι άνθρωποι του αθλητισμού και του ακτιβισμού να μιλούν ανοικτά για τα πιστεύω τους;
Είναι από τους λίγους αθλητές, οι οποίοι ακόμα και εν ενεργεία δεν περιορίστηκαν σε έναν ακτιβισμό της στιγμής. Έχουμε πολλές περιπτώσεις, όπως το κίνημα για το Black Lives Matter ή τους Black Panthers, όπου δικαιολογημένα υπήρχαν αντιδράσεις, αλλά οι περισσότεροι σταμάτησαν εκεί. Ο Ενές Καντέρ Freedom το έχει πάει πολύ παραπάνω. Είναι σαν να έχει γίνει αποδέκτης μηνυμάτων πολλών ανθρώπων που βρίσκονται σε δυσάρεστη, οδυνηρή θέση και νιώθει ότι είναι η φωνή που δεν έχουν. Ασχολήθηκε με μία μουσουλμανική μειονότητα στην Κίνα, τους Ουιγούρους, τους οποίους κανένας δεν γνώριζε και έφτασαν να γίνουν πρωτοσέλιδο.
Τώρα το τι βελτιώθηκε από εκεί πέρα, σίγουρα δεν φτάνει, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να υπάρξει μια φωνή. Δεν φοβήθηκε να τα χάσει όλα, με τεράστιο προσωπικό κόστος. Για μένα είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση και μακάρι άνθρωποι που έχουν δυναμική, όπως είναι οι αθλητές, οι τραγουδιστές, ηθοποιοί, ζωγράφοι, οι άνθρωποι του πνεύματος να αρχίζουν να λένε πράγματα. Ζούμε σε μια εποχή που με τα social media δίνεται πολύ μεγάλη δυνατότητα δυναμικής παρέμβασης, αλλά υπάρχουν ελάχιστα που γίνονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Και για το Ινστιτούτο είναι πολύ σημαντικό, γιατί πέρα από τον καθαρά επιστημονικό χαρακτήρα του, έχει και τον παιδαγωγικό. Να προσφέρει μια εμπειρία στους σπουδαστές του που θα την χρησιμοποιήσουν την υπόλοιπη ζωή τους.
Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να έχεις απευθείας επαφή. Είναι διαφορετικό να σου πει κάποιος «διάβασε αυτό το βιβλίο και δες τι μήνυμα δίνει». Και είναι πολύ διαφορετικό να βλέπεις από κοντά αυτήν την ταπεινότητα, την έλλειψη έπαρσης, που τη συναντάμε έντονα σε πολλές άλλες περιπτώσεις. Όταν θέλεις να εκπαιδεύσεις στελέχη, η εκπαίδευση πρέπει να ξεκινά από τον σεβασμό.
Μπορεί να είσαι ο καλύτερος προπονητής στο μπάσκετ ή στο ποδόσφαιρο, αν βρίζεις, αν συμπεριφέρεσαι άσχημα, αν ως αθλητής είσαι μεν ο καλύτερος, αλλά η εξωγηπεδική σου ζωή δεν συνάδει με το μήνυμα που θέλεις να περάσεις, χάνεις το σκοπό. Εγώ νομίζω ότι η κοινωνία χρειάζεται αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι τα σημεία αναφοράς. Και είναι σημαντικό ότι δεν το κάνουν στην ασφάλεια τους, όταν τελειώσει η καριέρα που δεν έχουν τίποτα να χάσουν, που κι αυτό θεμιτό είναι, αλλά όταν ακόμα είναι πρωτοκλασσάτα ονόματα. Είναι μάθημα ζωής να βλέπεις έναν στάρ, με πολύ μεγάλα συμβόλαια και τη δεύτερη ψηλότερη θέση στα draft του NBA για ευρωπαίο παίκτη και να πει ότι όλα αυτά τα κλωτσάω, γιατί θέλω να αρχίσω να μετράω περισσότερα χαμογέλα στον κόσμο και μπορώ να τα δώσω.
