O Ανδρέας Οικονόμου, μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για το λεύκωμα για το αήττητο πρωτάθλημα του Παναθηναϊκού το 1964 που κυκλοφορεί από την εκδοτική εταιρεία Belle Époque.
Ο ιστορικός ερευνητής και ιδρυτής της εκδοτικής με έδρα τα Μελίσσια αναφέρεται στο περιεχόμενο του βιβλίου «Αήττητε Παναθηναϊκέ» , το οποίο υπογράφει ο ίδιος (έχει ήδη υπογράψει το ιστορικό λεύκωμα «Λεωφόρος» και τα βιβλία «Εβάλαμε Οκτώ» και «Λεωφόρος Ηρώων») και αποκαλύπτει τα επόμενα εκδοτικά σχέδια της Belle Epoque.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΓΙΑΝΝΗΣ
• Τι σε ενέπνευσε ως ιστορικό ερευνητή αλλά και ως εκδότη να κυκλοφορήσεις ένα βιβλίο για το αήττητο πρωτάθλημα του Παναθηναϊκού το 1964;
Πρόκειται αναμφίβολα για μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στην ιστορία του Παναθηναϊκού. Όχι απλώς επειδή κατόρθωσε να ολοκληρώσει μια σεζόν δίχως ήττα, αλλά κυρίως για τις συνθήκες που επικρατούσαν στο ελληνικό ποδόσφαιρο εκείνα τα χρόνια: σε γήπεδα-χωράφια της επαρχίας, όπου έπρεπε να ματώσεις για να αποχωρήσεις νικητής, απέναντι σε μια ΑΕΚ και έναν Ολυμπιακό με τεράστιους αστέρες, ενάντια στις υπόλοιπες ομάδες του λεκανοπεδίου που έγραψαν σπουδαία ιστορία. Και φυσικά διότι το φινάλε ήταν απόλυτα θριαμβευτικό, βγαλμένο από ταινία φαντασίας. Στις τέσσερις τελευταίες αγωνιστικές, ο Παναθηναϊκός έδωσε τρία ντέρμπι. Με την ΑΕΚ στη Φιλαδέλφεια, με τον ΠΑΟΚ στη Λεωφόρο και με τον Ολυμπιακό στο Φάληρο. Και οι τρεις αντίπαλοι «λυσσομανούσαν» στο τερέν, για να κόψουν το αήττητο από την ομάδα του Στιέπαν Μπόμπεκ.
Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέθεσαν μια απίθανη επιτυχία, που σήμερα λογίζεται ως μέρος της ταυτότητας του Παναθηναϊκού. Συνεπώς φέτος που συμπληρώνονται 60 χρόνια από τούτο τον θρίαμβο, θεωρήθηκε ιδανική ευκαιρία, ώστε να κυκλοφορήσουμε ένα λεύκωμα, γεμάτο αδημοσίευτο υλικό και άγνωστες πληροφορίες για το έπος του ’64.
• Ποιες ήταν οι πηγές σου και ποιοι σε βοήθησαν στην έρευνα;
Βασική πηγή ήταν αρχεία του Παναθηναϊκού ΑΟ, υπό την αιγίδα του οποίου κυκλοφορεί το βιβλίο. Επίσης, σημαντική πηγή ήταν οι συλλογές παλαίμαχων αθλητών. Ιδιαίτερα ο αείμνηστος Βαγγέλης Πανάκης είχε στην προσωπική του κατοχή δεκάδες πολύτιμες φωτογραφίες, κάποιες εκ των οποίων δημοσιεύονται τώρα για πρώτη φορά.
Για την έρευνα βοήθησαν οι περισσότεροι παλαίμαχοι του Αήττητου, μέσα από σειρά συνεντεύξεων που μας είχαν δώσει, πριν από αρκετά χρόνια. Τέλος, πολύτιμη ήταν η βοήθεια συλλεκτών, ερευνητών και φίλων, που κατέχουν «θησαυρούς» απίστευτης ιστορικής αξίας, αλλά και οι μεγάλες βιβλιοθήκες της χώρας.
• Ποιο ήταν το «σημείο μηδέν» για την ομάδα του Μπόμπεκ και ποιες οι δυσκολίες που αντιμετώπισε στον δρόμο της για το αήττητο;
Η αλήθεια είναι πως «σημείο μηδέν» δεν υπήρξε για την ομάδα του Αήττητου. Τι εννοώ με αυτό; Ο Μπόμπεκ έφτασε στην Αθήνα το καλοκαίρι του 1963. Τότε ο Παναθηναϊκός ήταν ήδη μια ομάδα με στέρεες βάσεις και απίθανη φυσική κατάσταση. Αυτό οφείλεται στη δουλειά του προκάτοχού του, του Βρετανού Χάρι Γκέιμ. Ο κορμός της ομάδας εκείνης, με παίκτες εγκεφαλικούς, ταλαντούχους και πάνω απ’ όλα δεμένους μεταξύ τους, όπως ο κορυφαίος όλων Μίμης Δομάζος, ο πολυθεσίτης Τάκης Λουκανίδης, ο Αριστείδης Καμάρας, ο Φραγκίσκος Σούρπης και όλοι οι υπόλοιποι γίγαντες των 60’s παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος.
Αυτό που έκανε ο Μπόμπεκ ήταν να πραγματοποιήσει ορισμένες κομβικές μετεγγραφές και, στη συνέχεια, να διδάξει σε αυτούς τους ποδοσφαιριστές ένα νέο και άγνωστο στην Ελλάδα σύστημα, το 4-3-3. Η μεγαλύτερη από τις δυσκολίες της ομάδας ήταν η αφομοίωση του νέου συστήματος από τους παίκτες. Στην αρχή… κουτουλούσαν μεταξύ τους, εκνευρίζονταν και έδειχναν έτοιμοι να χάσουν το πρωτάθλημα προτού καλά-καλά αυτό ξεκινήσει. Όμως, χάρη στην επιμονή και την πίστη του Μπόμπεκ, τελικά κατάφεραν να το εφαρμόσουν στην απόλυτη εντέλεια και να εξελιχθούν σε μια ομάδα, κυριολεκτικά, ανίκητη.
• Στο εξώφυλλο του λευκώματος δεσπόζει η εμβληματική φωτογραφία του Ζαχαρία Πιτυχούτη να κρατάει την σημαία του Παναθηναϊκού κάνοντας τον γύρο του θριάμβου στο Καραϊσκάκη μετά την τελευταία αγωνιστική του πρωταθλήματος και τη νίκη επί του Ολυμπιακού με 1-0 που «σφράγισε» και τυπικά το αήττητο. Σήμερα ποιοι κραδαίνουν ψηλά την σημαία με το τριφύλλι κατά τη γνώμη σου;
Δεν υπάρχουν πλέον, τουλάχιστον αγωνιστικά, ηγέτες με το πάθος και τα χαρακτηριστικά του Πιτυχούτη. Σίγουρα, όλα τα τμήματα έχουν τους ήρωές τους και εκείνους που τραβούν κουπί κι οδηγούν τις ομάδες τους σε επιτυχίες. Στη σημερινή εποχή, νομίζω πως ο μεγαλύτερος αρχηγός στον Παναθηναϊκό είναι ο Κώστας Σλούκας.
Όμως, ηγέτες που να ταυτίζονται με την Παναθηναϊκή Ιδέα, που να θυσιάζουν το κορμί τους σε αυτήν (τα πόδια του Πιτυχούτη ήταν κυριολεκτικά σακατεμένα), που να αφοσιώνονται για όλη της του ζωή σε έναν σύλλογο και να γίνονται ένα με τους οπαδούς, δεν υπάρχουν πια. Όχι μόνο στο Τριφύλλι. Πουθενά, στη σύγχρονη εποχή, του επαγγελματισμού και του στοιχηματισμού.
Κατά τη δική μου άποψη, ο τελευταίος παναθηναϊκός ηγέτης στα δημοφιλή σπορ ήταν ο Δημήτρης Διαμαντίδης. Και στα υπόλοιπα αθλήματα, ο Σωτήρης Πανταλέων, η αείμνηστη Ρούξι Ντουμιτρέσκου, και λίγο πρωτύτερα ο Δημήτρης Σαραβάκος.
• Ποια είναι τα επόμενα εκδοτικά σχέδια της «Belle Epoque»;
Το καλοκαίρι έρχονται οι Ολυμπιακοί Αγώνες, οπότε ετοιμάζουμε μια έκδοση αφιερωμένη σε αυτούς. Υπογράφει ένας από τους πλέον μεταφρασμένους συγγραφείς της λατινικής Αμερικής, ο Λουσιάνο Βερνίκε, και το βιβλίο μάς ταξιδεύει σε όλες τις διοργανώσεις της σύγχρονης ιστορίας. Ο Βερνίκε έχει αυτή τη μοναδική ικανότητα να παρουσιάζει την πιο ενδελεχή κι απαιτητική έρευνα με απολαυστικό και σπαρταριστό τρόπο, έτσι ώστε να μην απευθύνεται μόνο σε ιστοριοδίφες, αλλά σε όλο το φίλαθλο κοινό. Το βιβλίο ονομάζεται «Απίθανες ιστορίες από τους Ολυμπιακούς Αγώνες» και το περιεχόμενό του είναι… ό,τι ακριβώς μαρτυρά ο τίτλος του.
«ΑΗΤΤΗΤΕ ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΕ»
Εξήντα χρόνια από το έπος του Μπόμπεκ. Έξι ακριβώς δεκαετίες μετά το θρυλικό αήττητο πρωτάθλημα του Παναθηναϊκού, η εκδοτική Belle Époque κυκλοφορεί ένα συλλεκτικό λεύκωμα, αφιερωμένο στους ανίκητους πρωταθλητές του 1964.
Περισσότερες από 300 σπάνιες φωτογραφίες, άγνωστες ιστορίες, αφηγήσεις πρωταγωνιστών, αδημοσίευτα ντοκουμέντα, πρακτικά διοικητικών συμβουλίων, αποκόμματα εφημερίδων, στατιστικά, συνθέτουν την έκδοση.
Η σειρά λευκωμάτων της «Παναθηναϊκής Εγκυκλοπαίδειας» συνεχίζεται. Αυτή τη φορά, το βιβλίο επικεντρώνεται σε μια «καταπράσινη» επιτυχία που σημάδεψε το ελληνικό ποδόσφαιρο και χαράχθηκε για πάντα στην ταυτότητα του Μεγάλου Συλλόγου.
* To βιβλίο διατίθεται από το www.vivliapao.gr και στα κεντρικά βιβλιοπωλεία
