Δημήτρης Λάλος: «Εισιτήριο η ομορφιά, αλλά ποιος ο τερματικός σταθμός;»

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, μεταφραστής, ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου «Tempus Verum -Εν Αθήναις». Ο Δημήτρης Λάλος μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ με (και για) όλες τις ιδιότητές του.

Συνέντευξη: Τάσος Μεργιάννης – Φωτογραφίες: Σπύρος Χατζηαγγελάκης

Mπαίνοντας στο πανέμορφο πέτρινο κτίριο που στεγάζει το θέατρο «Tempus Verum – Εν Αθήναις» στο Γκάζι ,αποκλείεται να μην «πέσεις» μπροστά του. Είναι ο άνθρωπος που ρυθμίζει τα πάντα. Από τις παραγγελίες στο μπαρ, μέχρι την ταξιθεσία και τον φωτισμό, ενώ παράλληλα δίνει τις τελευταίες οδηγίες στους ηθοποιούς λίγο πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι. Ως άνθρωπος συγκεντρωτικός και στοχοπροσηλωμένος, ο Δημήτρης Λάλος φέτος αποφάσισε να μην ανέβει πάνω στη σκηνή ως ηθοποιός, παρά μόνο ως σκηνοθέτης του έργου του Marius Von Mayenburg «Άσχημος» που παίζεται εκεί από Πέμπτη έως και Κυριακή, ώστε να αφοσιωθεί στα νέα του καθήκοντα ως καλλιτεχνικός διευθυντής του εν λόγω θεάτρου. Αν και μόλις 40 ετών κουβαλάει πίσω του μια πορεία 20 χρόνων στο θέατρο, για την οποία μας μιλάει. Ακόμα, αναφέρεται στη βράβευσή του με τον Χρυσό Σταυρό του Χορν το 2012 και αποκαλύπτει τι άλλαξε στη ζωή του με τον ερχομό της κόρης του.

Τι ακριβώς κάνει ένας καλλιτεχνικός διευθυντής;

Όταν κάποιοι ακούν τις λέξεις «καλλιτεχνικός διευθυντής» έχουν στο μυαλό τους έναν άνθρωπο που κάθεται πίσω από ένα γραφείο και στοχάζεται το μέλλον. Δεν είναι έτσι τα πράγματα όταν έχεις ένα θέατρο εξ ολοκλήρου υπό την ευθύνη σου. Ένας καλλιτεχνικός διευθυντής κάνει τα πάντα. Από το να ελέγξει εάν υπάρχουν αποτσίγαρα έξω από την πόρτα του θεάτρου, μέχρι να αλλάξει το καζανάκι εάν χαλάσει. Πράγματα που έχουν να κάνουν με την καλαισθησία, επομένως και με την καλλιτεχνία.

Πόσο ρίσκο εμπεριέχει η απόφαση να αποκτήσεις το δικό σου καλλιτεχνικό σπίτι;

Το ρίσκο είναι πολύ μεγάλο, από την άποψη ότι δεν έχω «πλάτες», ούτε κάποιον χορηγό να με στηρίζει. Οποιαδήποτε προσπάθεια, όμως, εμπεριέχει ρίσκο. Δεν είμαι απλώς ένας ηθοποιός που αποφάσισε μια μέρα να φτιάξει τον δικό του χώρο. Όλο αυτό ήρθε πολύ φυσικά, γιατί δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο για μένα. Το πρώτο μου θέατρο το έκανα στα 19 μου με την ομάδα ΝΑΜΑ όταν φτιάξαμε το «Επί Κολωνώ». Εκεί έμαθα όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες. Στη συνέχεια για ένα χρόνο είχα αναλάβει την «Ακαδημία Πλάτωνος». Ένας πολύ ωραίος χώρος που δυστυχώς δεν ήταν λειτουργικός γιατί είναι πολύ μακριά από τη στάση του Μετρό. Εδώ και τρία χρόνια ανέλαβα τις τύχες του «Εν Αθήναις», προσθέτοντάς του την ονομασία «Tempus Verum».

«Tempus Verum» σημαίνει «Ο καιρός της αλήθειας». Τι σημειολογία κρύβεται πίσω από την ονομασία;

Οι δυο βασικές έννοιες «Tempus» («χρόνος») και «Verum» («αλήθεια») είναι για μένα δυο βασικά συστατικά του θεάτρου. Το θέατρο ως θνησιγενής Τέχνη, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τη διαχείριση του Χρόνου. Όταν ολοκληρωθεί μια παράσταση τελειώνει και το συγκεκριμένο έργο τέχνης. Από την άλλη, η Αλήθεια είναι αυτό που όλοι αναζητούμε στην Τέχνη.

Η οικονομική διαχείριση είναι ένα έξτρα άγχος;

Βέβαια. Εδώ στο σπίτι σου περιμένεις τον λογαριασμό της ΔΕΗ και ξεφυσάς. Φαντάσου έναν τέτοιο χώρο, στον οποίο μόνο τα δημοτικά τέλη ξεπερνούν τα 250 ευρώ τον μήνα. Συν τους εργαζόμενους, τη συντήρηση του κτιρίου… Αυτό το άγχος, όμως, σε κρατάει σε εγρήγορση και σε κάνει καλύτερο.

Είναι η δεύτερη χρονιά που δεν σε βλέπουμε πάνω στη σκηνή. Αυτό γίνεται λόγω φόρτου εργασίας;

Είναι κι αυτός ένας από τους λόγους. Ως ηθοποιός, βέβαια, εκτονώνομαι, αλλά σε άλλο μέσο. Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να κάνω κινηματογράφο. Μόλις ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα της ταινίας του Μιχάλη Κωνσταντάτου, «All the Pretty Little Horses» η οποία βρίσκεται στη διαδικασία του μοντάζ λίγο πριν προβληθεί σε διεθνή Φεστιβάλ ενώ τέλη του μήνα ξεκινάνε τα γυρίσματα της νέας ταινίας της Τζάνις Ραφαηλίδου με τίτλο «Καλαζάρ» . Επίσης, το καλοκαίρι με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας θα είμαι στην Επίδαυρο στην παράσταση αρχαίου δράματος «Προμηθέας Δεσμώτης» . Τον κεντρικό ρόλο θα ερμηνεύσει η Ελληνοβρετανή ηθοποιός Κάθριν Χάντερ.

Ποιος ήταν ο στόχος που είχες θέσει για το θέατρο και κατά πόσο έχει επιτευχθεί σήμερα;

Ο πρώτος στόχος ήταν να έχω έναν χώρο. Αυτός ο στόχος έχει επιτευχθεί γιατί ευτυχώς συνεχίζω να τον έχω (γελάει). Ο δεύτερος στόχος ήταν σ’ αυτόν τον χώρο να κάνω πράγματα που δεν γνωρίζω, να πειραματιστώ, να ανακαλύψω… Άλλος ένας στόχος ήταν να καταφέρω να μη χρωστάω σε κανέναν. Όλοι αυτοί οι στόχοι έχουν επιτευχθεί.

Το περασμένο καλοκαίρι το Tempus Verum είχε φιλοξενήσει το πολύ ενδιαφέρον Φεστιβάλ, Adapt Festival. Θα επαναληφθεί φέτος;

Σίγουρα. To Φεστιβάλ είναι επαμειβόμενο, ενώ εκτός από το χρηματικό έπαθλο φιλοξενούμε την καλύτερη παράσταση στον χώρο του θεάτρου για ένα διάστημα. Ήταν κάτι που γνώρισε μεγάλη ανταπόκριση και πέτυχε τον στόχο του, που ήταν να δοθεί το έναυσμα ώστε θεατρικές ομάδες να ασχοληθούν με σπουδαίους συγγραφείς χωρίς περιορισμούς. Η ιδία της διασκευής ενός έργου τέχνης είναι κάτι δελεαστικό. Θέλω να τονίσω ότι το Tempus Verum – Εν Αθήναις εκτός από τον «Άσχημο» φιλοξενεί άλλες δυο παραστάσεις. Τα «Τέσσερα κοριτσάκια» του Χρήστου Καρασαββίδη που είναι εμπνευσμένο από το ομώνυμο έργο του Πάμπλο Πικάσο και το έργο «Σκαλωσιά» της Μαριάννας Λιανού.

Βλέποντας τον «Άσχημο» αναρωτήθηκα κατά πόσο ισχύει σήμερα η ρήση του Ντοστογέφσκι «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Είναι κάτι που πιστεύεις;

Η ομορφιά δεν περιλαμβάνει μόνο την ευμορφία, αλλά έννοιες όπως η Καλοσύνη και η Συμπόνια. Υπ’ αυτήν την έννοια, σίγουρα η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο, όχι όμως η ομορφιά της όψης.

Η όμορφη εξωτερική εμφάνιση -κακά τα ψέματα- αποτελεί εισιτήριο. Μπορεί να γίνει όμως και δίκοπο μαχαίρι;

Σίγουρα η ομορφιά είναι ένα εισιτήριο. Το θέμα, όμως, είναι ποιος είναι ο τερματικός σταθμός. Το πώς ο καθείς θα το αντιληφθεί ή θα το εκμεταλλευτεί αυτό, θα το δείξει η Ιστορία.

Ποιο θεωρείς ότι είναι το δυνατό σημείο του έργου;

Είναι ένα σύγχρονο έργο. Μιλάει για μια κοινωνία του «φαίνεσθαι», η οποία έχει ξεδιπλώσει τις δυνατότητές της χρησιμοποιώντας αφειδώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα από τα δυνατά σημεία του είναι ο ευφυής τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας περνάει από το κωμικό στο τραγικό. Είναι κάτι που συναντάς σπάνια.

Εσένα ποια είναι η σχέση σου με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Έχω Facebook και Instagram αλλά δεν τα διαχειρίζομαι πλέον εγώ. Τον χρόνο που σπαταλούσα σκρολάροντας και χαζολογώντας, τον αξιοποιώ για τη δουλειά μου και την οικογένειά μου.

Το 2012 είχες αποσπάσει παμψηφεί το βραβείο «Χορν» για την ερμηνεία σου στην παράσταση «La Chunga». Το περίμενες;

Ήμουν ξανά υποψήφιος το 2010 με το «Ροτβάιλερ» και ευχόμουν να έρθει κάποια στιγμή αυτή η διάκριση. Είναι κάτι που όλοι οι ηθοποιοί εύχονται και όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο, λέει ψέματα. Την πρώτη φορά είχα πιο πολύ άγχος. Την επόμενη φορά ήμουν προετοιμασμένος και για το ενδεχόμενο να το πάρω αλλά και για το αντίθετο. Και μόνο που ήμουν εκεί και συμμετείχα σ’ αυτή τη γιορτή, μου αρκούσε.

Ποιο βαραίνει πιο πολύ; Ένα βραβείο από τους ανθρώπους του θεάτρου ή από το κοινό;

Δυο χρόνια μετά το «Χορν», πήρα ακόμα ένα βραβείο -από το κοινό αυτή την φορά- και το χάρηκα εξίσου. Το καθένα έχει τη γοητεία του. Ο Αριστοτέλης λέει «για να σου δώσει κάποιος την τιμή σημαίνει ότι την έχεις».

Πώς μπήκε στη ζωή σου το θέατρο;

Από τα 8 έως τα 18 μου ζούσα στην Γερμανία. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα έτυχε να βρεθώ στην παράσταση «Suburbia», του Ερίκ Μπογκοσιάν στην οποία έπαιζε ένας σπουδαίος ηθοποιός, ο Ζαχαρίας Κεφαλογιάννης. Αυτή η παράσταση αποτέλεσε φοβερή πηγή έμπνευσης για μένα. Μαζί με τον Ζαχαρία φτιάξαμε το «Επί Κολωνώ». Μαθήτευσα δίπλα στην Ελένη Σκότη γύρω στα 10 χρόνια, φτιάχνοντας το θέατρο και παίζοντας σε παραστάσεις. Είμαι πολύ υπερήφανος για την εξέλιξη της ομάδας ΝΑΜΑ σήμερα.

«Πιστεύω στον άνθρωπο του σήμερα»

Tempus Verum σημαίνει «Ο καιρός της αλήθειας». Ζούμε σήμερα σε μια τέτοια εποχή;

Ζουν στον καιρό της αλήθειας όταν θέλουν να τη δουν. Όσοι δεν θέλουν, ζουν στον καιρό του ψέματος. Η εποχή μας δεν νομίζω ότι διαφέρει από τις άλλες εποχές. Εξακολουθούμε να είμαστε άνθρωποι και θεωρώ ότι ως ανθρωπότητα είμαστε στην καλύτερη φάση που ήμασταν ποτέ. Παλιότερα η ζωή δεν είχε καμία αξία. Μπορούσε κάποιος να σε σκοτώσει στον δρόμο για πλάκα. Οι κανόνες δεν είχαν καμία σημασία. Θεωρώ ότι πάμε μπροστά. Εξελισσόμαστε, γινόμαστε όλο και πιο πολιτισμένοι σε πολλά επίπεδα. Στην Τέχνη, στην Επιστήμη ακόμα και στην Πολιτική. Η Ελευθερία του Λόγου υπάρχει. Παλιότερα κάτι τέτοιο δεν ήταν αυτονόητο. Πιστεύω στον άνθρωπο του σήμερα.

Ανήκεις στην κατηγορία των ανθρώπων που βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο ή μισοάδειο;

Κατ’ αρχή βλέπω το ποτήρι, το οποίο υπάρχει – είτε είναι μισογεμάτο είτε είναι μισοάδειο. Επιλέγω, δηλαδή, να βλέπω τη δυναμική των πραγμάτων.

Πριν από 1,5 χρόνο έγινες πατέρας. Πόσο έχει αλλάξει η ζωή σου από τότε;

Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει πια το αίσθημα της μοναξιάς. Όταν είσαι εργένης υπάρχουν κάποιες βραδιές που καπνίζεις ένα τσιγάρο στο μπαλκόνι και νιώθεις όλη τη μοναξιά του κόσμου. Όταν έχεις ένα παιδί, αυτές οι στιγμές δεν υπάρχουν. Η μοναξιολαγνεία δεν είναι αρετή. Αντιθέτως, το να νιώθεις ότι ως άνθρωπος δεν είσαι μόνος σου, βοηθάει την υγεία σου. Στην Ικαρία, για παράδειγμα, όπου υπάρχει το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, βλέπουμε ότι στα πανηγύρια κανείς δεν αφήνει τους ηλικιωμένους στο σπίτι. Τους παίρνουν μαζί τους για να διασκεδάσουν και να συνυπάρξουν. Όταν συνυπάρχεις είσαι καλύτερα, ζεις καλύτερα και περισσότερο.

O άσχημος